InScience Magazine

Category: ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ

  • Podcast: Η εισαγωγή από το βιβλίο του Κώστα Γαβρόγλου «Η Δίκη του Γαλιλαίου. Επιστημονικές, θεολογικές και κοινωνικές διαστάσεις της».

    Podcast: Η εισαγωγή από το βιβλίο του Κώστα Γαβρόγλου «Η Δίκη του Γαλιλαίου. Επιστημονικές, θεολογικές και κοινωνικές διαστάσεις της».

    Σε αυτό το podcast το InScience παρουσιάζει την εισαγωγή από το βιβλίο του Κώστα Γαβρόγλου «Η Δίκη του Γαλιλαίου. Επιστημονικές, θεολογικές και κοινωνικές διαστάσεις της».

    Το βιβλίο εκδόθηκε το 2025 από τις ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΡΗΤΗΣ.

    Την επιμέλεια του podcast είχε η Ομάδα Αφήγησης Παραμυθανθός

    Αφηγητής: Δημήτρης Μάλλης

    Μουσική επένδυση: No copyright music by Monda Music

    H συντακτική επιτροπή του InScience αισθάνεται την ανάγκη να ευχαριστήσει θερμά τις ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΡΗΤΗΣ και ιδιαίτερα την κυρία Ελένη Χρηστιά για την ευγενική παραχώρηση της άδειας για την αναπαραγωγή του υλικού.

  • ΤΑ «ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΑ» ΤΟΥ ΔΙΟΦΑΝΤΟΥ

    ΤΑ «ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΑ» ΤΟΥ ΔΙΟΦΑΝΤΟΥ

    ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΡΗΤΗΣ

    ΓΙΑΝΝΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΔΗΣ
    JEFFREY OAKS

    ΤΑ «ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΑ» ΤΟΥ ΔΙΟΦΑΝΤΟΥ

    Μετάφραση και σχολιασμός όλων των σωζόμενων βιβλίων

    Μετάφραση: Γιάννης Χριστιανίδης
    Επιστημονική επιμέλεια: Γιάννης Χριστιανίδης
    Τίτλος πρωτότυπου

    The Arithmetica of Diophantus. A Complete Translation and Commentary, by Jean Christianidis and Jeffrey Oaks, Routledge 2023

    Σχεδίαση εξωφύλλου: Ιάκωβος Ουρανός

    ISBN 978-618-230-226–2
    Διαστάσεις: 14 x 21 cm
    Αριθμός σελίδων: 980
    Τιμή: € 45
    Έτος Α! έκδοσης: 5/2026Περιγραφή

    Προτού το έργο του υπό τον τίτλο Αριθμητικά αποτελέσει πηγή έμπνευσης για το αναδυόμενο πεδίο της Θεωρίας Αριθμών, από τον 17ο αιώνα και μετά, ο Διόφαντος ήταν γνωστός κυρίως ως αλγεβριστής. Ο παρών τόμος —ο οποίος προσφέρει τη μετάφραση στα νέα ελληνικά των δέκα σωζόμενων βιβλίων του έργου, μαζί με έναν εμπεριστατωμένο εννοιολογικό, ιστορικό και μαθηματικό σχολιασμό— καταδεικνύει ότι η μέθοδος με την οποία ο Διόφαντος έλυνε τα αριθμητικά προβλήματα παρουσιάζει πλήρη εννοιολογική και μεθοδολογική συνάφεια με την προ-μοντέρνα άλγεβρα που ασκήθηκε πολλούς αιώνες αργότερα στην αραβική, στη λατινική και στις ευρωπαϊκές καθομιλούμενες γλώσσες, αφενός, και ότι η άλγεβρα αυτή διαφέρει ριζικά από τη μοντέρνα άλγεβρα που εισήγαγαν ο François Viète και ο René Descartes, αφετέρου. Επίσης, εξετάζει άλλα σωζόμενα ίχνη της αρχαίας ελληνικής άλγεβρας και παρακολουθεί την επίδραση των Αριθμητικών στο μεσαιωνικό Ισλάμ, στο Βυζάντιο και στην Ευρωπαϊκή Αναγέννηση, μέχρι την έκδοση του έργου από τον Bachet de Méziriac, το 1621.

    Περιεχόμενα

    Πρόλογος στην ελληνική έκδοση
    Πρόλογος

    ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ: ΕΙΣΑΓΩΓΗ
    1. Ο Διόφαντος και το έργο του
    2. Οι αριθμοί, η επίλυση προβλημάτων και η άλγεβρα
    3. Ιστορία
    4. Η δομή των προβλημάτων και η γλώσσα των Αριθμητικών
    5. Η διδακτική διάσταση των Αριθμητικών
    ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ: ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ
    ΤΡΙΤΟ ΜΕΡΟΣ: ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
    ΤΕΤΑΡΤΟ ΜΕΡΟΣ: ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ

    Βιβλιογραφία
    Ευρετήριο ονομάτων
    Ευρετήριο εννοιών και όρων

    ———————————————————-

    Έγραψαν για το βιβλίο

    Η παρούσα έκδοση των Αριθμητικών του Διόφαντου πρόκειται να αποτελέσει την οριστική έκδοση αυτού του αριστουργήματος.
    Franz Lemmermeyer (zbMATH Open)

    Αυτό το βιβλίο δεν προσφέρει μόνο μια εξαιρετική μετάφραση και μελέτη των σωζόμενων ελληνικών και αραβικών βιβλίων των Αριθμητικών του Διόφαντου. Είναι επίσης ένα σημαντικό δείγμα λογιοσύνης στον τομέα της ιστορίας των προ-μοντέρνων μαθηματικών. Αποτελεί μείζον επίτευγμα στην ιστοριογραφία των προ-μοντέρνων μαθηματικών.
    Nathan Sidoli (Aestimatio, 2023)

    Bιογραφικά Συγγραφέα

    Ο Jeffrey Oaks είναι Καθηγητής Μαθηματικών στο Πανεπιστήμιο της Ινδιανάπολης (ΗΠΑ) και ιστορικός των Μαθηματικών. Είναι αντεπιστέλλον μέλος της Διεθνούς Ακαδημίας Ιστορίας των Επιστημών (AIHS) και συνδιευθυντής του περιοδικού Historia Mathematica. Οι δημοσιεύσεις του αφορούν στην ιστορία των Αραβικών Μαθηματικών, στην ιστορία της Άλγεβρας και στην ιστορία των Προ-μοντέρνων Μαθηματικών.

    Ο Γιάννης Χριστιανίδης είναι Ομότιμος Καθηγητής Ιστορίας των Μαθηματικών στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Είναι αντεπιστέλλον μέλος της Διεθνούς Ακαδημίας Ιστορίας των Επιστημών (AIHS), μέλος της Διεθνούς Επιτροπής Ιστορίας των Μαθηματικών (ICHM) και συνδιευθυντής της σειράς «Αρχαία Επιστημονική Γραμματεία» των Πανεπιστημιακών Εκδόσεων Κρήτης. Οι δημοσιεύσεις του αφορούν στην ιστορία των Ελληνικών Μαθηματικών, στην ιστορία της Άλγεβρας, στην ιστορία της Ελληνικής Αστρονομίας και στην ιστορία των επιστημών στο Βυζάντιο.

  • Oμιλία της κ. Εύης Νομικού, με θέμα: «Διεπιστημονικές Προσεγγίσεις στο Υποθαλάσσιο Ηφαιστειακό Τόξο στο Αιγαίο»

    Oμιλία της κ. Εύης Νομικού, με θέμα: «Διεπιστημονικές Προσεγγίσεις στο Υποθαλάσσιο Ηφαιστειακό Τόξο στο Αιγαίο»

    Το InScience.gr σάς παρουσιάζει την ομιλία της κ. Εύης Νομικού, Καθηγήτριας Φυσικής Γεωγραφίας και Γεωλογικής Ωκεανογραφίας στο Τμήμα Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, με τίτλο «Διεπιστημονικές Προσεγγίσεις στο Υποθαλάσσιο Ηφαιστειακό Τόξο στο Αιγαίο». Η ομιλία διεξήχθη την Δευτέρα 25 Μαΐου 2026 στις 18:00. Σύντομη περιγραφή

    Οι κίνδυνοι από τα ηφαίστεια στο Ελληνικό Ηφαιστειακό Τόξο — όπως εκρήξεις, καταρρεύσεις ηφαιστείων, κατολισθήσεις, τσουνάμι και υδροθερμικά φαινόμενα — συνδέονται με τη δράση του μάγματος και τις κινήσεις των τεκτονικών πλακών. Τα ηφαίστεια της περιοχής, όπως της Σαντορίνης, της Μήλου, του Κολούμπου, της Νισύρου και των Μεθάνων, παραμένουν ενεργά λόγω αυτών των διεργασιών στο υπέδαφος.

    Η περιοχή Σαντορίνης–Κολούμπου παρουσιάζει κατά καιρούς αυξημένη δραστηριότητα, γεγονός που δείχνει ότι μπορεί να προκύψουν συνδυασμένοι γεωκίνδυνοι. Για την καλύτερη κατανόηση και έγκαιρη προειδοποίηση χρησιμοποιούνται σεισμολογικά, γεωδαιτικά και δορυφορικά δεδομένα, μαζί με σύγχρονα υπολογιστικά μοντέλα και τεχνητή νοημοσύνη.Σύντομο Βιογραφικό:

    Η Παρασκευή (Εύη) Νομικού είναι Καθηγήτρια Φυσικής Γεωγραφίας και Γεωλογικής Ωκεανογραφίας στο Τμήμα Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος του ΕΚΠΑ.

    Έχει συμμετάσχει σε περισσότερες από 80 ελληνικές και διεθνείς ωκεανογραφικές αποστολές με αντικείμενο την υποθαλάσσια χαρτογράφηση και τη μελέτη θαλάσσιων γεωκινδύνων. Η έρευνά της επικεντρώνεται στα υποθαλάσσια ηφαίστεια, τα τεκτονικά ρήγματα, τα τσουνάμι και τις υποθαλάσσιες κατολισθήσεις, αξιοποιώντας καινοτόμες θαλάσσιες τεχνολογίες και αυτόνομα υποβρύχια οχήματα.

    Το 2025 τιμήθηκε με το Fisher Medal της Διεθνούς Ένωσης Ηφαιστειολογίας και Χημείας του Εσωτερικού της Γης και διορίστηκε μέλος της Υποεπιτροπής Ονοματοδοσίας Υποθαλάσσιων Γεωμορφολογικών Χαρακτηριστικών (SCUFN) του διεθνούς προγράμματος GEBCO.Κεφάλαια της Ομιλίας

    Κεφάλαια της Ομιλίας

    00:00:21 Εισαγωγή – Χαιρετισμός

    00:02:47 Ομιλία

    00:53:00 Ερωτήσεις

    00:53:11 Πότε ήταν η τελευταία έκρηξη στο ηφαίστειο των Μεθάνων;

    00:53:36 Πως υπολογίζουμε τον αριθμό των εκρήξεων ενός ηφαιστείου. Απο ποια ακριβώς στοιχεία συμπεραίνουμε τον αριθμό των εκρήξεων;

    00:55:13 Πως αντιλαμβανόμαστε εάν μια ηφαιστειακή περιοχή έδωσε στο παρελθόν ή εγκυμονεί τσουνάμι;

    00:56:48 Πως ακριβώς σας βοηθούν στις έρευνές σας τα δεδομένα από δορυφόρους;

    00:57:58 Αναφέρατε ότι η περιοχή Σαντορίνης–Κολούμπου εμφανίζει κατά καιρούς αυξημένη δραστηριότητα. Πώς διακρίνεται στην πράξη μια «φυσιολογική» διακύμανση από ένδειξη που προμηνύει πιθανή έκρηξη, και ποιες παράμετροι σάς ανησυχούν περισσότερο;

    00:59:42 Με δεδομένη την εμπειρία σας σε πάνω από 80 αποστολές, τι θα έπρεπε ρεαλιστικά να προτεραιοποιήσει η Ελλάδα τα επόμενα χρόνια όσον αφορά την υποθαλάσσια παρακολούθηση και την ετοιμότητα των τοπικών κοινωνιών;

    01:01:32 Μπορεί ένας σεισμός να ενεργοποιήσει ένα ηφαίστειο και να το οδηγήσει σε έκρηξη;

    01:02:29 Επίλογος

  • Oμιλία του Γιώργου Βλαχάκη με θέμα: «Η ριζοσπαστική πρωτοπορία του Νεοελληνικού Διαφωτισμού και η συμβολή της στα επιστημονικά δρώμενα πριν το 1821»

    Oμιλία του Γιώργου Βλαχάκη με θέμα: «Η ριζοσπαστική πρωτοπορία του Νεοελληνικού Διαφωτισμού και η συμβολή της στα επιστημονικά δρώμενα πριν το 1821»

    To InScience.gr τίμησε την επέτειο της έναρξης του Αγώνα για την Εθνική Ανεξαρτησία με μια ομιλία με θέμα «Η ριζοσπαστική πρωτοπορία του Νεοελληνικού Διαφωτισμού και η συμβολή της στα επιστημονικά δρώμενα πριν το 1821». Ομιλητής Γιώργος Βλαχάκης, Καθηγητής Ελληνικής Φιλοσοφίας και Επιστήμης, από την Αρχαιότητα ως τον 20ο αιώνα, Σχολή Ανθρωπιστικών Επιστημών, Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο. Η ομιλία διοργανώθηκε την Δευτέρα 23 Μαρτίου 2026.

    Περίληψη:
    Ο Διαφωτισμός, και κατ’ αναλογία ο Νεοελληνικός Διαφωτισμός χαρακτηρίζεται από μία ανομοιογένεια που δεν είναι ορατή με την πρώτη ματιά. Η περιγραφή της προσομοιάζει στα φαινόμενα λεπτής υφής που μας επιτρέπουν να δούμε λεπτομέρειες πέρα από τη μεγάλη εικόνα. Στην ομιλία το ενδιαφέρον μας θα επικεντρωθεί σε πτυχές του επιστημονικού έργου και ιδιαίτερα στη Φυσική τριών λογίων που προγράφονται στο ρεύμα εκείνο που επικράτησε να χαρακτηρίζεται ως ριζοσπαστικός διαφωτισμός. Τον Ιώσηπο Μοισιόδακα, τον Χριστόδουλο Παμπλέκη και τον Ρήγα Βελεστινλή

    Σύντομο Βιογραφικό:

    O Γιώργος Βλαχάκης είναι Διευθυντής του Προγράμματος «Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό» και πρόεδρος της ΑΕΕ του Μεταπτυχιακού προγράμματος «Επικοινωνία της Επιστήμης». Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα περιλαμβάνουν την ιστορία των επιστημών και της φιλοσοφίας, την ιστορία των επιστημονικών οργάνων, την σχέση επιστήμης και λογοτεχνίας και την επικοινωνία της επιστήμης. Είναι μέλος πολλών επιστημονικών ενώσεων, γραμματέας του History of Physics Group της Εuropean Physical Society και αντεπιστέλλον μέλος της International Academy of the History of Science

    Κεφάλαια της Ομιλίας

    00:00:21 Εισαγωγή – Χαιρετισμός

    00:02:35 Ομιλία

    00:59:46 Ερωτήσεις 01:20:00 Υπάρχει κάποια γραμμή συνέχειας ανάμεσα στην επιστημονική σκέψη αυτών των λογίων και τα πρώτα επιστημονικά εγχειρήματα του νεοσύστατου ελληνικού κράτους μετά το 1830, ή η Επανάσταση λειτούργησε ως ρήξη;

    01:03:22 Δεδομένου ότι η Εκκλησία ήταν ταυτόχρονα ο κύριος αντίπαλος του ριζοσπαστικού Διαφωτισμού και ο βασικός θεσμός που κράτησε ζωντανή την ελληνική γλώσσα και παιδεία, μήπως η αντιεκκλησιαστική στάση των ριζοσπαστών ήταν πολιτικά ανεύθυνη για τα δεδομένα της εποχής;

    01:07:31 Κατα τη γνώμη σας θα μας βοηθήσουν οι νέες τεχνολογίες, συμπεριλαμβανομένης της Τεχνητής Νοημοσύνης,να προσπελάσουμε ευκολότερα τα χειρόγραφα και το υλικό αυτής της εποχής;

    01:10:21 Ο Ρήγας Βελεστινλής είναι γνωστός κυρίως για το πολιτικό και επαναστατικό του έργο. Πώς εντάσσεται η ενασχόλησή του με τη Φυσική στο ευρύτερο όραμά του για την αναγέννηση του Ελληνισμού;ΔΙΑΦΑΝΕΙΕΣ ΤΗΣ ΟΜΙΛΙΑΣ

  • ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ

    ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ

    ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΟΧΗ

    Γ. Π. ΤΡΙΜΠΕΡΗΣ

    ISBN 978-960–451–560–8
    Διαστάσεις: 14 x 21 cm
    Αριθμός σελίδων: 400
    Τιμή: € 17,10
    Έτος Α! έκδοσης: 2/2026Περιγραφή

    Το Πανεπιστήμιο, ιστορικό πεδίο ταξικών και ιδεολογικών αντιθέσεων, μετασχηματίζεται ραγδαία σε μηχανισμό αγοραίας αξιοποίησης και εργαλείο πειθάρχησης και χειραγώγησης υπό τις επιταγές του κεφαλαίου, των ιμπεριαλιστικών οργανισμών, όπως η ΕΕ, και του κράτους. Είναι αυτή η πορεία αναπόφευκτη ή πολιτικά ανατρέψιμη;

    Στο Πρώτο Μέρος, μέσα από μια διαλεκτική και συγκριτική ανάλυση της ιστορικής εξέλιξης των Πανεπιστημίων της Δυτικής Ευρώπης και των ΗΠΑ από τον Μεσαίωνα και την Αναγέννηση, τον Διαφωτισμό, τη Βιομηχανική Επανάσταση και τους μετασχηματισμούς του 19ου και του 20ού αιώνα έως σήμερα, η έκδοση φωτίζει τις συνθήκες που οδήγησαν στη γέννηση και στις συνεπακόλουθες διαμορφώσεις του Πανεπιστημίου. Αναδεικνύει τον ρόλο των παραγόντων που επέβαλαν τη μετάλλαξη του αστικού Πανεπιστημίου σε «Πανεπιστήμιο της Αγοράς», καθώς και τις πολύμορφες δραματικές συνέπειες αυτής της μετάλλαξης.

    Στην περίπτωση της Ελλάδας, η πορεία προς το «Πανεπιστήμιο της Αγοράς» ακολούθησε διαφορετική τροχιά. Στο Δεύτερο Μέρος εξετάζεται κριτικά η «ελληνική περίπτωση». Αναλύονται οι νομοθετικές και, μέσω αυτών, οι πολιτικές και οι ιδεολογικές παρεμβάσεις στη διαμόρφωση του ελληνικού Πανεπιστημίου από τις διαδοχικές κυβερνήσεις της περιόδου της Μεταπολίτευση έως σήμερα, παράλληλα με τη στάση και τις θέσεις του διδακτικού προσωπικού, του φοιτητικού κινήματος και των πολιτικών δυνάμεων. Διερευνώνται τα αίτια και τα χαρακτηριστικά της κρίσης του ελληνικού Πανεπιστημίου. Παρουσιάζονται οι συνέπειες της σύγχρονης, ιδιαίτερα επικίνδυνης εμπορευματικής μετάλλαξής του και προτείνονται βασικές θέσεις και αρχές λειτουργίας του στην κατεύθυνση της αναίρεσής τους.

    Το βιβλίο δεν προσφέρει ουδέτερες απαντήσεις. Προ(σ)καλεί όσους δε συμβιβάζονται με το «Πανεπιστήμιο της Αγοράς», αγωνίζονται και ονειρεύονται ένα Πανεπιστήμιο στην υπηρεσία των κοινωνικών αναγκών σε μια δημιουργική ανάγνωση.

    Περιεχόμενα

    Εισαγωγή

    Αντί Προλόγου

    ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ

    ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ. ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

    ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ. ΑΠΟ ΤΟΝ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΟΝ ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟ

    ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ. ΑΠΟ ΤΟΝ ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ

    ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ. ΤΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑ ΤΟΥΣ 19ο-20ό ΑΙΩΝΕΣ

    ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜΠΤΟ. Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΙΣ ΗΠΑ

    5.1. Η «Πρώτη Περίοδος»

    5.1.1. Harvard University

    5.1.2. Yale University

    5.1.3. Princeton University

    5.2. Η «Δεύτερη Περίοδος»

    5.2.1. The Morrill Land Grand Acts

    5.2.2. Massachusetts Institute of Τechnology

    5.2.3. Cornell University

    5.2.4. University of California

    5.2.5. Johns Hopkins University

    5.2.6. University of Chicago

    5.2.7. Stanford University

    ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΤΟ. ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ – ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ (I)

    6.1. Σχεδιασμοί και θεσμικές παρεμβάσεις της αγοράς

    6.2. Η μετάδοση της γνώσης ως εμπορευματικό προϊόν

    6.3. Opinion makers – παραπληροφόρηση, αποπροσανατολισμός και χειραγώγηση

    6.4. Τα σκουπίδια του «fast track» Πανεπιστημίου

    6.5. Βασική Έρευνα, τεχνολογική ανάπτυξη και κοινωνική συνείδηση

    ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ

    ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ. ΟΙ ΟΛΙΣΘΗΡΕΣ ΑΤΡΑΠΟΙ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ (1974-2025)

    7.1. Τα πρώτα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα

    7.1.1. Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

    7.1.2. Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο

    7.1.3. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

    7.2. Η μεταπολιτευτική περίοδος. Νόμος 815/1978

    7.3. Η Μεταρρύθμιση. Ο Νόμος Πλαίσιο 1268/1982

    7.4. Νόμος Σουφλιά (Ν. 2083/1992). Άλλες παρεμβάσεις (1992-2011)

    7.5. Η Αντιμεταρρύθμιση. Ο «Νόμος Διαμαντοπούλου» (4009/2011)

    7.6. Νόμος 4076/2012. Άλλες παρεμβάσεις (2012-2015)

    7.7. Το Πανεπιστήμιο επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ (2015-2019). Νόμοι 4415/2016, 4485/2017, 4589/2019

    7.8. Το Πανεπιστήμιο επί κυβέρνησης ΝΔ (Ι) (2019-2025). Νόμοι 4623/2019, 4777/2021, 4957/2022, 5094/2024

    7.8.1. Το Πανεπιστήμιο επί κυβέρνησης ΝΔ (II). Νόμος 5224/25

    ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΟΓΔΟΟ. ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ – ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ (II)

    8.1. Η ελληνική περίπτωση

    8.2. Η άναρχη χαρτογράφηση της Ανώτατης Εκπαίδευσης

    8.3. Η υποβάθμιση των Προγραμμάτων Προπτυχιακών Σπουδών

    8.4. Η αποδιάρθρωση των ανθρωπιστικών σπουδών

    8.5. Μεταπτυχιακές σπουδές, κατάρτιση και εμπορευματοποίηση

    8.6. Οι επιχειρηματικοί βραχίονες του Πανεπιστημίου

    8.7. Συμβούλια Διοίκησης: Δυσλειτουργίες και παρακμή

    8.8. Το νέο νομοθετικό πλαίσιο. Ν. 5094/2024: Εγκατάσταση ξένων Πανεπιστημίων

    ΑΝΤΙ ΕΠΙΛΟΓΟΥ

    1. Ανασκόπηση – Τα χαρακτηριστικά της κρίσης του ελληνικού Πανεπιστημίου
    2. Ορισμένες βασικές αρχές
    3. Θέσεις για το Πανεπιστήμιο

    Βιβλιογραφία

    Νοµοθεσία Bιογραφικά Συγγραφέα

    Ο Γ. Π. Τριμπέρης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1949. Αριστούχος απόφοιτος του Τμήματος Φυσικής του Πανεπιστημίου Πατρών (1972), με μεταπτυχιακές σπουδές και Διδακτορικό Δίπλωμα στη Θεωρητική Φυσική της Στερεάς Κατάστασης (Φ.Σ.Κ.) στο Πανεπιστήμιο του St Andrews (Scotland) (1981). Εισήγαγε το μάθημα της (Θεωρητικής) Φυσικής της Στερεάς Κατάστασης στο Τμήμα Φυσικής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ) (1982) και συνέβαλε στη δημιουργία του αντίστοιχου Τομέα. Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα αποτυπώνονται σε δημοσιεύσεις σε διεθνή περιοδικά, σε διδακτορικές διατριβές που καθοδήγησε, σε διεθνή και εθνικά συνέδρια και σε βιβλία τα οποία έχει εκδώσει στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.

    Σήμερα, είναι ενεργός Ομότιμος Καθηγητής του Τμήματος Φυσικής του ΕΚΠΑ, το οποίο εξακολουθεί να υπηρετεί από το 1975.

    Διετέλεσε Πρόεδρος του Τμήματος Φυσικής, Διευθυντής του Τομέα Φ.Σ.Κ., Πρόεδρος της Επιτροπής Μεταπτυχιακών Σπουδών και, από την άτυπη λειτουργία του το 1981 έως το 2016, οπότε και τυπικά αφυπηρέτησε, μέλος της Επιτροπής του Προγράμματος Σπουδών του Τμήματός του.

    Επί σειρά ετών υπήρξε μέλος της Διοικούσας Επιτροπής της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Συλλόγων ΔΕΠ (ΠΟΣΔΕΠ) και μέλος του ΔΣ του Συλλόγου ΔΕΠ της Σχολής Θετικών Επιστημών.

    Άρθρα του σχετικά με την Ανώτατη Εκπαίδευση έχουν δημοσιευτεί στις εφημερίδες Ριζοσπάστης, Ελευθεροτυπία, Εφημερίδα των Συντακτών και στην Αυγή, καθώς και στα περιοδικά Ουτοπία, του οποίου υπήρξε ιδρυτικό μέλος, και στα Θέματα Παιδείας. Επίσης, άρθρα του έχουν δημοσιευτεί στις ιστοσελίδες Alfavita.gr και esos.gr και έχουν αναδημοσιευτεί σε πολλές άλλες.

  • Oμιλία του Δρ. Αναστάσιου Ρούσσου με θέμα: «Συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης για Εικόνες και Βίντεο: Δημιουργικότητα, Κίνδυνοι και Κοινωνικές Επιπτώσεις»

    Oμιλία του Δρ. Αναστάσιου Ρούσσου με θέμα: «Συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης για Εικόνες και Βίντεο: Δημιουργικότητα, Κίνδυνοι και Κοινωνικές Επιπτώσεις»

    Το InScience.gr σας παρουσιάζει την ομιλία του Δρ. Αναστάσιου Ρούσσου, Διευθυντή Ερευνών στο Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ) με θέμα: «Συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης για Εικόνες και Βίντεο: Δημιουργικότητα, Κίνδυνοι και Κοινωνικές Επιπτώσεις», που διοργανώθηκε την Τετάρτη 11 Φεβρουαρίου 2026.

    Περίληψη:

    Τα τελευταία χρόνια, τα συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης για εικόνες και βίντεο έχουν αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο δημιουργούμε, αναλύουμε και καταναλώνουμε οπτικό περιεχόμενο. Σήμερα, η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να παράγει εικόνες και βίντεο υψηλού ρεαλισμού, να αναγνωρίζει εκφράσεις προσώπου και να δημιουργεί εικονικούς ανθρώπους που αλληλεπιδρούν με τους χρήστες. Τα συστήματα αυτά προσφέρουν νέες προοπτικές σε διάφορους τομείς, όπως οι τέχνες, η εκπαίδευση, η αλληλεπίδραση ανθρώπου-υπολογιστή, οι τεχνολογίες νοηματικής γλώσσας και η υγεία. Την ίδια στιγμή όμως, η ευρεία χρήση αυτών των συστημάτων εγείρει σημαντικά κοινωνικά ερωτήματα και ανησυχίες.

    Στην ομιλία αυτή, θα εξετάσουμε τόσο τις δημιουργικές δυνατότητες όσο και τους κινδύνους των συστημάτων Τεχνητής Νοημοσύνης για εικόνες και βίντεο, βασιζόμενοι στις πρόσφατες επιστημονικές εξελίξεις. Θα συζητήσουμε ζητήματα όπως η προκατάληψη και τα στερεότυπα, ο αντίκτυπος στην καλλιτεχνική δημιουργία, ο τρόπος με τον οποίο το κοινό αντιλαμβάνεται το περιεχόμενο που παράγεται από Τεχνητή Νοημοσύνη, καθώς και οι ηθικές ευθύνες που προκύπτουν. Στόχος της ομιλίας είναι να συμβάλει σε μια πιο κριτική και ενημερωμένη κατανόηση των τεχνολογιών αυτών και των κοινωνικών τους επιπτώσεων.

    ΣΥΝΤΟΜΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ:

    Ο Δρ. Τάσος Ρούσσος είναι Διευθυντής Ερευνών (Ερευνητής Α’) στο Ινστιτούτο Πληροφορικής του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ). Ανέλαβε αυτόν τον ρόλο τον Ιανουάριο του 2025, έχοντας προηγουμένως διατελέσει Κύριος Ερευνητής (Ερευνητής Β’) στο ίδιο Ινστιτούτο (2019-2024).

    Πριν ενταχθεί στο ΙΤΕ, ήταν Lecturer στην Επιστήμη Υπολογιστών στο University of Exeter και Fellow του Alan Turing Institute στο Ηνωμένο Βασίλειο. Πριν από αυτές τις θέσεις, ήταν μεταδιδακτορικός ερευνητής στο Imperial College London, στο University College London και στο Queen Mary, University of London του Ηνωμένου Βασιλείου. Σπούδασε Ηλεκτρολόγος Μηχανικός και Μηχανικός Υπολογιστών (Διδακτορικό 2010, Δίπλωμα 2005) στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο.

    Η έρευνα του Δρ. Ρούσσου ειδικεύεται στην τρισδιάστατη όραση υπολογιστών και στη βαθιά μάθηση. Το επίκεντρο της τρέχουσας έρευνάς του είναι η ανάπτυξη νέων μεθόδων για λεπτομερή τρισδιάστατη μοντελοποίηση, ανακατασκευή και σύνθεση αντικειμένων και σκηνών του πραγματικού κόσμου με βάση οπτικά δεδομένα.

    Ο Δρ. Ρούσσος έχει δημοσιεύσει 13 άρθρα σε κορυφαία διεθνή περιοδικά Όρασης Υπολογιστών, Βιομετρίας, Μηχανικής Μάθησης και Επιστημών Απεικόνισης, 33 εργασίες σε διεθνή συνέδρια με κριτές, συμπεριλαμβανομένων των κορυφαίων συνεδρίων Όρασης Υπολογιστών, Αναγνώρισης Προτύπων και Επαυξημένης Πραγματικότητας, καθώς και 2 κεφάλαια βιβλίων.
    Προσωπική ιστοσελίδα: http://users.ics.forth.gr/~troussos

    Κεφάλαια της Ομιλίας

    00:00:20 Εισαγωγή – Χαιρετισμός
    00:04:16 Ομιλία
    00:59:05 Ερωτήσεις
    00:59:40 Ποιες κατευθύνσεις έρευνας θεωρούνται σήμερα λιγότερο προβεβλημένες αλλά ενδέχεται να διαμορφώσουν ριζικά το μέλλον της τεχνητής νοημοσύνης στον οπτικοακουστικό τομέα;
    01:02:52 Πώς μπορεί η εκπαίδευση και η ψηφιακή παιδεία να συμβάλουν στην κριτική κατανόηση και χρήση αυτών των τεχνολογιών από τους πολίτες;
    01:05:21 Πώς επηρεάζει η αυτοματοποίηση της παραγωγής περιεχομένου την αγορά εργασίας στους τομείς της τέχνης, του κινηματογράφου και των μέσων ενημέρωσης;
    01:07:08 Με ποιους μηχανισμούς μπορούμε να διασφαλίσουμε διαφάνεια και λογοδοσία στη λειτουργία αυτών των συστημάτων;
    01:09:25 Τα σύνολα δεδομένων για την εκπαίδευση των μοντέλων αυτών πώς κατασκευάζονται και πώς παρέχονται στους ενδιαφερόμενους που θέλουν να εκπαιδεύσουν ένα μοντέλο;
    01:12:25 Γιατί να υπάρξει επόμενος «χειμώνας» για την TN εφόσον η εκπαίδευση των μοντέλων βασίζεται στον τεράστιο όγκο δεδομένων εκπαίδευσης τον οποίο μπορούν πλέον να τον παράγουν “μόνα” τους συνθετικά;
    01:14:20 Από κανονιστική σκοπιά, σε ποιον βαθμό το AI Act αντιμετωπίζει επαρκώς σήμερα τη γενετική ΤΝ στη δημιουργία εικόνας και βίντεο; Δεδομένου του ρυθμού καινοτομίας, θεωρείτε ότι υπάρχει κίνδυνος να καταστεί σύντομα το AI Act παρωχημένο και πώς διαμορφώνεται το μελλοντικο ρυθμιστικό τοπίο;
  • Oμιλία του κ. Κωνσταντίνου Ταμπάκη με τίτλο: «Οι φυσικές επιστήμες στο Ελληνικό κράτος»

    Oμιλία του κ. Κωνσταντίνου Ταμπάκη με τίτλο: «Οι φυσικές επιστήμες στο Ελληνικό κράτος»

    Το InScience.gr σας παρουσιάζει την ομιλία του κ. Κωνσταντίνου Ταμπάκη, Κύριου Ερευνητή, στο Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών, του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών με τίτλο: «Οι φυσικές επιστήμες στο Ελληνικό κράτος». Η ομιλία διοργανώθηκε την Δευτέρα 15 Δεκεμβρίου 2025 στα πλαίσια του αφιερωματικού κύκλου «Η μελέτη της φύσης στον ελληνικό χώρο, 16ος – 20ος αιώνας» Περίληψη:  Η παρουσίαση έχει σκοπό να αναδείξει την ιστορία και τον ρόλο των Φυσικών Επιστημών στον ελληνικό κράτος, από την ίδρυσή του μέχρι τα μέσα του 20ου αιώνα. Εντός της ελληνικής ιστορίας, οι Φυσικές Επιστήμες συνήθως θεωρούνται να έχουν μια αυτόνομη πορεία, που δεν αλληλεπιδρά με τα τεκταινόμενα κάθε εποχής. Παράλληλα, το γεγονός ότι η Ελλάδα δεν ανέδειξε έναν Δαρβίνο ή έναν Αϊνστάιν οδηγεί συχνά στην άποψη ότι η ιστορία των Φυσικών Επιστημών στην Ελλάδα δεν μπορεί παρά να είναι η αφήγηση των βιογραφιών μιας σειράς δευτεραγωνιστών της επιστημονικής έρευνας. Η παρουσίαση έχει σκοπό να αναδείξει γιατί και οι δυο αυτές οπτικές είναι ατελείς, και πώς η ιστορία των φυσικών επιστημών επιτρέπει την ανάδειξη ολόκληρων πτυχών της ελληνικής ιστορίας που παραμένουν συνήθως κρυμμένες. ΣΥΝΤΟΜΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ: Ο Κώστας Ταμπάκης είναι Κύριος Ερευνητής στο αντικείμενο «Ιστορία των Επιστημών και της Τεχνολογίας στον Ελληνικό Χώρο, 18ος-20ος αιώνας». Είναι επίσης Επισκέπτης Καθηγητής στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Πρόεδρος της Ελληνικής Εθνικής Επιτροπής του Τμήματος Ιστορίας της Επιστήμης και της Τεχνολογίας της Διεθνούς Ένωσης για την Ιστορία και τη Φιλοσοφία της Επιστήμης και της Τεχνολογίας (Greek National Committee of the Division for the History of Science and Technology (DHST) of the International Union for the History and Philosophy of Science and Technology (IUHPST)), Μέλος του Επιστημονικού Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Εταιρείας για την Ιστορία των Επιστημών (Individual Member of the Scientific Board of the European Society for the History of Science) και μέλος της Διεθνούς Εταιρείας για την Επιστήμη και τη Θρησκεία (International Society for Science and Religion). Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα περιλαμβάνουν την ιστορία των επιστημών και της τεχνολογίας στον ελληνικό χώρο, την ιστορία των σχέσεων φυσικών επιστημών και Ορθόδοξου Χριστιανισμού, και την σχέση επιστήμης και ιδεολογίας. Άρθρα του έχουν δημοσιευτεί στο Isis, το British Journal for the History of Science και το History of Science. Έχει επίσης επιμεληθεί την έκδοση συλλογικών τόμων, οι πιο πρόσφατοι εκ των οποίων είναι Orthodox Christianity and the Study of Nature: Histories of Interaction, eds Kostas Tampakis, Ronald L. Numbers (Brepols, 2025) και Science, Religion and Nationalism: Local Perceptions and Global Historiographies, eds Jaume Navarro, Kostas Tampakis, (Routledge, 2024)

    Κεφάλαια της Ομιλίας

    00:00:17 Εισαγωγή – Χαιρετισμός
    00:03:41 Ομιλία
    01:01:20 Ερωτήσεις
     
    01:02:01 Συνδέθηκε η προαγωγή του δαρβινισμού και του πολιτικού υλισμού και ενδεχομένως η μάχη ενάντια στην οργανωμένη θρησκεία με συγκεκριμένες οικογένειες; Για παράδειγμα, ο Λέανδρος Δόσιος, υφηγητής Χημείας στο Παν/μιο Αθηνών, συνέγραψε τον ‘περί υπάρξεως Αγώνα’, με έντονες δαρβινικές επιρροές. Αδελφός του ήταν ο Αριστείδης Δόσιος, που έκανε την απόπειρα δολοφονίας ενάντια στην βασίλισσα Αμαλία. Ποιος ο ρόλος της οικογένειας ως κοινωνικού θεσμού σε αυτές τις συζητήσεις στην Ελλάδα και διεθνώς;
     
    01:04:46 Πώς μπορεί η μελέτη της ιστορίας των Φυσικών Επιστημών να φωτίσει πλευρές της ελληνικής ιστορίας που δεν αναδεικνύονται από τις κλασικές πολιτικές ή κοινωνικές αφηγήσεις;
     
    01:07:23 Πώς άλλαξε ο ρόλος των Φυσικών Επιστημών στην Ελλάδα από την ίδρυση του κράτους έως τα μέσα του 20ού αιώνα, σε επίπεδο εκπαίδευσης και δημόσιου λόγου;
     
    01:09:39 Υπήρξαν περίοδοι κατά τις οποίες οι Φυσικές Επιστήμες χρησιμοποιήθηκαν ως εργαλείο εθνικής ιδεολογίας ή εκσυγχρονισμού στο ελληνικό κράτος;
     
    01:12:32 Διάλογος – Επίλογος

    ΔΙΑΦΑΝΕΙΕΣ ΤΗΣ ΟΜΙΛΙΑΣ

  • Oμιλία του κ. Γιώργου Βλαχάκη με τίτλο: «Οι φυσικές επιστήμες στον Νεοελληνικό Διαφωτισμό»

    Oμιλία του κ. Γιώργου Βλαχάκη με τίτλο: «Οι φυσικές επιστήμες στον Νεοελληνικό Διαφωτισμό»

    Το InScience.gr σας παρουσιάζει την ομιλία του κ. Γιώργου Βλαχάκη, Καθηγητή Ελληνικής Φιλοσοφίας και Επιστήμης, από την Αρχαιότητα ως τον 20ο αιώνα στη Σχολή Ανθρωπιστικών Επιστημών του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου με τίτλο: «Οι φυσικές επιστήμες στον Νεοελληνικό Διαφωτισμό», που διοργανώθηκε την Δευτέρα 1 Δεκεμβρίου 2025. Η ομιλία διεξάγεται στα πλαίσια του αφιερωματικού κύκλου «Η μελέτη της φύσης στον ελληνικό χώρο, 16ος – 20ος αιώνας».

    Περίληψη: 

    H παρούσα ομιλία φωτίζει ένα ζωτικό, αλλά συχνά παραμελημένο κεφάλαιο της ευρωπαϊκής διανοητικής ιστορίας: τον δυναμικό ρόλο των επιστημών μέσα στον νεοελληνικό Διαφωτισμό. Κατά τον κρίσιμο αιώνα πριν από την Ελληνική Επανάσταση, ένα δυναμικό  δίκτυο λογίων, εμπόρων και κληρικών, δραστηριοποιούμενων σε κέντρα της διασποράς όπως η Βιέννη, το Παρίσι και το Βουκουρέστι, συμμετείχε ενεργά στη διαδικασία της Επιστημονικής Επανάστασης και του ευρωπαϊκού Διαφωτισμού. Αντί να είναι παθητικοί δέκτες, τα πρόσωπα αυτά λειτούργησαν ως αγωγοί της νεότερης γνώσης, μεταφράζοντας και εκδίδοντας θεμελιώδη έργα Ευρωπαίων επιστημόνων σε μια αναδυόμενη νεοελληνική επιστημονική γλώσσα.

    Η διάδοση της φυσικής, της αστρονομίας, της χημείας και της ιατρικής υπήρξε πράξη βαθύτατα πολιτική. Βρισκόταν στον πυρήνα του διαφωτιστικού προτάγματος της παιδείας, που στόχευε στην απελευθέρωση των πνευμάτων από τη διανοητική αδράνεια και στην προετοιμασία ενός έθνους για την πολιτική του αυτεξουσιότητα. Υπερασπιζόμενοι τον εμπειρισμό και τον ορθολογισμό, οι Έλληνες λόγιοι χρησιμοποίησαν την επιστήμη ως εργαλείο κριτικής της παραδοσιακής αυθεντίας και επαναπροσδιορισμού της πολιτισμικής τους ταυτότητας μέσα σε ένα νεωτερικό, ευρωπαϊκό πλαίσιο.ΣΥΝΤΟΜΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ:

    Γιώργος Βλαχάκης, Καθηγητής Ελληνικής Φιλοσοφίας και Επιστήμης, από την Αρχαιότητα ως τον 20ο αιώνα, Σχολή Ανθρωπιστικών Επιστημών, Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο.

    O Γιώργος Βλαχάκης είναι Διευθυντής του Προγράμματος “Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό» και πρόεδρος της ΑΕΕ του Μεταπτυχιακού προγράμματος «Επικοινωνία της Επιστήμης». Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα περιλαμβάνουν την ιστορία των επιστημών και της φιλοσοφίας, την ιστορία των επιστημονικών οργάνων,  την σχέση επιστήμης και λογοτεχνίας και την επικοινωνία της επιστήμης. Είναι μέλος πολλών επιστημονικών ενώσεων, γραμματέας του History of Physics Group της Εuropean Physical Society και  αντεπιστέλλον μέλος της International Academy of the History of Science

    Κεφάλαια της Ομιλίας

    00:00:19 Εισαγωγή – Χαιρετισμός

    00:03:15 Ομιλία

    00:56:45 Ερωτήσεις

    00:57:02 Σε ποια γεωγραφική περιοχή του ελληνικού χώρου έδρασε ο Μεθόδιος Ανθρακίτης; Που έλαβε χώρα η καύση των συγγραμμάτων του;

    00:58:30 Ποιες ήταν οι αντιστάσεις ή οι αντιδράσεις που συνάντησε η διάδοση των φυσικών επιστημών στον υπόδουλο ελληνικό χώρο;

    01:01:00 Ποιοι παράγοντες επέτρεψαν στους λόγιους του Νεοελληνικού Διαφωτισμού να συμμετέχουν ενεργά στη διάδοση της ευρωπαϊκής επιστημονικής γνώσης και όχι απλώς να την καταναλώσουν παθητικά;

    01:03:21 Πώς η εισαγωγή των φυσικών επιστημών στον ελληνικό χώρο συνδέθηκε με πολιτικές και ιδεολογικές επιδιώξεις του Διαφωτισμού;ς

    ΔΙΑΦΑΝΕΙΕΣ ΤΗΣ ΟΜΙΛΙΑΣ

  • ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ

    ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ

    ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΡΗΤΗΣ

    ΘΕΟΔΟΣΗΣ Π. ΤΑΣΙΟΣ

    ISBN 978-618-230-156-2
    Διαστάσεις: 20 x 26 cm
    Αριθμός σελίδων: 448
    Τιμή: € 40
    Έτος έκδοσης: 2025Περιγραφή

    Γιατί δεν σκίζονταν απο τα δόρατα οι μυκηναϊκές ασπίδες που ήσαν φτιαγμένες απο βοϊδοτόμαρο;

    Πώς κατασκευάζονταν οι πολυώροφοι αυτοκινούμενοι πολιορκητικοί πύργοι και οι καταπέλτες;

    Τι ακριβώς ήταν το «υγρόν πυρ»;

    Σε αυτά και άλλα ερωτήματα περι της Στρατιωτικής Τεχνολογίας —της συνισταμένης των διαθέσιμων Τεχνολογιών— των Αρχαίων Ελλήνων απαντά το παρόν βιβλίο. Μελετώντας προσεκτικά τις αρχαίες γραπτές πηγές —κείμενα και εικόνες— ο συγγραφέας, Μηχανικός και αρχαιομαθής Θεοδόσης Τάσιος περιγράφει τα επιθετικά και αμυντικά όπλα των Αρχαίων απ’ τη Μυκηναϊκή έως την Ελληνιστική Περίοδο: ξίφη, τόξα, δόρατα, ασπίδες και πανοπλίες· τείχη, τάφρους, αναχώματα, καταπέλτες, πολιορκητικούς πύργους· πολεμικά πλοία, φράγματα λιμένων, γεφυρώσεις ποταμών· κ.ά. Συγχρόνως, όμως, εξηγεί τον τρόπο κατασκευής και λειτουργίας τους, βάσει μαθηματικών υπολογισμών ή και σύγχρονων πειραμάτων.

    Αυτή η διπλή προσέγγιση, λεπτομερής ανασύσταση και κριτική-επιστημονική ανάλυση των αρχαίων πηγών, και μαζί, κριτική διερεύνηση της αποδοτικότητας των σχετικών Τεχνολογιών, καθιστά μοναδικό τον παρόντα τόμο με τις 250 εικόνες, ο οποίος εγκαινιάζει τη νέα εκδοτική σειρά που είναι αφιερωμένη στην Αρχαία Ελληνική Τεχνολογία.

    Περιεχόμενα

    Πρόλογος

    ΕΙΣΑΓΩΓΗ

    1. ΑΜΥΝΤΙΚΑ ΕΡΓΑ ΞΗΡΑΣ
      2. ΑΜΥΝΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΕΣ ΣΤΗΝ ΞΗΡΑ
      3. ΑΜΥΝΤΙΚΑ ΕΡΓΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΣΕ ΠΑΡΑΛΙΑΚΕΣ ΠΟΛΕΙΣ
      4. ΑΜΥΝΤΙΚΗ ΠΑΝΟΠΛΙΑ ΣΤΡΑΤΙΩΤΩΝ
      5. ΑΤΟΜΙΚΑ ΟΠΛΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΊΘΕΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΜΥΝΑ
      6. ΤΑ ΜΕΓΑΛΑ ΕΠΙΘΕΤΙΚΑ ΟΠΛΑ
      7. ΠΟΛΙΟΡΚΗΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΕΣ
      8. ΝΑΥΤΙΚΑ ΕΠΙΘΕΤΙΚΑ ΟΠΛΑ

    ΑΝΤΙ ΕΠΙΛΟΓΟΥ

    Βιβλιογραφία
    Ευρετήριο αρχαίων και βυζαντινών πηγών
    Γενικό ευρετήριο

    ______________________________________________________________________________Bιογραφικά Συγγραφέα

    Ο καθηγητής Θεοδόσης Τάσιος γεννήθηκε στην Καστοριά. Πήρε το δίπλωμα του Πολιτικού Μηχανικού από το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (1953) και συνέχισε τις σπουδές του στο Centre d’Études Supérieures ITBTB, στο Παρίσι. Αναγορεύθηκε διδάκτωρ του Ε.Μ.Π. το 1958. Εξελέγη Επιμελητής του Ε.Μ.Π. (1958) και στη συνέχεια Έκτακτος Μόνιμος Καθηγητής (1964) και Τακτικός Καθηγητής (1969). Ίδρυσε το Εργαστήριο Οπλισμένου Σκυροδέματος του Ε.Μ.Π. και το διεύθυνε μέχρι την αποχώρησή του (1997). Δίδαξε ακόμα στα Πανεπιστήμια της Βαγδάτης (1979), της Σαγκάης (1982), της Νανκίν (1985), της Παβίας (1986) και στο Collège International des Sciences de la Construction, Paris (1979–1989).

    Εξέχουσα μορφή στην επιστημονική και επαγγελματική ζωή της χώρας, υπήρξε δάσκαλος χιλιάδων Μηχανικών, δημοσίευσε εκατοντάδες επιστημονικές εργασίες στις περιοχές της Εδαφομηχανικής, της Τεχνολογίας του Σκυροδέματος και της Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας, ενώ ασχολήθηκε με μια ευρύτατη περιοχή επιστημονικών, τεχνολογικών και εκπαιδευτικών θεμάτων (ευρωπαϊκοί και εθνικοί κανονισμοί, αντισεισμική προστασία, προστασία μνημείων, δημόσια έργα), αλλά και με θέματα Φιλοσοφίας, Παιδείας, Γλώσσας, Ορολογίας, καθώς και με κοινωνικά θέματα ως συντάκτης βιβλίων και επιφυλλίδων στον ημερήσιο και εβδομαδιαίο Τύπο, επί δεκαετίες.

    Είναι ιδρυτικό μέλος και Πρόεδρος πολλών ελληνικών Επιστημονικών Ενώσεων, μέλος αμερικανικών και ευρωπαϊκών Ενώσεων, ενώ διετέλεσε Πρόεδρος της RILEM (1977–1978), της CEB (1983–1987), του «Model Code 90» (1987–1991), Σύμβουλος του συστήματος των Ηνωμένων Εθνών (1966–1995) και Εμπειρογνώμων της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (1976–2000). Έλαβε πολλές τιμητικές διακρίσεις: Είναι Επίτιμος Καθηγητής του Πανεπιστημίου της Νανκίν (1985), Επίτιμος Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου της Λιέγης (1986), Fellow του American Concrete Institute (1986), Επίτιμος Πρόεδρος της CEB (1988), Επίτιμο Μέλος της RILEM (1989), της CIAS (1998), του Επιστημονικού Τεχνικού Επιμελητηρίου Κύπρου (1999), της CICOP (2001), Επίτιμος Διδάκτωρ του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου (2001), Μέλος της Ακαδημίας Επιστημών του Τορίνο (2004), Επίτιμος Πρόεδρος της Ελληνικής Φιλοσοφικής Εταιρείας (2004), Επίτιμο Μέλος της Ελληνικής Εταιρείας Ορολογίας (2008), Επίτιμος Διδάκτωρ του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (2010), Επίτιμος Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου της Κύπρου (2013), Επίτιμος Διδάκτωρ της Φιλοσοφικής Σχoλής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (2014) και Επίτιμος Διδάκτωρ του Παντείου Πανεπιστημίου (2017). Τιμήθηκε, επίσης, με το Μετάλλιο της Πόλεως των Παρισίων (1986), και τον Ιανουάριο του 2014 με το International Award of Merit in Structural Engineering. Το 17ο Παγκόσμιο Συνέδριο Αντισεισμικής (Ιαπωνία, 2020–2021) του απέδωσε τη διάκριση «Legendary Old Master».

  • Oμιλία του κ. Θύμιου Νικολαΐδη – «Οι επιστήμες στον ελληνικό χώρο από την πτώση της Κωνσταντινούπολης έως τον νέο ελληνικό Διαφωτισμό»

    Oμιλία του κ. Θύμιου Νικολαΐδη – «Οι επιστήμες στον ελληνικό χώρο από την πτώση της Κωνσταντινούπολης έως τον νέο ελληνικό Διαφωτισμό»

    Το InScience.gr σας παρουσιάζει την ομιλία του κ. Θύμιου Νικολαΐδη, Ομότιμου Διευθυντή Ερευνών στο Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών, με τίτλο «Οι επιστήμες στον ελληνικό χώρο από την πτώση της Κωνσταντινούπολης έως τον νέο ελληνικό Διαφωτισμό», που διοργανώθηκε την Δευτέρα 17 Νοεμβρίου 2025.

    Περίληψη: 

    Όταν ο Μωάμεθ ο Κατακτητής κατέλαβε την πρωτεύουσα της Ανατολικής Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, εκτός από τις γεωγραφικές διοικητικές περιοχές της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, ίδρυσε κι έναν άλλο διοικητικό θεσμό, το ορθόδοξο Μιλέτ. Μεταξύ των προνομίων που έδωσε στον πατριάρχη ήταν αυτό της εκπαίδευσης των ορθοδόξων χριστιανών. Ενώ οι μουσουλμάνοι εκπαιδευόταν στους μεντρεσέδες οι οποίοι ήταν συνδεδεμένοι με κάποιο τζαμί, οι Ορθόδοξοι σιγά-σιγά θα αποκτήσουν τα δικά του σχολεία. Το πρώτο ήταν η Πατριαρχική Σχολή, αναβίωση της αντίστοιχης βυζαντινής, χωρίς όμως ούτε την αίγλη της τελευταίας ούτε το εύρος της διδασκαλίας.

    Πράγματι, η διδασκαλία των μαθηματικών, αστρονομίας και φυσικής φιλοσοφίας, διακόπηκε στον θεσμό αυτόν. Η συνέχεια όμως αυτής της διδασκαλίας παρέμεινε ζωντανή στους Έλληνες της διασποράς στον ιταλικό χώρο και από εκεί σταδιακά κατά την διάρκεια του 16ου αιώνα θα εισέλθει εκ νέου στις ελληνόφωνες κοινότητες της Οθωμανικής αυτοκρατορίας.

    Μία μεγάλη τομή θα γίνει στις αρχές του 17ου αιώνα όταν ο πατριάρχης Κύριλλος Λούκαρης προώθησε ουμανιστικές ιδέες οι οποίες ήταν συνυφασμένες με την διδασκαλία της αρχαίας γραμματείας η οποία συμπεριλάμβανε τις επιστήμες. Κεντρικό πρόσωπο σε αυτή την αλλαγή ήταν ο Θεόφιλος Κορυδαλλεύς, ο οποίος είχε σπουδάσει στον ιταλικό χώρο.

    Οι πρώτες αντιδράσεις για την εισαγωγή των θύραθεν επιστημών στην πατριαρχική ακαδημία Κωνσταντινουπόλεως προήλθαν από συντηρητικούς κύκλους του πατριαρχείου οι οποίοι θα συμβάλλουν και στην δολοφονία του Κυρίλλου Λούκαρη. Σταδιακά όμως, καθώς οι ιδέες του Ορθόδοξου ουμανισμού διαδίδονται, η διδασκαλία των αρχαίων επιστημών γίνεται αποδεκτή και εξαπλώνεται στα νεοσύστατα σχολεία του Ορθόδοξου Μιλέτ της αυτοκρατορίας. Η διδασκαλία αυτή ήταν ήδη διαδεδομένη στις ελληνικές κοινότητες των ενετικών κτήσεων.

    Παρόλο που οι Έλληνες λόγοι είχαν έρθει ήδη από τις αρχές του 17ου αιώνα σε επαφή με τις νέες ευρωπαϊκές επιστήμες, αυτές πολύ δειλά θα εμφανιστούν στον ελληνικό χώρο πριν τον 18ο αιώνα, και κυρίως πριν την εποχή του νέου ελληνικού Διαφωτισμού.

    ΣΥΝΤΟΜΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ:

    Θύμιος Νικολαϊδης, Ομότιμος Διευθυντής Ερευνών, Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών, Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών. Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1954, σπούδασε φυσική και ιστορία της επιστήμης στη Γαλλία. Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα είναι στην ιστορία της αστρονομίας, την ιστορία της επιστήμης στο Βυζάντιο και την Οθωμανική αυτοκρατορία, την εξάπλωση της σύγχρονης ευρωπαϊκής επιστήμης και την ιστορία των σχέσεων μεταξύ επιστήμης και θρησκείας. Έχει υπάρξει πρόεδρος της Διεθνούς Ένωσης Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών (2013-2017) και μόνιμος γραμματέας της Διεθνούς Ακαδημίας Ιστορίας των Επιστημών. Από το 2016 έως το 2023 διεύθυνε το διεθνές πρόγραμμα Science and Orthodoxy around the World (SOW).

    Κεφάλαια της Ομιλίας

    00:00:19 Εισαγωγή – Χαιρετισμός

    00:03:47 Ομιλία

    01:10:13 Ερωτήσεις

    01:10:41 Γιατί η διδασκαλία μαθηματικών, αστρονομίας και φυσικής φιλοσοφίας περιορίστηκε στην Πατριαρχική Σχολή και σε ποιους χώρους διατηρήθηκε ζωντανή αυτή η επιστημονική παράδοση;

    01:12:32 Για ποιους λόγους οι νέες ευρωπαϊκές επιστήμες άργησαν να εισαχθούν και να καθιερωθούν στον ελληνικό χώρο πριν τον 18ο αιώνα και την περίοδο του Νέου Ελληνικού Διαφωτισμού;

    01:15:08 Γιατί θεωρήθηκαν ανατρεπτικές για το Πατριαρχείο οι ιδέες του Πατριάρχη Κύριλλου Λούκαρη;

    01:17:59 Σε ποιο βαθμό η ίδρυση του ορθόδοξου Μιλέτ μπορεί να θεωρηθεί συνέχεια της βυζαντινής ιδεολογίας περί «συμφωνίας» (συνεργασίας κοσμικής και εκκλησιαστικής εξουσίας), και σε ποιο βαθμό αποτελεί ριζική μετατόπιση της σχέσης αυτή υπό οθωμανική κυριαρχία;

    01:20:58 Σχόλια – Απολογισμός

    ΔΙΑΦΑΝΕΙΕΣ ΤΗΣ ΟΜΙΛΙΑΣ