InScience Magazine

Tag: πυρηνική φυσική

  • Oμιλία του Νίκου Πράντζου με θέμα: «Μια σύντομη ιστορία της Πυρηνικής Αστροφυσικής. Μέρος 1: Η πηγή ενέργειας του Ηλιου και των άστρων»

    Oμιλία του Νίκου Πράντζου με θέμα: «Μια σύντομη ιστορία της Πυρηνικής Αστροφυσικής. Μέρος 1: Η πηγή ενέργειας του Ηλιου και των άστρων»

    Το InScience.gr σάς παρουσιάζει την ομιλία του Νίκου Πράντζου, Διευθυντή Έρευνας στο Εθνικό Ιδρυμα Επιστημονικών Ερευνών της Γαλλίας (CNRS), που έλαβε χώρα την Τρίτη 19/5/2026 στις 18:00 με θέμα «Μια σύντομη ιστορία της Πυρηνικής Αστροφυσικής. Μέρος 1: Η πηγή ενέργειας του Ηλιου και των άστρων».

    Περίληψη:

    Στην ομιλία παρουσιάζεται μια επισκόπηση της εξέλιξης της πυρηνικής αστροφυσικής, από τις αρχές της στη δεκαετία του 1920, μέχρι την ωρίμανσή της στα τέλη της δεκαετιας του 1960. Η πυρηνική αστροφυσική προέκυψε από τον «γάμο» της γηραιάς  επιστήμης της αστρονομίας με την αναδυόμενη τότε επιστήμη της πυρηνικής φυσικής. Ο  καρπός αυτής της ένωσης ήταν διπλός:  η κατανόηση αφενός της ενεργειακής πηγής του Ήλιου και των άστρων και αφετέρου της προέλευσης των χημικών στοιχείων στο Σύμπαν. Η ανάπτυξή του κλάδου αυτού της φυσικής συνδέεται στενά με την πρώιμη φάση της ανάπτυξης της σωματιδιακής φυσικής και απασχόλησε μερικούς από τους μεγαλύτερους φυσικούς του 20ου αιώνα. Η λύση των δύο αυτών προβλημάτων μέσα σε μερικές δεκαετίες απο τη διατύπωσή τους αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους θριάμβους της σύγχρονης Φυσικής και στέφθηκε από δύο βραβεία Νόμπελ.

    Στο 1ο μέρος θα περπατήσουμε στα μονοπάτια στα οποία περιπλανήθηκαν οι φυσικοί μέχρι να καταλάβουν τους μηχανισμούς παραγωγής της αστρικής ενέργειας στις πρώτες δεκαετίες του 20ου αιώνα.

    Σύντομο Βιογραφικό:

    Ο Νίκος Πράντζος είναι αστροφυσικός, κάτοχος Doctorat d’Etat στην Πυρηνική Αστροφυσική, Διευθυντής Έρευνας στο Εθνικό Ιδρυμα Επιστημονικών Ερευνών της Γαλλίας (CNRS) και εργάζεται στο Ινστιτούτο Αστροφυσικής του Παρισιού πάνω σε θέματα αστρικής και γαλαξιακής εξέλιξης, πυρηνοσύνθεσης και αστροφυσικής υψηλών ενεργειών. Ασχολείται επίσης συστηματικά με την διάδοση της επιστήμης και είναι συγγραφέας τεσσάρων βιβλίων εκλαΐκευσης που έχουν μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες μεταξύ των οποίων και στα ελληνικά (Η Περιπέτεια του Μέλλοντος, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης 2005)Κεφάλαια της Ομιλίας

    00:00:21 Εισαγωγή – Χαιρετισμός

    00:03:20 Ομιλία

    01:04:21 Ερωτήσεις

    01:04:33 Εκτός από τον Η. G. Welsh υπήρχαν άλλοι στον χώρο της τέχνης που επηρεάστηκαν από τις συζητήσεις και τις θεωρίες σχετικά με την προέλευση της ενέργειας του Ήλιου και των άστρων;

    01:04:46 Πως υπολογίζουμε την ηλικία ενός άστρου;

    01:07:23 Η περίφημη φράση του Έντινγκτον προς τους επικριτές του, ότι «πρέπει να βρουν ένα πιο ζεστό μέρος» αν δεν τους αρέσει η θερμοκρασία που υπολογίζει για το εσωτερικό του Ήλιου, έχει γίνει σχεδόν θρυλική. Πέρα από το ανέκδοτο, τι μας λέει για την επιστημολογική στάση των πρωτοπόρων του κλάδου απέναντι στη θεωρητική τόλμη;

    01:09:39 Όλα τα άστρα παράγουν ενέργεια με τον ίδιο τρόπο που την παράγει ο Ήλιος, ή υπάρχουν διαφορές ανάλογα με το μέγεθος και την ηλικία τους;

    01:09:39 Το φαινόμενο σήραγγας (quantum tunneling) είναι αυτό που επιτρέπει στα πρωτόνια να ξεπεράσουν το φράγμα Coulomb παρά τις «σχετικά χαμηλές» θερμοκρασίες στο κέντρο του Ήλιου (περίπου 15 εκατομμύρια βαθμοί). Πώς μπορούμε να εξηγήσουμε διαισθητικά γιατί χωρίς την κβαντομηχανική ο Ήλιος απλώς δεν θα μπορούσε να λάμπει;

    01:17:31 ΕπίλογοςΔΙΑΦΑΝΕΙΕΣ ΤΗΣ ΟΜΙΛΙΑΣ

  • Ρόμπερτ Οπενχάιμερ – ο θρίαμβος και η τραγωδία του

    Ρόμπερτ Οπενχάιμερ – ο θρίαμβος και η τραγωδία του

    ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΡΑΥΛΟΣ
    Bird Kai, Sherwin J. Martin

    Μετάφραση: Μαριλένα Κορωναίου
    Γλωσσική επιμέλεια μετάφρασης: Αναστάσιος Καφαντάρης
    Επιστημονική επιμέλεια μετάφρασης: Θεοφάνης Γραμμένος
    Τελική θεώρηση και έλεγχος κειμένων: Παναγιώτης Τραυλός

    ISBN: 978-960-6640-34-6
    Διαστάσεις: 17 Χ 26
    Αριθμός σελίδων: 868
    Τιμή: 34,48€

    Έτος έκδοσης: 2023Το εμβληματικό βιβλίο Οπενχάιμερ – ο Θρίαμβος και η Τραγωδία του άλλαξε τον τρόπο που γράφονται οι βιογραφίες.

    Στις 24/08/2023 άλλαξε και ο (κινηματογραφικός) κόσμος. Ήρθε το νέο έπος του Κρίστοφερ Νόλαν.

    Ο Κρίστοφερ Νόλαν υπογράφει το σενάριο της κινηματογραφικής ταινίας για τον Οπενχάιμερ που ήδη προβάλλεται και στη χώρα μας από τον Αύγουστο του 2023.

    Στον ρόλο του Οπενχάιμερ ο Κίλιαν Μέρφι και δίπλα του η Έμιλι Μπλαντ, ο Ματ Ντέιμον, ο Ράμι Μάλεκ, ο Ρόμπερτ Ντάουνι,…

    Το βραβευμένο με Πούλιτζερ βιβλίο «American Prometheus: The Triumph and Tragedy of J. Robert Oppenheimer», (Ελληνικός τίτλος: «Ο θρίαμβος και η τραγωδία του Ρόμπερτ Οπενχάιμερ», εκδοτικός οίκος ΤΡΑΥΛΟΣ), των συγγραφέων Κάι Μπερντ και Μάρτιν Σέργουιν, μεταφέρθηκε στη μεγάλη οθόνη από τον Κρίστοφερ Νόλαν.

    Ο Ρόμπερτ Οπενχάιμερ ήταν ένα αίνιγμα. Ένας θεωρητικός φυσικός με τις ιδιότητες ενός χαρισματικού ηγέτη, ένας εστέτ που χαρακτηριζόταν από την έντονη αμφισημία. Ήταν ο Προμηθέας της Αμερικής, ο «πατέρας της ατομικής βόμβας», που σε καιρό πολέμου βρήκε το μυστικό της αστείρευτης ενέργειας του Ήλιου, για χάρη της χώρας του. Όμως, όταν πάλεψε να μας κάνει να συνειδητοποιήσουμε τους τρομερούς κινδύνους της βόμβας, το κατεστημένο στράφηκε αμέσως εναντίον του. Η οδύνη και ο εξευτελισμός που υπέστη ο Οπενχάιμερ το 1954 -κατηγορούμενος ως επικίνδυνος για την εθνική ασφάλεια των Η.Π.Α.- δεν ήταν μια μεμονωμένη περίπτωση την εποχή του μακαρθισμού.

    Όμως, ο «Όπι» ως κατηγορούμενος ήταν ασύγκριτος. Γοητευτικός, μανιώδης καπνιστής, ψηλός και αδύνατος, γνώστης των αρχαίων ελληνικών, φίλος της γαλλικής και ρωσικής λογοτεχνίας, λάτρης της ποίησης και του γυναικείου φύλου: ένας εθνικός ήρωας, υπόδειγμα επιστήμονα-δημόσιου λειτουργού. Για τους φιλελεύθερους συμβόλιζε τον άνθρωπο που αποκάλυπτε το ανήθικο πρόσωπο της Δεξιάς. Για τους πολιτικούς του εχθρούς ήταν ένας κομουνιστής, ένας αποδεδειγμένος ψεύτης. Στην πραγματικότητα, ήταν ένας υπέροχος άνθρωπος, προσιτός αλλά και απόμακρος, ευφυής αλλά και αφελής, παθιασμένος υποστηρικτής της κοινωνικής δικαιοσύνης αλλά και ακούραστος κυβερνητικός σύμβουλος. Ήταν ένας λαμπρός άνδρας που βίωσε τόσο τον θρίαμβο όσο και την τραγωδία.

    Η ιστορία του Οπενχάιμερ υπενθυμίζει ότι η εθνική ταυτότητα των Η.Π.Α. παραμένει στενά συνδεδεμένη με τον πολιτισμό της πυρηνικής εποχής. Στην μετά την 11η Σεπτεμβρίου εποχή, αξίζει να θυμόμαστε ότι ο «πατέρας της ατομικής βόμβας» είχε προειδοποιήσει ότι επρόκειτο για ένα όπλο τρόμου δίχως διακρίσεις, που στα επόμενα χρόνια κατέστησε την Αμερική στόχο των πλέον ετερόκλητων επιθέσεων. Είναι ένα πολύτιμο έργο, τόσο για την κατανόηση του πρόσφατου παρελθόντος μας, όσο και για τις μελλοντικές επιλογές μας.

    Η έρευνα για τη συγγραφή αυτού του βιβλίου διήρκεσε 25 χρόνια. Πέρα από τη μεγάλη λογοτεχνική αξία του, και τη μοναδικότητά του ως μια ολοκληρωμένη βιογραφία, αποκάλυψε πολλά νέα στοιχεία για την Αμερική της Οικονομικής Ύφεσης, τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο καθώς και τον Ψυχρό Πόλεμο.
    Απέσπασε επαινετικά σχόλια από τον διεθνή Τύπο, και τιμήθηκε με το βραβείο Πούλιτζερ.

    «Η απόλυτη βιογραφία… διασταυρωμένες αλήθειες για το έργο μιας κυβέρνησης σε μια εποχή φόβου… ένας λογοτεχνικός άθλος. Αξίζει -και με το παραπάνω- η κάθε ώρα δουλειάς από τα 25 χρόνια έρευνας για τη συγγραφή αυτού του υπέροχου βιβλίου.» –Newsweek

    «Ένα συγκινητικό βιβλίο… η ζωή του Οπενχάιμερ με κάθε λεπτομέρεια, σε ένα ασυνήθιστα σαγηνευτικό ανάγνωσμα.» –TimeΟ Bird Kai  είναι ιστορικός, συγγραφέας και δημοσιογράφος. Ζει στην Ουάσινγκτον με την οικογένειά του.

    Ο Sherwin J. Martin είναι καθηγητής Αγγλικής και Αμερικανικής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Tufts, και συγγραφέας αρκετών βραβευμένων βιβλίων αμερικανικής ιστορίας. Ζούσε με τη σύζυγό του στη Βοστόνη – απεβίωσε το 2021.