InScience Magazine

Category: ΒΙΝΤΕΟ

  • Oμιλία του κ. Κωνσταντίνου Σιμσερίδη, αναπληρωτή καθηγητή στο Τμήμα Φυσικής του ΕΚΠΑ με θέμα: «Κβαντική (Φυσική στη) Βιολογία»

    Oμιλία του κ. Κωνσταντίνου Σιμσερίδη, αναπληρωτή καθηγητή στο Τμήμα Φυσικής του ΕΚΠΑ με θέμα: «Κβαντική (Φυσική στη) Βιολογία»

    Το InScience.gr σάς παρουσιάζει την ομιλία του κ. Κωνσταντίνου Σιμσερίδη, αναπληρωτή καθηγητή στο Τμήμα Φυσικής του ΕΚΠΑ με θέμα: «Κβαντική (Φυσική στη) Βιολογία». Η ομιλία διεξήχθη την Δευτέρα 29 Ιουνίου 2026 στις 18:00. Σύντομη περιγραφή

    Αρκετά βιολογικά φαινόμενα δεν εξηγούνται με την κλασική φυσική, αλλά με την κβαντική φυσική, ιδίως όταν οι διαστάσεις γίνονται πολύ μικρές, τυπικά νανομετρικές. Τέτοιες βιολογικές διεργασίες σχετίζονται με μετατροπές ενέργειας, κατά τις οποίες εμπλέκονται κομματάκια ΗΜ ακτινοβολίας (“φωτόνια”) ή κομματάκια ταλαντωτικών βαθμών ελευθερίας (“φωνόνια”) ή κομματάκια περιστροφικών βαθμών ελευθερίας. Δηλαδή, πρόκειται για διακριτές (“κβαντικές”) διεργασίες. Ως παραδείγματα μπορεί να αναφερθούν: οξείδωση, αναγωγή, απορρόφηση και εκπομπή ΗΜ ακτινοβολίας, χημικές αντιδράσεις, διεγερμένες ηλεκτρονικές καταστάσεις, μεταβίβαση ηλεκτρονίων, οπών, πρωτονίων. Διεργασίες όπως: φωτοσύνθεση, όραση, όσφρηση, κυτταρική αναπνοή, κατάλυση ενζύμων, μετατροπές ενέργειας, μεταβίβαση ενέργειας, κωδικοποίηση πληροφορίας, αλληλούχηση DNA κλπ οφείλονται μερικώς ή ολικώς σε κβαντικά φαινόμενα. Στην ομιλία δίνεται έμφαση στο DNA (περιοδικές, οιονεί περιοδικές, μορφοκλασματικές, και τυχαίες αλληλουχίες, μεταβίβαση και μεταφορά φορτίου, μεταλλάξεις).Σύντομο Βιογραφικό:

    Αναπληρωτής Καθηγητής Θεωρητικής Φυσικής Συμπυκνωμένης Ύλης, στο Τμήμα Φυσικής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ). Πτυχίο (1990) και Διδακτορικό (1996) από το Τμήμα Φυσικής ΕΚΠΑ.
    Μεταδιδακτορική Έρευνα:
    (α) ΕΚΠΑ (κατά διαστήματα, 2005-2011),
    (β) Istituto Nazionale per la Fisica della Materia, Ιταλία
    (β1) Scuola Normale Superiore, Pisa (1998-1999) και
    (β2) Dipartimento di Fisica Università di Modena e Reggio Emilia, Modena (1999-2002),
    (γ) ΕΚΕΦΕ Δημόκριτος (2007-2011).
    Marie Curie Fellowship, Leibniz Institute for Neurobiology, Magdeburg, Γερμανία (2002-2005).
    Συμβασιούχος καθηγητής
    (α) Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης κυρίως στο Τμήμα Μοριακής Βιολογίας και Γενετικής (2000-2002),
    (β) Πανεπιστήμιο Πατρών Τμήμα Επιστήμης Υλικών(2005-2008),
    (γ) Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου Τμήμα Τηλεπικοινωνιών (2011).
    Ερευνητικά ενδιαφέροντα:
    Νανοδομές και Βιοϋλικά.
    Βιοφυσική: Μεταβίβαση και μεταφορά φορτίου σε νουκλεϊκά οξέα και άλλα οργανικά νανοσυστήματα, μοριακή δομή.
    Βιοϋλικά: Καινοφανή ολιγομερή και πολυμερή βασισμένα σε βιοστοιχεία.
    Κβαντική Οπτική: Συνοχή. Οπτικές ιδιότητες κβαντικών νανοδομών με ή χωρίς μαγνητικό πεδίο.
    Σπιντρονική: ημιαγωγοί με μαγνητικές προσμίξεις. Ημιαγωγικές νανοδομές.
    Ομάδα Φυσικής Νανοδομών και Βιοϋλικών: http://users.uoa.gr/~csimseri/physics_of_nanostructures_and_biomaterials.html

    Κεφάλαια της Ομιλίας

    00:00:21 Εισαγωγή – Χαιρετισμός
    00:03:44 Ομιλία
    00:51:28 Ερωτήσεις
    00:51:49 Στην φασματοσκοπία attosecond η ενέργεια που φέρουν οι παλμοί δεν διαταράσσει το προς μελέτη σύστημα;
    00:52:47     Πώς μπορεί ένα κβαντικό σύστημα να διατηρεί συνοχή μέσα στο θερμό, υγρό και «θορυβώδες» περιβάλλον ενός κυττάρου, και τι σημαίνει ο όρος «αποσυνοχή»;
    00:55:54 Πώς θα μπορούσε το φαινόμενο σήραγγας πρωτονίων να οδηγήσει σε ταυτομερισμό βάσεων και αυθόρμητες μεταλλάξεις κατά την αντιγραφή του DNA;
    00:56:55 Με ποια κριτήρια κρίνουμε αν ένα βιολογικό φαινόμενο είναι «πραγματικά κβαντικό» ή απλώς εξηγείται κλασικά;
    01:00:20 Έχουμε κβαντικά φαινόμενα στην ανάλυση της δομής των πρωτεινών και ειδικά στην δυναμική των δομών; Στις disordered domains για παράδειγμα;
    01:02:42     Μπορούμε με την κβαντική ανάλυση μιας μεγάλης αλληλουχίας γονιδιώματος, να βρούμε για παράδειγμα μια κατάσταση μεθυλιώσης ή όχι για ένα γονιδίωμα ολόκληρο;
    01:04:05 Επίλογος

  • Oμιλία της κ. Εύης Νομικού, με θέμα: «Διεπιστημονικές Προσεγγίσεις στο Υποθαλάσσιο Ηφαιστειακό Τόξο στο Αιγαίο»

    Oμιλία της κ. Εύης Νομικού, με θέμα: «Διεπιστημονικές Προσεγγίσεις στο Υποθαλάσσιο Ηφαιστειακό Τόξο στο Αιγαίο»

    Το InScience.gr σάς παρουσιάζει την ομιλία της κ. Εύης Νομικού, Καθηγήτριας Φυσικής Γεωγραφίας και Γεωλογικής Ωκεανογραφίας στο Τμήμα Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, με τίτλο «Διεπιστημονικές Προσεγγίσεις στο Υποθαλάσσιο Ηφαιστειακό Τόξο στο Αιγαίο». Η ομιλία διεξήχθη την Δευτέρα 25 Μαΐου 2026 στις 18:00. Σύντομη περιγραφή

    Οι κίνδυνοι από τα ηφαίστεια στο Ελληνικό Ηφαιστειακό Τόξο — όπως εκρήξεις, καταρρεύσεις ηφαιστείων, κατολισθήσεις, τσουνάμι και υδροθερμικά φαινόμενα — συνδέονται με τη δράση του μάγματος και τις κινήσεις των τεκτονικών πλακών. Τα ηφαίστεια της περιοχής, όπως της Σαντορίνης, της Μήλου, του Κολούμπου, της Νισύρου και των Μεθάνων, παραμένουν ενεργά λόγω αυτών των διεργασιών στο υπέδαφος.

    Η περιοχή Σαντορίνης–Κολούμπου παρουσιάζει κατά καιρούς αυξημένη δραστηριότητα, γεγονός που δείχνει ότι μπορεί να προκύψουν συνδυασμένοι γεωκίνδυνοι. Για την καλύτερη κατανόηση και έγκαιρη προειδοποίηση χρησιμοποιούνται σεισμολογικά, γεωδαιτικά και δορυφορικά δεδομένα, μαζί με σύγχρονα υπολογιστικά μοντέλα και τεχνητή νοημοσύνη.Σύντομο Βιογραφικό:

    Η Παρασκευή (Εύη) Νομικού είναι Καθηγήτρια Φυσικής Γεωγραφίας και Γεωλογικής Ωκεανογραφίας στο Τμήμα Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος του ΕΚΠΑ.

    Έχει συμμετάσχει σε περισσότερες από 80 ελληνικές και διεθνείς ωκεανογραφικές αποστολές με αντικείμενο την υποθαλάσσια χαρτογράφηση και τη μελέτη θαλάσσιων γεωκινδύνων. Η έρευνά της επικεντρώνεται στα υποθαλάσσια ηφαίστεια, τα τεκτονικά ρήγματα, τα τσουνάμι και τις υποθαλάσσιες κατολισθήσεις, αξιοποιώντας καινοτόμες θαλάσσιες τεχνολογίες και αυτόνομα υποβρύχια οχήματα.

    Το 2025 τιμήθηκε με το Fisher Medal της Διεθνούς Ένωσης Ηφαιστειολογίας και Χημείας του Εσωτερικού της Γης και διορίστηκε μέλος της Υποεπιτροπής Ονοματοδοσίας Υποθαλάσσιων Γεωμορφολογικών Χαρακτηριστικών (SCUFN) του διεθνούς προγράμματος GEBCO.Κεφάλαια της Ομιλίας

    Κεφάλαια της Ομιλίας

    00:00:21 Εισαγωγή – Χαιρετισμός

    00:02:47 Ομιλία

    00:53:00 Ερωτήσεις

    00:53:11 Πότε ήταν η τελευταία έκρηξη στο ηφαίστειο των Μεθάνων;

    00:53:36 Πως υπολογίζουμε τον αριθμό των εκρήξεων ενός ηφαιστείου. Απο ποια ακριβώς στοιχεία συμπεραίνουμε τον αριθμό των εκρήξεων;

    00:55:13 Πως αντιλαμβανόμαστε εάν μια ηφαιστειακή περιοχή έδωσε στο παρελθόν ή εγκυμονεί τσουνάμι;

    00:56:48 Πως ακριβώς σας βοηθούν στις έρευνές σας τα δεδομένα από δορυφόρους;

    00:57:58 Αναφέρατε ότι η περιοχή Σαντορίνης–Κολούμπου εμφανίζει κατά καιρούς αυξημένη δραστηριότητα. Πώς διακρίνεται στην πράξη μια «φυσιολογική» διακύμανση από ένδειξη που προμηνύει πιθανή έκρηξη, και ποιες παράμετροι σάς ανησυχούν περισσότερο;

    00:59:42 Με δεδομένη την εμπειρία σας σε πάνω από 80 αποστολές, τι θα έπρεπε ρεαλιστικά να προτεραιοποιήσει η Ελλάδα τα επόμενα χρόνια όσον αφορά την υποθαλάσσια παρακολούθηση και την ετοιμότητα των τοπικών κοινωνιών;

    01:01:32 Μπορεί ένας σεισμός να ενεργοποιήσει ένα ηφαίστειο και να το οδηγήσει σε έκρηξη;

    01:02:29 Επίλογος

  • Oμιλία του Νίκου Πράντζου με θέμα: «Μια σύντομη ιστορία της Πυρηνικής Αστροφυσικής. Μέρος 1: Η πηγή ενέργειας του Ηλιου και των άστρων»

    Oμιλία του Νίκου Πράντζου με θέμα: «Μια σύντομη ιστορία της Πυρηνικής Αστροφυσικής. Μέρος 1: Η πηγή ενέργειας του Ηλιου και των άστρων»

    Το InScience.gr σάς παρουσιάζει την ομιλία του Νίκου Πράντζου, Διευθυντή Έρευνας στο Εθνικό Ιδρυμα Επιστημονικών Ερευνών της Γαλλίας (CNRS), που έλαβε χώρα την Τρίτη 19/5/2026 στις 18:00 με θέμα «Μια σύντομη ιστορία της Πυρηνικής Αστροφυσικής. Μέρος 1: Η πηγή ενέργειας του Ηλιου και των άστρων».

    Περίληψη:

    Στην ομιλία παρουσιάζεται μια επισκόπηση της εξέλιξης της πυρηνικής αστροφυσικής, από τις αρχές της στη δεκαετία του 1920, μέχρι την ωρίμανσή της στα τέλη της δεκαετιας του 1960. Η πυρηνική αστροφυσική προέκυψε από τον «γάμο» της γηραιάς  επιστήμης της αστρονομίας με την αναδυόμενη τότε επιστήμη της πυρηνικής φυσικής. Ο  καρπός αυτής της ένωσης ήταν διπλός:  η κατανόηση αφενός της ενεργειακής πηγής του Ήλιου και των άστρων και αφετέρου της προέλευσης των χημικών στοιχείων στο Σύμπαν. Η ανάπτυξή του κλάδου αυτού της φυσικής συνδέεται στενά με την πρώιμη φάση της ανάπτυξης της σωματιδιακής φυσικής και απασχόλησε μερικούς από τους μεγαλύτερους φυσικούς του 20ου αιώνα. Η λύση των δύο αυτών προβλημάτων μέσα σε μερικές δεκαετίες απο τη διατύπωσή τους αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους θριάμβους της σύγχρονης Φυσικής και στέφθηκε από δύο βραβεία Νόμπελ.

    Στο 1ο μέρος θα περπατήσουμε στα μονοπάτια στα οποία περιπλανήθηκαν οι φυσικοί μέχρι να καταλάβουν τους μηχανισμούς παραγωγής της αστρικής ενέργειας στις πρώτες δεκαετίες του 20ου αιώνα.

    Σύντομο Βιογραφικό:

    Ο Νίκος Πράντζος είναι αστροφυσικός, κάτοχος Doctorat d’Etat στην Πυρηνική Αστροφυσική, Διευθυντής Έρευνας στο Εθνικό Ιδρυμα Επιστημονικών Ερευνών της Γαλλίας (CNRS) και εργάζεται στο Ινστιτούτο Αστροφυσικής του Παρισιού πάνω σε θέματα αστρικής και γαλαξιακής εξέλιξης, πυρηνοσύνθεσης και αστροφυσικής υψηλών ενεργειών. Ασχολείται επίσης συστηματικά με την διάδοση της επιστήμης και είναι συγγραφέας τεσσάρων βιβλίων εκλαΐκευσης που έχουν μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες μεταξύ των οποίων και στα ελληνικά (Η Περιπέτεια του Μέλλοντος, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης 2005)Κεφάλαια της Ομιλίας

    00:00:21 Εισαγωγή – Χαιρετισμός

    00:03:20 Ομιλία

    01:04:21 Ερωτήσεις

    01:04:33 Εκτός από τον Η. G. Welsh υπήρχαν άλλοι στον χώρο της τέχνης που επηρεάστηκαν από τις συζητήσεις και τις θεωρίες σχετικά με την προέλευση της ενέργειας του Ήλιου και των άστρων;

    01:04:46 Πως υπολογίζουμε την ηλικία ενός άστρου;

    01:07:23 Η περίφημη φράση του Έντινγκτον προς τους επικριτές του, ότι «πρέπει να βρουν ένα πιο ζεστό μέρος» αν δεν τους αρέσει η θερμοκρασία που υπολογίζει για το εσωτερικό του Ήλιου, έχει γίνει σχεδόν θρυλική. Πέρα από το ανέκδοτο, τι μας λέει για την επιστημολογική στάση των πρωτοπόρων του κλάδου απέναντι στη θεωρητική τόλμη;

    01:09:39 Όλα τα άστρα παράγουν ενέργεια με τον ίδιο τρόπο που την παράγει ο Ήλιος, ή υπάρχουν διαφορές ανάλογα με το μέγεθος και την ηλικία τους;

    01:09:39 Το φαινόμενο σήραγγας (quantum tunneling) είναι αυτό που επιτρέπει στα πρωτόνια να ξεπεράσουν το φράγμα Coulomb παρά τις «σχετικά χαμηλές» θερμοκρασίες στο κέντρο του Ήλιου (περίπου 15 εκατομμύρια βαθμοί). Πώς μπορούμε να εξηγήσουμε διαισθητικά γιατί χωρίς την κβαντομηχανική ο Ήλιος απλώς δεν θα μπορούσε να λάμπει;

    01:17:31 ΕπίλογοςΔΙΑΦΑΝΕΙΕΣ ΤΗΣ ΟΜΙΛΙΑΣ

  • Oμιλία του Γιώργου Βλαχάκη με θέμα: «Η ριζοσπαστική πρωτοπορία του Νεοελληνικού Διαφωτισμού και η συμβολή της στα επιστημονικά δρώμενα πριν το 1821»

    Oμιλία του Γιώργου Βλαχάκη με θέμα: «Η ριζοσπαστική πρωτοπορία του Νεοελληνικού Διαφωτισμού και η συμβολή της στα επιστημονικά δρώμενα πριν το 1821»

    To InScience.gr τίμησε την επέτειο της έναρξης του Αγώνα για την Εθνική Ανεξαρτησία με μια ομιλία με θέμα «Η ριζοσπαστική πρωτοπορία του Νεοελληνικού Διαφωτισμού και η συμβολή της στα επιστημονικά δρώμενα πριν το 1821». Ομιλητής Γιώργος Βλαχάκης, Καθηγητής Ελληνικής Φιλοσοφίας και Επιστήμης, από την Αρχαιότητα ως τον 20ο αιώνα, Σχολή Ανθρωπιστικών Επιστημών, Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο. Η ομιλία διοργανώθηκε την Δευτέρα 23 Μαρτίου 2026.

    Περίληψη:
    Ο Διαφωτισμός, και κατ’ αναλογία ο Νεοελληνικός Διαφωτισμός χαρακτηρίζεται από μία ανομοιογένεια που δεν είναι ορατή με την πρώτη ματιά. Η περιγραφή της προσομοιάζει στα φαινόμενα λεπτής υφής που μας επιτρέπουν να δούμε λεπτομέρειες πέρα από τη μεγάλη εικόνα. Στην ομιλία το ενδιαφέρον μας θα επικεντρωθεί σε πτυχές του επιστημονικού έργου και ιδιαίτερα στη Φυσική τριών λογίων που προγράφονται στο ρεύμα εκείνο που επικράτησε να χαρακτηρίζεται ως ριζοσπαστικός διαφωτισμός. Τον Ιώσηπο Μοισιόδακα, τον Χριστόδουλο Παμπλέκη και τον Ρήγα Βελεστινλή

    Σύντομο Βιογραφικό:

    O Γιώργος Βλαχάκης είναι Διευθυντής του Προγράμματος «Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό» και πρόεδρος της ΑΕΕ του Μεταπτυχιακού προγράμματος «Επικοινωνία της Επιστήμης». Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα περιλαμβάνουν την ιστορία των επιστημών και της φιλοσοφίας, την ιστορία των επιστημονικών οργάνων, την σχέση επιστήμης και λογοτεχνίας και την επικοινωνία της επιστήμης. Είναι μέλος πολλών επιστημονικών ενώσεων, γραμματέας του History of Physics Group της Εuropean Physical Society και αντεπιστέλλον μέλος της International Academy of the History of Science

    Κεφάλαια της Ομιλίας

    00:00:21 Εισαγωγή – Χαιρετισμός

    00:02:35 Ομιλία

    00:59:46 Ερωτήσεις 01:20:00 Υπάρχει κάποια γραμμή συνέχειας ανάμεσα στην επιστημονική σκέψη αυτών των λογίων και τα πρώτα επιστημονικά εγχειρήματα του νεοσύστατου ελληνικού κράτους μετά το 1830, ή η Επανάσταση λειτούργησε ως ρήξη;

    01:03:22 Δεδομένου ότι η Εκκλησία ήταν ταυτόχρονα ο κύριος αντίπαλος του ριζοσπαστικού Διαφωτισμού και ο βασικός θεσμός που κράτησε ζωντανή την ελληνική γλώσσα και παιδεία, μήπως η αντιεκκλησιαστική στάση των ριζοσπαστών ήταν πολιτικά ανεύθυνη για τα δεδομένα της εποχής;

    01:07:31 Κατα τη γνώμη σας θα μας βοηθήσουν οι νέες τεχνολογίες, συμπεριλαμβανομένης της Τεχνητής Νοημοσύνης,να προσπελάσουμε ευκολότερα τα χειρόγραφα και το υλικό αυτής της εποχής;

    01:10:21 Ο Ρήγας Βελεστινλής είναι γνωστός κυρίως για το πολιτικό και επαναστατικό του έργο. Πώς εντάσσεται η ενασχόλησή του με τη Φυσική στο ευρύτερο όραμά του για την αναγέννηση του Ελληνισμού;ΔΙΑΦΑΝΕΙΕΣ ΤΗΣ ΟΜΙΛΙΑΣ

  • Oμιλία του Δρ. Βασίλη Ζουμπουρλή με θέμα: «Τα σημαντικά ορόσημα στην έρευνα του καρκίνου για την κατανόηση της γενετικής του βάσης»

    Oμιλία του Δρ. Βασίλη Ζουμπουρλή με θέμα: «Τα σημαντικά ορόσημα στην έρευνα του καρκίνου για την κατανόηση της γενετικής του βάσης»

    Το InScience.gr σας παρουσιάζει την ομιλία του Δρ. Βασίλη Ζουμπουρλή, Διευθυντή Ερευνών στην Μοριακή Βιολογία του καρκίνου και των βλαστικών κυττάρων στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών (ΕΙΕ) και μέλους της συντακτικής επιτροπής του InScience με θέμα: «Τα σημαντικά ορόσημα στην έρευνα του καρκίνου για την κατανόηση της γενετικής του βάσης», που διοργανώθηκε την Πέμπτη 19 Μαρτίου 2026.

    Περίληψη:
    H ομιλία περιγράφει με απλό και γλαφυρό τρόπο τις ανακαλύψεις – ορόσημα στην έρευνα του καρκίνου τον προηγούμενο αιώνα. Οι ανακαλύψεις αυτές συνέβαλαν στην κατανόηση της γενετικής βάσης του καρκίνου. Παρουσιάζονται επιστημονικά δεδομένα του εργαστηρίου του ομιλητή που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε φάρμακο κατά του καρκίνου. Η ομιλία κλείνει με τις νέες προκλήσεις στην έρευνα του καρκίνου και τις πιο μοντέρνες προσεγγίσεις για τη θεραπεία του.

    ΣΥΝΤΟΜΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ: O Δρ. Βασίλης Ζουμπουρλής, ένα από τα πέντε παιδιά του Κων/νου Ζουμπουρλή και της Ολυμπίας Κριπούρη. Γενήθηκε στο Αετοχώρι (Μαρκελέσι) Καρδίτσας. Τελείωσε και την Πέμπτη τάξη Δημοτικού στο Αετοχώρι και το 1970 μετακόμισε μαζί με τους γονείς του στην Αθήνα όπου τελείωσε το Δημοτικό και το Γυμνάσιο – Λύκειο. Απέκτησε το βασικό πτυχίο του στη Μοριακή Βιολογία και Γενετική από το Πανεπιστήμιο J. Ε. Purkyne του Μπρνο, στην πόλη που έζησε και διέπρεψε ο μεγάλος γενετιστής Γρηγόριος Μέντελ στη Τσεχοσλοβάκικη Σοσιαλιστική Δημοκρατία τότε. Η διδακτορική του διατριβή αφορούσε το AIDS και το δίπλωμα το έλαβε από την Ιατρική Σχολή της Κρήτης. Σήμερα είναι Διευθυντής Ερευνών στην Μοριακή Βιολογία του καρκίνου και των βλαστικών κυττάρων στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών . Έχει ασκήσει έρευνα σε κορυφαία ιδρύματα στην Ευρώπη (Αγγλία, Γαλλία, Ολλανδία και Τσεχία) και στο San Francisco των ΗΠΑ. Έχει επιβλέψει 45 διδακτορικές διατριβές. Διδάσκει σε 11 διαφορετικά μεταπτυχιακά. Έχει δημοσιεύσει 138 εργασίες σε ξενόγλωσσα περιοδικά με κριτές που έχουν λάβει πάνω από 10000 αναφορές και 35 δημοσιεύσεις στα Ελληνικά. Έχει συμμετάσχει σε 180 Ελληνικά και διεθνή συνέδρια. Έχει εξασφαλίσει χρηματοδότηση για την έρευνά του που ξεπερνά τα 4 εκατομμύρια Ευρώ. Είναι συγγραφέας του σχετικά πρόσφατα εκδοθέντος βιβλίου με τίτλο «Η Πανδημία Covid-19 ως επιστημονική και κοινωνική πρόκληση τον 21ο αιώνα». Πέρσι (2025) βραβεύτηκε από την Ιατρική Σχολή της Μαλαισίας για το επιστημονικό του έργο και τη συνεισφορά του στην παγκόσμια επιστήμη, ενώ φέτος (2026) τιμήθηκε με τον τίτλο του επισκέπτη καθηγητή από το Πανεπιστήμιο Ιατρικής του Πανεπιστημίου της ΚΑΤΑΝΙΑ και του μέλους της Παγκόσμιας Ακαδημίας Επιστημών. Ήταν εκπρόσωπος των ερευνητών στο ΔΣ του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών για πάνω από 3,5 χρόνια, ενώ ταυτόχρονα ήταν και πρόεδρος του Συλλόγου προσωπικού του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών για 4 θητείες. Είναι μαραθωνοδρόμος και ορειβάτης έχει τερματίσει επιτυχώς σε 13 κλασσικούς μαραθωνίους και σε 35 ημιμαραθωνίους και η υψηλότερη κορυφή ανάβασής του είναι στο Ιλιμάνι της Βολιβίας στα 6014 μέτρα. Η τελευταία του αγάπη και ενασχόληση μαζί με την επιστήμη είναι οι αγροτικές δουλειές και το σμίλευμα της πέτρας.

    Κεφάλαια της Ομιλίας

    00:00:20 Εισαγωγή – Χαιρετισμός

    00:04:05 Ομιλία

    01:02:45 Ερωτήσεις

    01:03:05 ΄Εχετε αναλύσει διεξοδικά τον ρόλο των ιών στην καρκινογένεση. Τα ογκογόνα αυτά στελέχη, τα οποία έχουν καταφέρει να ενσωματωθούν στο ανθρώπινο γονιδίωμα, θα μπορούσαν άραγε —δεδομένης της μακροχρόνιας εξελικτικής τους επιβίωσης— να προσφέρουν κάποιο εξελικτικό πλεονέκτημα στον ξενιστή;

    01:06:46 Πώς η ταυτοποίηση του γονιδίου Rb (retinoblastoma gene) και η διατύπωση της «υπόθεσης των δύο χτυπημάτων» (two-hit hypothesis) του Alfred Knudson συνέβαλαν στην κατανόηση του ρόλου των ογκοκατασταλτικών γονιδίων, και σε ποιο βαθμό αυτό το μοντέλο παραμένει ισχυρό υπό το πρίσμα της σύγχρονης γονιδιωματικής ανάλυσης;

    01:11:51 Σε ποιο βαθμό η ολοκλήρωση του Ανθρώπινου Γονιδιωματικού Σχεδίου (Human Genome Project) και η μετέπειτα εφαρμογή τεχνολογιών αλληλούχισης νέας γενιάς (NGS) κατέστησαν δυνατή τη μετάβαση από τη μελέτη μεμονωμένων γονιδίων στη συνολική γονιδιωματική αρχιτεκτονική του καρκίνου, και ποιες κλινικές εφαρμογές προέκυψαν;

    01:16:46 Πώς η τεχνολογία CRISPR-Cas9 και οι μεγάλης κλίμακας λειτουργικές γονιδιωματικές σαρώσεις (functional genomic screens) μεταμορφώνουν τον τρόπο ταυτοποίησης νέων θεραπευτικών στόχων στον καρκίνο, και ποιες ηθικές και μεθοδολογικές προκλήσεις εγείρονται από την εφαρμογή γονιδιακής επεξεργασίας στην κλινική πράξη;

    01:19:44 ΄Εχετε αναλύσει διεξοδικά τον ρόλο των ιών στην καρκινογένεση. Τα ογκογόνα αυτά στελέχη, τα οποία έχουν καταφέρει να ενσωματωθούν στο ανθρώπινο γονιδίωμα, θα μπορούσαν άραγε —δεδομένης της μακροχρόνιας εξελικτικής τους επιβίωσης— να προσφέρουν κάποιο εξελικτικό πλεονέκτημα στον ξενιστή;

    ΔΙΑΦΑΝΕΙΕΣ ΤΗΣ ΟΜΙΛΙΑΣ

  • Oμιλία του Δρ. Αναστάσιου Ρούσσου με θέμα: «Συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης για Εικόνες και Βίντεο: Δημιουργικότητα, Κίνδυνοι και Κοινωνικές Επιπτώσεις»

    Oμιλία του Δρ. Αναστάσιου Ρούσσου με θέμα: «Συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης για Εικόνες και Βίντεο: Δημιουργικότητα, Κίνδυνοι και Κοινωνικές Επιπτώσεις»

    Το InScience.gr σας παρουσιάζει την ομιλία του Δρ. Αναστάσιου Ρούσσου, Διευθυντή Ερευνών στο Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ) με θέμα: «Συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης για Εικόνες και Βίντεο: Δημιουργικότητα, Κίνδυνοι και Κοινωνικές Επιπτώσεις», που διοργανώθηκε την Τετάρτη 11 Φεβρουαρίου 2026.

    Περίληψη:

    Τα τελευταία χρόνια, τα συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης για εικόνες και βίντεο έχουν αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο δημιουργούμε, αναλύουμε και καταναλώνουμε οπτικό περιεχόμενο. Σήμερα, η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να παράγει εικόνες και βίντεο υψηλού ρεαλισμού, να αναγνωρίζει εκφράσεις προσώπου και να δημιουργεί εικονικούς ανθρώπους που αλληλεπιδρούν με τους χρήστες. Τα συστήματα αυτά προσφέρουν νέες προοπτικές σε διάφορους τομείς, όπως οι τέχνες, η εκπαίδευση, η αλληλεπίδραση ανθρώπου-υπολογιστή, οι τεχνολογίες νοηματικής γλώσσας και η υγεία. Την ίδια στιγμή όμως, η ευρεία χρήση αυτών των συστημάτων εγείρει σημαντικά κοινωνικά ερωτήματα και ανησυχίες.

    Στην ομιλία αυτή, θα εξετάσουμε τόσο τις δημιουργικές δυνατότητες όσο και τους κινδύνους των συστημάτων Τεχνητής Νοημοσύνης για εικόνες και βίντεο, βασιζόμενοι στις πρόσφατες επιστημονικές εξελίξεις. Θα συζητήσουμε ζητήματα όπως η προκατάληψη και τα στερεότυπα, ο αντίκτυπος στην καλλιτεχνική δημιουργία, ο τρόπος με τον οποίο το κοινό αντιλαμβάνεται το περιεχόμενο που παράγεται από Τεχνητή Νοημοσύνη, καθώς και οι ηθικές ευθύνες που προκύπτουν. Στόχος της ομιλίας είναι να συμβάλει σε μια πιο κριτική και ενημερωμένη κατανόηση των τεχνολογιών αυτών και των κοινωνικών τους επιπτώσεων.

    ΣΥΝΤΟΜΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ:

    Ο Δρ. Τάσος Ρούσσος είναι Διευθυντής Ερευνών (Ερευνητής Α’) στο Ινστιτούτο Πληροφορικής του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ). Ανέλαβε αυτόν τον ρόλο τον Ιανουάριο του 2025, έχοντας προηγουμένως διατελέσει Κύριος Ερευνητής (Ερευνητής Β’) στο ίδιο Ινστιτούτο (2019-2024).

    Πριν ενταχθεί στο ΙΤΕ, ήταν Lecturer στην Επιστήμη Υπολογιστών στο University of Exeter και Fellow του Alan Turing Institute στο Ηνωμένο Βασίλειο. Πριν από αυτές τις θέσεις, ήταν μεταδιδακτορικός ερευνητής στο Imperial College London, στο University College London και στο Queen Mary, University of London του Ηνωμένου Βασιλείου. Σπούδασε Ηλεκτρολόγος Μηχανικός και Μηχανικός Υπολογιστών (Διδακτορικό 2010, Δίπλωμα 2005) στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο.

    Η έρευνα του Δρ. Ρούσσου ειδικεύεται στην τρισδιάστατη όραση υπολογιστών και στη βαθιά μάθηση. Το επίκεντρο της τρέχουσας έρευνάς του είναι η ανάπτυξη νέων μεθόδων για λεπτομερή τρισδιάστατη μοντελοποίηση, ανακατασκευή και σύνθεση αντικειμένων και σκηνών του πραγματικού κόσμου με βάση οπτικά δεδομένα.

    Ο Δρ. Ρούσσος έχει δημοσιεύσει 13 άρθρα σε κορυφαία διεθνή περιοδικά Όρασης Υπολογιστών, Βιομετρίας, Μηχανικής Μάθησης και Επιστημών Απεικόνισης, 33 εργασίες σε διεθνή συνέδρια με κριτές, συμπεριλαμβανομένων των κορυφαίων συνεδρίων Όρασης Υπολογιστών, Αναγνώρισης Προτύπων και Επαυξημένης Πραγματικότητας, καθώς και 2 κεφάλαια βιβλίων.
    Προσωπική ιστοσελίδα: http://users.ics.forth.gr/~troussos

    Κεφάλαια της Ομιλίας

    00:00:20 Εισαγωγή – Χαιρετισμός
    00:04:16 Ομιλία
    00:59:05 Ερωτήσεις
    00:59:40 Ποιες κατευθύνσεις έρευνας θεωρούνται σήμερα λιγότερο προβεβλημένες αλλά ενδέχεται να διαμορφώσουν ριζικά το μέλλον της τεχνητής νοημοσύνης στον οπτικοακουστικό τομέα;
    01:02:52 Πώς μπορεί η εκπαίδευση και η ψηφιακή παιδεία να συμβάλουν στην κριτική κατανόηση και χρήση αυτών των τεχνολογιών από τους πολίτες;
    01:05:21 Πώς επηρεάζει η αυτοματοποίηση της παραγωγής περιεχομένου την αγορά εργασίας στους τομείς της τέχνης, του κινηματογράφου και των μέσων ενημέρωσης;
    01:07:08 Με ποιους μηχανισμούς μπορούμε να διασφαλίσουμε διαφάνεια και λογοδοσία στη λειτουργία αυτών των συστημάτων;
    01:09:25 Τα σύνολα δεδομένων για την εκπαίδευση των μοντέλων αυτών πώς κατασκευάζονται και πώς παρέχονται στους ενδιαφερόμενους που θέλουν να εκπαιδεύσουν ένα μοντέλο;
    01:12:25 Γιατί να υπάρξει επόμενος «χειμώνας» για την TN εφόσον η εκπαίδευση των μοντέλων βασίζεται στον τεράστιο όγκο δεδομένων εκπαίδευσης τον οποίο μπορούν πλέον να τον παράγουν “μόνα” τους συνθετικά;
    01:14:20 Από κανονιστική σκοπιά, σε ποιον βαθμό το AI Act αντιμετωπίζει επαρκώς σήμερα τη γενετική ΤΝ στη δημιουργία εικόνας και βίντεο; Δεδομένου του ρυθμού καινοτομίας, θεωρείτε ότι υπάρχει κίνδυνος να καταστεί σύντομα το AI Act παρωχημένο και πώς διαμορφώνεται το μελλοντικο ρυθμιστικό τοπίο;
  • Oμιλία του κ. Κωνσταντίνου Ταμπάκη με τίτλο: «Οι φυσικές επιστήμες στο Ελληνικό κράτος»

    Oμιλία του κ. Κωνσταντίνου Ταμπάκη με τίτλο: «Οι φυσικές επιστήμες στο Ελληνικό κράτος»

    Το InScience.gr σας παρουσιάζει την ομιλία του κ. Κωνσταντίνου Ταμπάκη, Κύριου Ερευνητή, στο Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών, του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών με τίτλο: «Οι φυσικές επιστήμες στο Ελληνικό κράτος». Η ομιλία διοργανώθηκε την Δευτέρα 15 Δεκεμβρίου 2025 στα πλαίσια του αφιερωματικού κύκλου «Η μελέτη της φύσης στον ελληνικό χώρο, 16ος – 20ος αιώνας» Περίληψη:  Η παρουσίαση έχει σκοπό να αναδείξει την ιστορία και τον ρόλο των Φυσικών Επιστημών στον ελληνικό κράτος, από την ίδρυσή του μέχρι τα μέσα του 20ου αιώνα. Εντός της ελληνικής ιστορίας, οι Φυσικές Επιστήμες συνήθως θεωρούνται να έχουν μια αυτόνομη πορεία, που δεν αλληλεπιδρά με τα τεκταινόμενα κάθε εποχής. Παράλληλα, το γεγονός ότι η Ελλάδα δεν ανέδειξε έναν Δαρβίνο ή έναν Αϊνστάιν οδηγεί συχνά στην άποψη ότι η ιστορία των Φυσικών Επιστημών στην Ελλάδα δεν μπορεί παρά να είναι η αφήγηση των βιογραφιών μιας σειράς δευτεραγωνιστών της επιστημονικής έρευνας. Η παρουσίαση έχει σκοπό να αναδείξει γιατί και οι δυο αυτές οπτικές είναι ατελείς, και πώς η ιστορία των φυσικών επιστημών επιτρέπει την ανάδειξη ολόκληρων πτυχών της ελληνικής ιστορίας που παραμένουν συνήθως κρυμμένες. ΣΥΝΤΟΜΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ: Ο Κώστας Ταμπάκης είναι Κύριος Ερευνητής στο αντικείμενο «Ιστορία των Επιστημών και της Τεχνολογίας στον Ελληνικό Χώρο, 18ος-20ος αιώνας». Είναι επίσης Επισκέπτης Καθηγητής στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Πρόεδρος της Ελληνικής Εθνικής Επιτροπής του Τμήματος Ιστορίας της Επιστήμης και της Τεχνολογίας της Διεθνούς Ένωσης για την Ιστορία και τη Φιλοσοφία της Επιστήμης και της Τεχνολογίας (Greek National Committee of the Division for the History of Science and Technology (DHST) of the International Union for the History and Philosophy of Science and Technology (IUHPST)), Μέλος του Επιστημονικού Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Εταιρείας για την Ιστορία των Επιστημών (Individual Member of the Scientific Board of the European Society for the History of Science) και μέλος της Διεθνούς Εταιρείας για την Επιστήμη και τη Θρησκεία (International Society for Science and Religion). Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα περιλαμβάνουν την ιστορία των επιστημών και της τεχνολογίας στον ελληνικό χώρο, την ιστορία των σχέσεων φυσικών επιστημών και Ορθόδοξου Χριστιανισμού, και την σχέση επιστήμης και ιδεολογίας. Άρθρα του έχουν δημοσιευτεί στο Isis, το British Journal for the History of Science και το History of Science. Έχει επίσης επιμεληθεί την έκδοση συλλογικών τόμων, οι πιο πρόσφατοι εκ των οποίων είναι Orthodox Christianity and the Study of Nature: Histories of Interaction, eds Kostas Tampakis, Ronald L. Numbers (Brepols, 2025) και Science, Religion and Nationalism: Local Perceptions and Global Historiographies, eds Jaume Navarro, Kostas Tampakis, (Routledge, 2024)

    Κεφάλαια της Ομιλίας

    00:00:17 Εισαγωγή – Χαιρετισμός
    00:03:41 Ομιλία
    01:01:20 Ερωτήσεις
     
    01:02:01 Συνδέθηκε η προαγωγή του δαρβινισμού και του πολιτικού υλισμού και ενδεχομένως η μάχη ενάντια στην οργανωμένη θρησκεία με συγκεκριμένες οικογένειες; Για παράδειγμα, ο Λέανδρος Δόσιος, υφηγητής Χημείας στο Παν/μιο Αθηνών, συνέγραψε τον ‘περί υπάρξεως Αγώνα’, με έντονες δαρβινικές επιρροές. Αδελφός του ήταν ο Αριστείδης Δόσιος, που έκανε την απόπειρα δολοφονίας ενάντια στην βασίλισσα Αμαλία. Ποιος ο ρόλος της οικογένειας ως κοινωνικού θεσμού σε αυτές τις συζητήσεις στην Ελλάδα και διεθνώς;
     
    01:04:46 Πώς μπορεί η μελέτη της ιστορίας των Φυσικών Επιστημών να φωτίσει πλευρές της ελληνικής ιστορίας που δεν αναδεικνύονται από τις κλασικές πολιτικές ή κοινωνικές αφηγήσεις;
     
    01:07:23 Πώς άλλαξε ο ρόλος των Φυσικών Επιστημών στην Ελλάδα από την ίδρυση του κράτους έως τα μέσα του 20ού αιώνα, σε επίπεδο εκπαίδευσης και δημόσιου λόγου;
     
    01:09:39 Υπήρξαν περίοδοι κατά τις οποίες οι Φυσικές Επιστήμες χρησιμοποιήθηκαν ως εργαλείο εθνικής ιδεολογίας ή εκσυγχρονισμού στο ελληνικό κράτος;
     
    01:12:32 Διάλογος – Επίλογος

    ΔΙΑΦΑΝΕΙΕΣ ΤΗΣ ΟΜΙΛΙΑΣ

  • Oμιλία του κ. Γιώργου Βλαχάκη με τίτλο: «Οι φυσικές επιστήμες στον Νεοελληνικό Διαφωτισμό»

    Oμιλία του κ. Γιώργου Βλαχάκη με τίτλο: «Οι φυσικές επιστήμες στον Νεοελληνικό Διαφωτισμό»

    Το InScience.gr σας παρουσιάζει την ομιλία του κ. Γιώργου Βλαχάκη, Καθηγητή Ελληνικής Φιλοσοφίας και Επιστήμης, από την Αρχαιότητα ως τον 20ο αιώνα στη Σχολή Ανθρωπιστικών Επιστημών του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου με τίτλο: «Οι φυσικές επιστήμες στον Νεοελληνικό Διαφωτισμό», που διοργανώθηκε την Δευτέρα 1 Δεκεμβρίου 2025. Η ομιλία διεξάγεται στα πλαίσια του αφιερωματικού κύκλου «Η μελέτη της φύσης στον ελληνικό χώρο, 16ος – 20ος αιώνας».

    Περίληψη: 

    H παρούσα ομιλία φωτίζει ένα ζωτικό, αλλά συχνά παραμελημένο κεφάλαιο της ευρωπαϊκής διανοητικής ιστορίας: τον δυναμικό ρόλο των επιστημών μέσα στον νεοελληνικό Διαφωτισμό. Κατά τον κρίσιμο αιώνα πριν από την Ελληνική Επανάσταση, ένα δυναμικό  δίκτυο λογίων, εμπόρων και κληρικών, δραστηριοποιούμενων σε κέντρα της διασποράς όπως η Βιέννη, το Παρίσι και το Βουκουρέστι, συμμετείχε ενεργά στη διαδικασία της Επιστημονικής Επανάστασης και του ευρωπαϊκού Διαφωτισμού. Αντί να είναι παθητικοί δέκτες, τα πρόσωπα αυτά λειτούργησαν ως αγωγοί της νεότερης γνώσης, μεταφράζοντας και εκδίδοντας θεμελιώδη έργα Ευρωπαίων επιστημόνων σε μια αναδυόμενη νεοελληνική επιστημονική γλώσσα.

    Η διάδοση της φυσικής, της αστρονομίας, της χημείας και της ιατρικής υπήρξε πράξη βαθύτατα πολιτική. Βρισκόταν στον πυρήνα του διαφωτιστικού προτάγματος της παιδείας, που στόχευε στην απελευθέρωση των πνευμάτων από τη διανοητική αδράνεια και στην προετοιμασία ενός έθνους για την πολιτική του αυτεξουσιότητα. Υπερασπιζόμενοι τον εμπειρισμό και τον ορθολογισμό, οι Έλληνες λόγιοι χρησιμοποίησαν την επιστήμη ως εργαλείο κριτικής της παραδοσιακής αυθεντίας και επαναπροσδιορισμού της πολιτισμικής τους ταυτότητας μέσα σε ένα νεωτερικό, ευρωπαϊκό πλαίσιο.ΣΥΝΤΟΜΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ:

    Γιώργος Βλαχάκης, Καθηγητής Ελληνικής Φιλοσοφίας και Επιστήμης, από την Αρχαιότητα ως τον 20ο αιώνα, Σχολή Ανθρωπιστικών Επιστημών, Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο.

    O Γιώργος Βλαχάκης είναι Διευθυντής του Προγράμματος “Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό» και πρόεδρος της ΑΕΕ του Μεταπτυχιακού προγράμματος «Επικοινωνία της Επιστήμης». Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα περιλαμβάνουν την ιστορία των επιστημών και της φιλοσοφίας, την ιστορία των επιστημονικών οργάνων,  την σχέση επιστήμης και λογοτεχνίας και την επικοινωνία της επιστήμης. Είναι μέλος πολλών επιστημονικών ενώσεων, γραμματέας του History of Physics Group της Εuropean Physical Society και  αντεπιστέλλον μέλος της International Academy of the History of Science

    Κεφάλαια της Ομιλίας

    00:00:19 Εισαγωγή – Χαιρετισμός

    00:03:15 Ομιλία

    00:56:45 Ερωτήσεις

    00:57:02 Σε ποια γεωγραφική περιοχή του ελληνικού χώρου έδρασε ο Μεθόδιος Ανθρακίτης; Που έλαβε χώρα η καύση των συγγραμμάτων του;

    00:58:30 Ποιες ήταν οι αντιστάσεις ή οι αντιδράσεις που συνάντησε η διάδοση των φυσικών επιστημών στον υπόδουλο ελληνικό χώρο;

    01:01:00 Ποιοι παράγοντες επέτρεψαν στους λόγιους του Νεοελληνικού Διαφωτισμού να συμμετέχουν ενεργά στη διάδοση της ευρωπαϊκής επιστημονικής γνώσης και όχι απλώς να την καταναλώσουν παθητικά;

    01:03:21 Πώς η εισαγωγή των φυσικών επιστημών στον ελληνικό χώρο συνδέθηκε με πολιτικές και ιδεολογικές επιδιώξεις του Διαφωτισμού;ς

    ΔΙΑΦΑΝΕΙΕΣ ΤΗΣ ΟΜΙΛΙΑΣ

  • Oμιλία του κ. Θύμιου Νικολαΐδη – «Οι επιστήμες στον ελληνικό χώρο από την πτώση της Κωνσταντινούπολης έως τον νέο ελληνικό Διαφωτισμό»

    Oμιλία του κ. Θύμιου Νικολαΐδη – «Οι επιστήμες στον ελληνικό χώρο από την πτώση της Κωνσταντινούπολης έως τον νέο ελληνικό Διαφωτισμό»

    Το InScience.gr σας παρουσιάζει την ομιλία του κ. Θύμιου Νικολαΐδη, Ομότιμου Διευθυντή Ερευνών στο Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών, με τίτλο «Οι επιστήμες στον ελληνικό χώρο από την πτώση της Κωνσταντινούπολης έως τον νέο ελληνικό Διαφωτισμό», που διοργανώθηκε την Δευτέρα 17 Νοεμβρίου 2025.

    Περίληψη: 

    Όταν ο Μωάμεθ ο Κατακτητής κατέλαβε την πρωτεύουσα της Ανατολικής Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, εκτός από τις γεωγραφικές διοικητικές περιοχές της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, ίδρυσε κι έναν άλλο διοικητικό θεσμό, το ορθόδοξο Μιλέτ. Μεταξύ των προνομίων που έδωσε στον πατριάρχη ήταν αυτό της εκπαίδευσης των ορθοδόξων χριστιανών. Ενώ οι μουσουλμάνοι εκπαιδευόταν στους μεντρεσέδες οι οποίοι ήταν συνδεδεμένοι με κάποιο τζαμί, οι Ορθόδοξοι σιγά-σιγά θα αποκτήσουν τα δικά του σχολεία. Το πρώτο ήταν η Πατριαρχική Σχολή, αναβίωση της αντίστοιχης βυζαντινής, χωρίς όμως ούτε την αίγλη της τελευταίας ούτε το εύρος της διδασκαλίας.

    Πράγματι, η διδασκαλία των μαθηματικών, αστρονομίας και φυσικής φιλοσοφίας, διακόπηκε στον θεσμό αυτόν. Η συνέχεια όμως αυτής της διδασκαλίας παρέμεινε ζωντανή στους Έλληνες της διασποράς στον ιταλικό χώρο και από εκεί σταδιακά κατά την διάρκεια του 16ου αιώνα θα εισέλθει εκ νέου στις ελληνόφωνες κοινότητες της Οθωμανικής αυτοκρατορίας.

    Μία μεγάλη τομή θα γίνει στις αρχές του 17ου αιώνα όταν ο πατριάρχης Κύριλλος Λούκαρης προώθησε ουμανιστικές ιδέες οι οποίες ήταν συνυφασμένες με την διδασκαλία της αρχαίας γραμματείας η οποία συμπεριλάμβανε τις επιστήμες. Κεντρικό πρόσωπο σε αυτή την αλλαγή ήταν ο Θεόφιλος Κορυδαλλεύς, ο οποίος είχε σπουδάσει στον ιταλικό χώρο.

    Οι πρώτες αντιδράσεις για την εισαγωγή των θύραθεν επιστημών στην πατριαρχική ακαδημία Κωνσταντινουπόλεως προήλθαν από συντηρητικούς κύκλους του πατριαρχείου οι οποίοι θα συμβάλλουν και στην δολοφονία του Κυρίλλου Λούκαρη. Σταδιακά όμως, καθώς οι ιδέες του Ορθόδοξου ουμανισμού διαδίδονται, η διδασκαλία των αρχαίων επιστημών γίνεται αποδεκτή και εξαπλώνεται στα νεοσύστατα σχολεία του Ορθόδοξου Μιλέτ της αυτοκρατορίας. Η διδασκαλία αυτή ήταν ήδη διαδεδομένη στις ελληνικές κοινότητες των ενετικών κτήσεων.

    Παρόλο που οι Έλληνες λόγοι είχαν έρθει ήδη από τις αρχές του 17ου αιώνα σε επαφή με τις νέες ευρωπαϊκές επιστήμες, αυτές πολύ δειλά θα εμφανιστούν στον ελληνικό χώρο πριν τον 18ο αιώνα, και κυρίως πριν την εποχή του νέου ελληνικού Διαφωτισμού.

    ΣΥΝΤΟΜΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ:

    Θύμιος Νικολαϊδης, Ομότιμος Διευθυντής Ερευνών, Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών, Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών. Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1954, σπούδασε φυσική και ιστορία της επιστήμης στη Γαλλία. Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα είναι στην ιστορία της αστρονομίας, την ιστορία της επιστήμης στο Βυζάντιο και την Οθωμανική αυτοκρατορία, την εξάπλωση της σύγχρονης ευρωπαϊκής επιστήμης και την ιστορία των σχέσεων μεταξύ επιστήμης και θρησκείας. Έχει υπάρξει πρόεδρος της Διεθνούς Ένωσης Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών (2013-2017) και μόνιμος γραμματέας της Διεθνούς Ακαδημίας Ιστορίας των Επιστημών. Από το 2016 έως το 2023 διεύθυνε το διεθνές πρόγραμμα Science and Orthodoxy around the World (SOW).

    Κεφάλαια της Ομιλίας

    00:00:19 Εισαγωγή – Χαιρετισμός

    00:03:47 Ομιλία

    01:10:13 Ερωτήσεις

    01:10:41 Γιατί η διδασκαλία μαθηματικών, αστρονομίας και φυσικής φιλοσοφίας περιορίστηκε στην Πατριαρχική Σχολή και σε ποιους χώρους διατηρήθηκε ζωντανή αυτή η επιστημονική παράδοση;

    01:12:32 Για ποιους λόγους οι νέες ευρωπαϊκές επιστήμες άργησαν να εισαχθούν και να καθιερωθούν στον ελληνικό χώρο πριν τον 18ο αιώνα και την περίοδο του Νέου Ελληνικού Διαφωτισμού;

    01:15:08 Γιατί θεωρήθηκαν ανατρεπτικές για το Πατριαρχείο οι ιδέες του Πατριάρχη Κύριλλου Λούκαρη;

    01:17:59 Σε ποιο βαθμό η ίδρυση του ορθόδοξου Μιλέτ μπορεί να θεωρηθεί συνέχεια της βυζαντινής ιδεολογίας περί «συμφωνίας» (συνεργασίας κοσμικής και εκκλησιαστικής εξουσίας), και σε ποιο βαθμό αποτελεί ριζική μετατόπιση της σχέσης αυτή υπό οθωμανική κυριαρχία;

    01:20:58 Σχόλια – Απολογισμός

    ΔΙΑΦΑΝΕΙΕΣ ΤΗΣ ΟΜΙΛΙΑΣ

  • Oμιλία Στέργιου Χατζηκυριακίδη – «Μεγάλα Μοντέλα, Μεγάλες Δυνατότητες, Μεγάλες Ευθύνες»

    Oμιλία Στέργιου Χατζηκυριακίδη – «Μεγάλα Μοντέλα, Μεγάλες Δυνατότητες, Μεγάλες Ευθύνες»

    Το InScience.gr σας παρουσιάζει την ομιλία του καθηγητή Υπολογιστικής Νοημοσύνης στο Τμήμα Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης, Στέργιου Χατζηκυριακίδη, με τίτλο: «Μεγάλα Μοντέλα, Μεγάλες Δυνατότητες, Μεγάλες Ευθύνες», που διοργανώθηκε την Τρίτη 23 Σεπτεμβρίου 2025.Περίληψη: 

    Σε αυτήν την ομιλία επιχειρείται μια ιστορική αναδρομή της Υπολογιστικής Γλωσσολογίας, της Επεξεργασίας Φυσικής Γλώσσας, και εν μέρει και της Τεχνητής Νοημοσύνης, ιχνηλατώντας το ερευνητικό μονοπάτι που οδηγεί στα σημερινά συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης. Παρακολουθούμε την εξέλιξη του πεδίου από τις πρώιμες συμβολικές προσεγγίσεις μέχρι τις σύγχρονες αρχιτεκτονικές βαθείας μάθησης στις οποίες είναι βασισμένα τα σημερινά Μεγάλα Γλωσσικά Μοντέλα.

    Στη συνέχεια παρουσιάζουμε μια σειρά από χρήσεις αυτών των μοντέλων από πολύ απλές (συγγραφή μέιλ), μέχρι αρκετά σύνθετες (στήσιμο ολόκληρων υπολογιστικών εφαρμογών). Συνεχίζουμε με μια σειρά από ερευνητικά ζητήματα αιχμής στην έρευνα για τα Μεγάλα Γλωσσικά Μοντέλα, την καταπολέμηση των ψευδαισθήσεων μέσω διαφόρων τεχνικών αιχμής όπως η Επαυξημένη Ανάκληση (Augemented Generation), η ανάγκη για εξηγησιμότητα και η υπόσχεση για μια επόμενη γενιά Νευροσυμβολικών μοντέλων που θα είναι ικάνα να αντιμετωπίσουν αυτά τα προβλήματα. Συζητούμε επίσης την ανάγκη ανάπτυξης τέτοιων μοντέλων για γλώσσες με λιγότερους πόρους και συζητούμε λίγο το τοπίο των ελληνικών Μεγάλων Γλωσσικών Μοντέλων καθώς, τις διαλεκτικές τους ικανότητες και τις εγγενείς μεροληψίες τους.

    Καταλήγουμε συζητώντας μια σειρά από κοινωνικοπολιτικά και ηθικά ζητήματα που εγείρει το καινούριο αυτό τεχνολογικό τοπίο: το οικολογικό αποτύπωμα των μοντέλων, τη συγκέντρωση της έρευνας στις μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες, την απειλή της παραπληροφόρησης, και τις επιπτώσεις στην αγορά εργασίας.ΣΥΝΤΟΜΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ:

    Ο Στέργιος Χατζηκυριακίδης γεννήθηκε στα Γρεβενά το 1980. Είναι καθηγητής Υπολογιστικής Γλωσσολογίας στο Τμήμα Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης. Τελείωσε το τμήμα Φιλολογίας του ΑΠΘ με ειδίκευση στη Γλωσσολογία. Συνέχισε τις μεταπτυχιακές σπουδές του στην Υπολογιστική Γλωσσολογία στο King’s College του Λονδίνου και εκπόνησε τη διδακτορική του διατριβή στο ίδιο πανεπιστήμιο. Έχει εργαστεί στο Royal Holloway, University of London, στο Εθνικό Κέντρο Επιστημονικών Ερευνών της Γαλλίας (CNRS), στο Ανοιχτό Πανεπιστήμιο Κύπρου και στο Πανεπιστήμιο του Γκέτεμποργκ. Πριν αναλάβει καθήκοντα στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, διετέλεσε Αναπληρωτής Διευθυντής του Κέντρου Γλωσσολογικής Θεωρίας και Πιθανοκρατικών Σπουδών (CLASP). Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα βρίσκονται στην τομή μεταξύ του NLP και της Θεωρητικής Γλωσσολογίας. Μερικά από τα θέματα στα οποία έχει εργαστεί είναι η Συνεπαγωγή Φυσικής Γλώσσας, η Υπολογιστική Διαλεκτολογία, η Θεωρητική Σημασιολογία με θεωρίες τύπων και η υπολογιστική τους επέκταση, η Πιθανοκρατική Σημασιολογία, η Μοντελοποίηση Διαλόγου, και η αλληλεπίδραση μεταξύ Λογικών/Συμβολικών Μεθόδων και Μηχανικής Μάθησης/Βαθιάς Μάθησης για το NLP.

    Κεφάλαια της Ομιλίας

    00:00:19 Εισαγωγή – Χαιρετισμός

    00:03:47 Ομιλία

    00:54:13 Ερωτήσεις

    00:54:34 Έχουμε αυτήν την στιγμή κάποιον κοινά αποδεκτό ορισμό για την νοημοσύνη; Πώς τεστάρουμε για νοημοσύνη αυτήν την στιγμή; Υπάρχει εξέλιξη στα τεστ νοημοσύνης καθώς εξελίσσονται και τα LLMs;

    00:55:38 Ποιες είναι οι βασικές προκλήσεις για την ανάπτυξη LLMs σε γλώσσες με λιγότερους πόρους, όπως τα ελληνικά;.

    00:58:43 Πώς επηρεάζει η συγκέντρωση της έρευνας στις μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες το μέλλον της Τεχνητής Νοημοσύνης;

    01:01:10 Είστε μάχιμος ακαδημαϊκός. Πως η ΤΝ επηρεάζει το χαρακτήρα του μαθήματος, της εξέτασης και αξιολόγησης των φοιτητών ειδικά στις εργασίες οι οποίοι έχουν πλέον ένα τόσο ισχυρό εργαλείο στα χέρια τους;

    01:07:18 Οι δυνατότητες κατανόησης κειμένου μέσω των Μεγάλων Γλωσσικών Μοντέλων μπορούν να αντικαταστήσουν μεθόδους όπως την Ανάλυση Περιεχομένου (Ποιοτική Ανάλυση Περιεχομένου, Κριτική Ανάλυση Λόγου στις διάφορες κατευθύνσεις της κ.λπ.); Είναι ήδη σε αυτό το επίπεδο μήπως; Χρησιμοποιούνται στην έρευνα και θεωρούνται έγκυρα τα δεδομένα της ανάλυσής τους;

    01:09:33 Απολογισμός