InScience Magazine

Tag: modern greek history

  • Oμιλία του Γιώργου Βλαχάκη με θέμα: «Η ριζοσπαστική πρωτοπορία του Νεοελληνικού Διαφωτισμού και η συμβολή της στα επιστημονικά δρώμενα πριν το 1821»

    Oμιλία του Γιώργου Βλαχάκη με θέμα: «Η ριζοσπαστική πρωτοπορία του Νεοελληνικού Διαφωτισμού και η συμβολή της στα επιστημονικά δρώμενα πριν το 1821»

    To InScience.gr τίμησε την επέτειο της έναρξης του Αγώνα για την Εθνική Ανεξαρτησία με μια ομιλία με θέμα «Η ριζοσπαστική πρωτοπορία του Νεοελληνικού Διαφωτισμού και η συμβολή της στα επιστημονικά δρώμενα πριν το 1821». Ομιλητής Γιώργος Βλαχάκης, Καθηγητής Ελληνικής Φιλοσοφίας και Επιστήμης, από την Αρχαιότητα ως τον 20ο αιώνα, Σχολή Ανθρωπιστικών Επιστημών, Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο. Η ομιλία διοργανώθηκε την Δευτέρα 23 Μαρτίου 2026.

    Περίληψη:
    Ο Διαφωτισμός, και κατ’ αναλογία ο Νεοελληνικός Διαφωτισμός χαρακτηρίζεται από μία ανομοιογένεια που δεν είναι ορατή με την πρώτη ματιά. Η περιγραφή της προσομοιάζει στα φαινόμενα λεπτής υφής που μας επιτρέπουν να δούμε λεπτομέρειες πέρα από τη μεγάλη εικόνα. Στην ομιλία το ενδιαφέρον μας θα επικεντρωθεί σε πτυχές του επιστημονικού έργου και ιδιαίτερα στη Φυσική τριών λογίων που προγράφονται στο ρεύμα εκείνο που επικράτησε να χαρακτηρίζεται ως ριζοσπαστικός διαφωτισμός. Τον Ιώσηπο Μοισιόδακα, τον Χριστόδουλο Παμπλέκη και τον Ρήγα Βελεστινλή

    Σύντομο Βιογραφικό:

    O Γιώργος Βλαχάκης είναι Διευθυντής του Προγράμματος «Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό» και πρόεδρος της ΑΕΕ του Μεταπτυχιακού προγράμματος «Επικοινωνία της Επιστήμης». Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα περιλαμβάνουν την ιστορία των επιστημών και της φιλοσοφίας, την ιστορία των επιστημονικών οργάνων, την σχέση επιστήμης και λογοτεχνίας και την επικοινωνία της επιστήμης. Είναι μέλος πολλών επιστημονικών ενώσεων, γραμματέας του History of Physics Group της Εuropean Physical Society και αντεπιστέλλον μέλος της International Academy of the History of Science

    Κεφάλαια της Ομιλίας

    00:00:21 Εισαγωγή – Χαιρετισμός

    00:02:35 Ομιλία

    00:59:46 Ερωτήσεις 01:20:00 Υπάρχει κάποια γραμμή συνέχειας ανάμεσα στην επιστημονική σκέψη αυτών των λογίων και τα πρώτα επιστημονικά εγχειρήματα του νεοσύστατου ελληνικού κράτους μετά το 1830, ή η Επανάσταση λειτούργησε ως ρήξη;

    01:03:22 Δεδομένου ότι η Εκκλησία ήταν ταυτόχρονα ο κύριος αντίπαλος του ριζοσπαστικού Διαφωτισμού και ο βασικός θεσμός που κράτησε ζωντανή την ελληνική γλώσσα και παιδεία, μήπως η αντιεκκλησιαστική στάση των ριζοσπαστών ήταν πολιτικά ανεύθυνη για τα δεδομένα της εποχής;

    01:07:31 Κατα τη γνώμη σας θα μας βοηθήσουν οι νέες τεχνολογίες, συμπεριλαμβανομένης της Τεχνητής Νοημοσύνης,να προσπελάσουμε ευκολότερα τα χειρόγραφα και το υλικό αυτής της εποχής;

    01:10:21 Ο Ρήγας Βελεστινλής είναι γνωστός κυρίως για το πολιτικό και επαναστατικό του έργο. Πώς εντάσσεται η ενασχόλησή του με τη Φυσική στο ευρύτερο όραμά του για την αναγέννηση του Ελληνισμού;ΔΙΑΦΑΝΕΙΕΣ ΤΗΣ ΟΜΙΛΙΑΣ

  • Oμιλία του κ. Κωνσταντίνου Ταμπάκη με τίτλο: «Οι φυσικές επιστήμες στο Ελληνικό κράτος»

    Oμιλία του κ. Κωνσταντίνου Ταμπάκη με τίτλο: «Οι φυσικές επιστήμες στο Ελληνικό κράτος»

    Το InScience.gr σας παρουσιάζει την ομιλία του κ. Κωνσταντίνου Ταμπάκη, Κύριου Ερευνητή, στο Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών, του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών με τίτλο: «Οι φυσικές επιστήμες στο Ελληνικό κράτος». Η ομιλία διοργανώθηκε την Δευτέρα 15 Δεκεμβρίου 2025 στα πλαίσια του αφιερωματικού κύκλου «Η μελέτη της φύσης στον ελληνικό χώρο, 16ος – 20ος αιώνας» Περίληψη:  Η παρουσίαση έχει σκοπό να αναδείξει την ιστορία και τον ρόλο των Φυσικών Επιστημών στον ελληνικό κράτος, από την ίδρυσή του μέχρι τα μέσα του 20ου αιώνα. Εντός της ελληνικής ιστορίας, οι Φυσικές Επιστήμες συνήθως θεωρούνται να έχουν μια αυτόνομη πορεία, που δεν αλληλεπιδρά με τα τεκταινόμενα κάθε εποχής. Παράλληλα, το γεγονός ότι η Ελλάδα δεν ανέδειξε έναν Δαρβίνο ή έναν Αϊνστάιν οδηγεί συχνά στην άποψη ότι η ιστορία των Φυσικών Επιστημών στην Ελλάδα δεν μπορεί παρά να είναι η αφήγηση των βιογραφιών μιας σειράς δευτεραγωνιστών της επιστημονικής έρευνας. Η παρουσίαση έχει σκοπό να αναδείξει γιατί και οι δυο αυτές οπτικές είναι ατελείς, και πώς η ιστορία των φυσικών επιστημών επιτρέπει την ανάδειξη ολόκληρων πτυχών της ελληνικής ιστορίας που παραμένουν συνήθως κρυμμένες. ΣΥΝΤΟΜΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ: Ο Κώστας Ταμπάκης είναι Κύριος Ερευνητής στο αντικείμενο «Ιστορία των Επιστημών και της Τεχνολογίας στον Ελληνικό Χώρο, 18ος-20ος αιώνας». Είναι επίσης Επισκέπτης Καθηγητής στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Πρόεδρος της Ελληνικής Εθνικής Επιτροπής του Τμήματος Ιστορίας της Επιστήμης και της Τεχνολογίας της Διεθνούς Ένωσης για την Ιστορία και τη Φιλοσοφία της Επιστήμης και της Τεχνολογίας (Greek National Committee of the Division for the History of Science and Technology (DHST) of the International Union for the History and Philosophy of Science and Technology (IUHPST)), Μέλος του Επιστημονικού Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Εταιρείας για την Ιστορία των Επιστημών (Individual Member of the Scientific Board of the European Society for the History of Science) και μέλος της Διεθνούς Εταιρείας για την Επιστήμη και τη Θρησκεία (International Society for Science and Religion). Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα περιλαμβάνουν την ιστορία των επιστημών και της τεχνολογίας στον ελληνικό χώρο, την ιστορία των σχέσεων φυσικών επιστημών και Ορθόδοξου Χριστιανισμού, και την σχέση επιστήμης και ιδεολογίας. Άρθρα του έχουν δημοσιευτεί στο Isis, το British Journal for the History of Science και το History of Science. Έχει επίσης επιμεληθεί την έκδοση συλλογικών τόμων, οι πιο πρόσφατοι εκ των οποίων είναι Orthodox Christianity and the Study of Nature: Histories of Interaction, eds Kostas Tampakis, Ronald L. Numbers (Brepols, 2025) και Science, Religion and Nationalism: Local Perceptions and Global Historiographies, eds Jaume Navarro, Kostas Tampakis, (Routledge, 2024)

    Κεφάλαια της Ομιλίας

    00:00:17 Εισαγωγή – Χαιρετισμός
    00:03:41 Ομιλία
    01:01:20 Ερωτήσεις
     
    01:02:01 Συνδέθηκε η προαγωγή του δαρβινισμού και του πολιτικού υλισμού και ενδεχομένως η μάχη ενάντια στην οργανωμένη θρησκεία με συγκεκριμένες οικογένειες; Για παράδειγμα, ο Λέανδρος Δόσιος, υφηγητής Χημείας στο Παν/μιο Αθηνών, συνέγραψε τον ‘περί υπάρξεως Αγώνα’, με έντονες δαρβινικές επιρροές. Αδελφός του ήταν ο Αριστείδης Δόσιος, που έκανε την απόπειρα δολοφονίας ενάντια στην βασίλισσα Αμαλία. Ποιος ο ρόλος της οικογένειας ως κοινωνικού θεσμού σε αυτές τις συζητήσεις στην Ελλάδα και διεθνώς;
     
    01:04:46 Πώς μπορεί η μελέτη της ιστορίας των Φυσικών Επιστημών να φωτίσει πλευρές της ελληνικής ιστορίας που δεν αναδεικνύονται από τις κλασικές πολιτικές ή κοινωνικές αφηγήσεις;
     
    01:07:23 Πώς άλλαξε ο ρόλος των Φυσικών Επιστημών στην Ελλάδα από την ίδρυση του κράτους έως τα μέσα του 20ού αιώνα, σε επίπεδο εκπαίδευσης και δημόσιου λόγου;
     
    01:09:39 Υπήρξαν περίοδοι κατά τις οποίες οι Φυσικές Επιστήμες χρησιμοποιήθηκαν ως εργαλείο εθνικής ιδεολογίας ή εκσυγχρονισμού στο ελληνικό κράτος;
     
    01:12:32 Διάλογος – Επίλογος

    ΔΙΑΦΑΝΕΙΕΣ ΤΗΣ ΟΜΙΛΙΑΣ