InScience Magazine

Author: Βασίλης Λεμπέσης

  • Ο πιο μεγάλος αποχαιρετισμός /The Longest Goodbye

    Ο πιο μεγάλος αποχαιρετισμός /The Longest Goodbye

    Ισραήλ, Καναδάς, 2023
    Σκηνοθεσία : Ίντο Μιζράχι
    25ο Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης: Ευρωπαϊκή πρεμιέρα

     

    “Αυτός είναι ο χρόνος: Όλα παρέρχονται, μόνο αυτός μένει.Όλα μένουν μόνο αυτός παρέρχεται.Και πόσο γοργά και αθόρυβα περνά! Μόλις εχθές ήσουν σίγουρος για τον εαυτό σου, δυνατός και χαρούμενος. Τώρα, όμως, έχει έρθει μια άλλη εποχή κι εσύ ο ίδιος δεν την γνωρίζεις καν…”
    Βασίλι Γκρόσμαν (από το “ΖΩΗ και ΠΕΠΡΩΜΕΝΟ”)

    Κάθε φορά που στοχαζόμαστε πάνω στην αλματώδη εξέλιξη και εξειδίκευση των επιστημών και στην εξεύρεση των τρόπων με τους οποίους μπορεί να εξασφαλιστεί ότι τα επιτεύγματα αυτής της προόδου θα χρησιμοποιηθούν για το καλό της ανθρωπότητας, δεν μπορούμε να βάλουμε στην άκρη, την κατανόηση της ψυχολογίας των επιστημόνων που εργάζονται πάνω σε αυτό. Η επιστήμη της αστρονομίας και της αστροφυσικής έχει σημειώσει αλματώδη πρόοδο στην εξερεύνηση του διαστήματος με τους αστροναύτες στην πρώτη γραμμή να συμβάλλουν με τις δύσκολες αποστολές τους στο μέγιστο αυτής της προόδου. Όμως προκειμένου να φέρνουν εις πέρας τις αποστολές τους πέρα από την άριστη τεχνογνωσία και επιστημονική κατάρτιση που διαθέτουν, έχουν ανάγκη και από μία μεγάλη ψυχολογική υποστήριξη. Αυτή η υποστήριξη προϋποθέτει τη βαθιά κατανόηση του τρόπου σκέψης αυτών των ανθρώπων για τους οποίους ένα ταξίδι στο διάστημα είναι όνειρο ζωής. Τα όνειρα όμως, πάντα εμπεριέχουν τον κίνδυνο να μετατραπούν σε εφιάλτες, όταν τα ταξίδια είναι πολύ μακρινά… Γιατί όσο απομακρυνόμαστε από τον πλανήτη μας τόσο και πιο μεγάλος ο κίνδυνος της μη επιστροφής…

    ΤΑ ΜΕΓΑΛΑ ΤΑΞΙΔΙΑ

    Την επόμενη δεκαετία με το πρόγραμμα «Άρτεμις», η ΝASA σχεδιάζει να στείλει ανθρώπους στη Σελήνη και τον Άρη. Η αποστολή θα διαρκέσει τρία χρόνια. Η ομάδα του Δρ. Αλ. Χόλαντ επιχειρησιακού ψυχολόγου της ΝASA και πολύ καλού γνώστη της τεχνολογίας, που δημιουργήθηκε το 1994 για την ψυχολογική υποστήριξη των αστροναυτών (μέχρι τότε δεν υπήρχε μονάδα μελέτης του ανθρώπινου παράγοντα) ασχολείται με τη ανακάλυψη των ψυχολογικών εργαλείων μέσω των οποίων μπορεί να εξασφαλιστεί η ασφαλής μακροχρόνια παραμονή των αστροναυτών στο διάστημα. Με τον Δρ. Χόλαντ, αλλά και μια σειρά άλλων ειδικών επιστημόνων, όπως ο Δρ. Στάτσερ, ψυχολόγος (Human Factor Specialist) η Ζακλίν Φορντ Μόρι, πρωτοπόρος της εικονικής πραγματικότητας, ο ΜατίαςΜπαϊνίοκ, αρχιτέκτονας τεχνητής νοημοσύνης, η Τζούντιθ Ίρινα Μπάτσιμ, ερευνήτρια ακραίων συνθηκών, παρακολουθούμε τις προσπάθειές τους να στηρίξουν τη μακροχρόνια παραμονή των αστροναυτών στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό συλλέγοντας τους ανθρώπινους εκείνους παράγοντες που μπορούν να εγγυηθούν την ψυχική ισορροπία των αστροναυτών σε ακραίες συνθήκες, όπως η πολυετής παραμονή τους στο διάστημα και η αποκοπή τους από τις οικογένειές τους, τους αγαπημένους τους καθώς και από κάθε τι που συμβαίνει στον πλανήτη Γη.

    ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΩΝ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ.

    Το μεγάλο πρόβλημα, όπως μας εξηγεί ο Δρ. Χόλαντ, είναι ο παρατεταμένη απουσία από τη Γη και η στέρηση της κοινωνικής επαφής που ισοδυναμεί με την απώλεια μιας σημαντικής δύναμης του ατόμου. Αυτή η απώλεια μπορεί να έχει πολλές αρνητικές συνέπειες στον ψυχισμό του αστροναύτη, με δεδομένες τις τεράστιες απαιτήσεις που φέρει η αποστολή του στο διάστημα. Αποστολή απαιτεί πέρα από την άριστη τεχνογνωσία, απόλυτη προσήλωση και συγκέντρωση.

    Το να διεισδύσεις στα άδυτα της ψυχής των ανθρώπων στο διάστημα προκειμένου να ανακαλύψεις τους τρόπους εκείνους που θα τους βοηθήσουν να μην αποκοπούν από τη ζωή που αφήνουν στη Γη, είναι πολύ δύσκολο γιατί υπάρχει ο φόβος των αστροναυτών μήπως αποκαλύπτοντας τα πραγματικά τους συναισθήματα. Αυτό θα τους κοστίσει την αποστολή τους που για κάθε αστροναύτη, αποτελεί όνειρο ζωής. Δεν επιθυμούν να αναλυθούν γιατί φοβούνται ότι αυτό μπορεί να οδηγήσει στην απόρριψή τους σε σημαντικές αποστολές. Αυτό δυσχεραίνει πολύ το έργο των ειδικών ψυχολόγων. Ο Δρ. Στάτσερ, προκειμένου να ξεπεραστεί ο σκόπελος αυτός, πρότεινε τη χρήση ημερολογίου όπου με απόλυτη εχεμύθεια οι αστροναύτες θα καταγράφουν τις σκέψεις τους και τα συναισθήματά τους. Η εφαρμογή αυτής της πρακτικής άνοιξε ένα παράθυρο στην έρευνα των επιπτώσεων της παρατεταμένης απομόνωσης και των τρόπων αντιμετώπισης των προβλημάτων που προκύπτουν από αυτή. Οι απλές αλλά καταγεγραμμένες σκέψεις των αστροναυτών μετέφεραν τις δυσκολίες και άρχισε σταδιακά να δημιουργείται ένα κλίμα εμπιστοσύνης ανάμεσα σε αυτούς και την ομάδα των ψυχολόγων που τους παρακολουθούσαν και τους παρακολουθούν. Επίσης, ο Ματίας Μπαϊνίοκ (αρχιτέκτονας τεχνητής νοημοσύνης) προτείνει τη χρήση υπερσύγχρονης ρομποτικής συσκευής που θα δίνει τη δυνατότητα στους αποκομμένους αστροναύτες να απευθύνονται σε αυτή τη συσκευή, προκειμένου να περιγράψουν τη συναισθηματική τους κατάσταση και ταυτόχρονα να λάβουν την απαραίτητη ανατροφοδότηση που χρειάζονται για την ψυχική τους ισορροπία που θα τους επιτρέπει την ομαλή συνέχιση του ταξιδιού τους.

    ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΑΠΟΣΤΟΛΕΣ

    Πιεζόμενος να ετοιμάσει τους αστροναύτες για αποστολές βαθιά μέσα στο διάστημα, ο Δρ. Χόλαντ και η ομάδα του, βασίζεται στο Διεθνή Διαστημικό Σταθμό, ως πεδίο για τις έρευνές του. Για τον λόγο αυτό συμμετείχε στην επιλογή των κατάλληλων μελών του πληρώματος που αποτελούνταν από τους τους Ματίας Μάουρερ, Ράτζα Χάρι, Τομ Μάρσμπερν και Κέιλα Μπάρον που στις 10 Νοεμβρίου 2021 εκτοξεύτηκαν με την κάψουλα Endurance του SpaceX Crew Dragon και υπηρέτησαν ως μέρος της αποστολής μεγάλης διάρκειας Expedition 67 παραμένοντας 176 ημέρες στο διάστημα, πραγματοποιώντας μια σειρά ευρωπαϊκών και διεθνών πειραμάτων με σκοπό τη συνέχιση της εξερεύνησης του διαστήματος και τη βελτίωση της ζωής στον πλανήτη Γη. Ακούγοντας την Κέιλα Μπάρον στο ντοκιμαντέρ, να μας μιλά για την απόφασή της να συμμετάσχει στο πρόγραμμα αυτό και με τη βοήθεια του Δρ. Χόλαντ, διαπιστώνουμε το πόσο δύσκολη είναι η επιλογή των κατάλληλων προσώπων για αποστολές μεγάλης χρονικής διάρκειας. Ο έλεγχος των ατόμων που μετέχουν σε τέτοιες αποστολές είναι ζωτικής σημασίας. «Ψάχνεις σε αυτούς πράγματα που κάνουν τις διαφορές σε πολύ μεγαλύτερες αποστολές. Πρέπει να είναι ομαδικοί παίχτες, καλοί στην επικοινωνία, να διαθέτουν κρίση να έχουν την ικανότητα να ζουν σε ομάδες σε πολύ ακραίες συνθήκες» μας λέει ο Δρ. Χόλαντ.

    Αξιοποιώντας τα πορίσματα από τη συμμετοχή της ομάδας του στο δυστύχημα της Χιλής το 2010, όπου μια ομάδα ανθρακωρύχων παρέμεινε για 69 ημέρες εγκλωβισμένη στα έγκατα της γης, ο Δρ. Χόλαντ ανακάλυψε αυτό το «κάτι» που πρέπει να δώσουμε στους ανθρώπους προκειμένου να μην περιέλθουν στη ζωώδη κατάσταση που μπορεί να σε φέρει η αποκοπή σου από τον έξω κόσμο και προκειμένου να μην συμβούν ανάμεσά τους τα τερατώδη πράγματα στα οποία μπορεί να οδηγήσει η κατάσταση αυτή. Αυτό το «κάτι», λοιπόν, ήταν αυτό που εφάρμοσε στις οικογένειες των ανθρακωρύχων που βρισκόταν έξω. Με αρωγό τις μεταξύ τους βιντεοσυνομιλίες, κατάφερε να συνδέσει την κοινότητα των οικογενειών με την κοινότητα των παγιδευμένων προκειμένου να κρατάει τους δεύτερους σε μία κανονικότητα καθημερινότητας που θα απέτρεπε να επέλθει το χάος στις παγιδευμένες τους ζωές και όλες τις καταστροφικές συνέπειες που θα επέφερε κάτι τέτοιο. Κατάφερε ταυτόχρονα να σταθεροποιήσει τα συναισθήματα των οικογενειών και με αυτό τον τρόπο σταθεροποιήθηκαν και τα συναισθήματα των ανθρώπων που βρίσκονταν εγκλωβισμένοι. Ήταν πολύ σημαντικό σε αυτή την επιχείρηση διάσωσης οι συγγενείς να μην χάσουν την πίστη τους και και αυτό να μεταφερθεί και στους εγκλωβισμένους. Η ομάδα του Δρ. Χόλαντ κατάφερε να εντάξει τους συγγενείς στην αποστολή διάσωσης. Με τον τρόπο αυτό μετά από 69 ημέρες παραμονής στα έγκατα της γης οι 33 ανθρακωρύχοι βγήκαν από εκεί σωματικά και ψυχικά υγιείς.

    Το να διατηρείς την επαφή των ανθρώπων αυτών με τις οικογένειές τους και τους αγαπημένους τους, προσπαθώντας να δημιουργήσεις τις συνθήκες εκείνες που θα την κάνουν να προσιδιάζει όσο το δυνατό περισσότερο στη δια ζώσης επαφή,  είναι μία πολύ δύσκολη υπόθεση. Παρακολουθώντας στιγμιότυπα από την παραμονή της Κάθριν «Κάντι» Κόλμαν στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό από όπου μαζί με τους Ντμίτρι Κοντρατίεφ (από Ρωσία) και Πάολο Νεσπόλι από Ιταλία επέστρεψαν το 2011 μετά από 6μήνες παραμονής, παρακολουθούμε αυτές τις δυσκολίες. Πόσο εύκολο ήταν για την Κάθριν να παραμείνει έξι μήνες μακριά από τον εννιάχρονο γιο της σε μία χρονική φάση της ζωής του που ως παιδί είχε μεγάλη ανάγκη την παρουσία της μητέρας του δίπλα του; Και πόσο εύκολη ήταν η διατήρηση της επαφής τους μέσω των βιντεοσυνομιλιών που παρακολουθούνταν από το διαστημικό κέντρο και που όσο τεχνολογικά εξελιγμένες και αν είναι δεν αντικαθιστούν σε καμία περίπτωση τη δια ζώσης επικοινωνία; Με ποιον τρόπο επίσης η Κάθριν βοηθήθηκε ώστε να μην χάσει την ουσιαστική επαφή με το παιδί της με δεδομένο ότι οι απαιτήσεις της αποστολής της ήταν υψηλές; Κατά τη διάρκεια της παραμονής της Κάθριν στο διαστημικό σταθμό συλλέχτηκαν αρκετές πληροφορίες που μπορεί να δώσουν απαντήσεις στα ίδια ερωτήματα που θα ανακύψουν σε μελλοντικές μακροχρόνιες αποστολές. Το δίκτυο κοινωνικής στήριξης που πρέπει με κάθε τρόπο να διασφαλιστεί είναι αυτό που θα αποτρέψει το κάθε μέλος της αποστολής από το να χάνεται στις σκέψεις του και να αποκόβεται από την ζωή του στον πλανήτη Γη κάτι που μπορεί να αποβεί μοιραίο τόσο για το ίδιο όσο και για την αποστολή του.

    Ο ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΤΗΣ ΜΗ ΕΠΑΝΕΝΤΑΞΗΣ

    Τα πορίσματα όλων αυτών των ερευνών είναι πολύ σημαντικά και αξιοποιούνται στις έρευνες για μελλοντικές αποστολές στη Σελήνη και στον Άρη όπου προβλέπεται πολύ μεγάλης διάρκειας παραμονή. Το πρόβλημα φυσικά εκεί, και συγκεκριμένα σε ένα επικείμενο ταξίδι στον Άρη, διάρκειας τριών χρόνων λαμβάνει πολύ μεγαλύτερες διαστάσεις. Εκεί τα πράγματα θα είναι πολύ πιο δύσκολα. Εκεί οι επικοινωνίες δεν θα γίνονται σε πραγματικό χρόνο. Οι βιντεοσυνομιλίες που κρατούν τώρα τους αστροναύτες σε επαφή με τους οικείους τους, εκεί δεν θα είναι δυνατές. Η Ζακλίν Φορντ Μόρι, πρωτοπόρος της εικονικής πραγματικότητας υποστηρίζει ότι μέσω της εικονικής πραγματικότητας ο αποκομμένος από το περιβάλλον του άνθρωπος μπορεί να αντισταθμίζει το φορτίο της νοσταλγίας που συσσωρεύεται όλο και περισσότερο όσο αυξάνεται ο χρόνος αποκοπής από το πραγματικό περιβάλλον των οικείων του. Μέσω αυτής της προηγμένης τεχνολογίας, δίνεται η δυνατότητα στον αστροναύτη να μεταφερθεί κάπου αλλού, σε μία, για παράδειγμα, χωρική αναπαράσταση της φύσης, να αισθανθεί  έστω και εικονικά ότι βρίσκεται κοντά στους αγαπημένους του ενεργοποιώντας μέσα του με τον τρόπο αυτό τις συγκινήσεις που βιώνει όταν βρίσκεται σε επαφή μαζί τους και που κινδυνεύουν να χαθούν εξαιτίας της μεγάλης χωρικής και χρονικής απόστασης από αυτούς.

    Η έρευνα σχετικά με την μακροχρόνια παραμονή των αστροναυτών στο διάστημα, δείχνει μέχρι τώρα την ευαλωτότητα των ανθρώπων σε αυτές τις αποστολές. Εκτός από τους ψυχολογικούς κινδύνους, παραμένουν ανεπίλυτες και οι σωματικές απειλές. Το ανθρώπινο σώμα δεν είναι φτιαγμένο για να ζει στο διάστημα. Ισχυρή ακτινοβολία, απομετάλλωση των οστών, μυϊκή ατροφία, διαταραχές ύπνου, αλλαγμένη βαρύτητα και διαστημική ακτινοβολία τους πλήττουν ταυτόχρονα. Ο Αλεξάντερ Τσουκέρ αναισθησιολόγος και ειδικός στο στρες προτείνει την ιδέα της νάρκωσης κατά το μεγάλο χρονικό διάστημα (διάρκειας 12 μηνών, 6+6) της μετάβασης στον Άρη και της αποχώρησης από εκεί. Μέσω της νάρκωσης μειώνεται ο μεταβολικός ρυθμός, δηλαδή η κατανάλωση ενέργειας από το ανθρώπινο σώμα, οπότε η θερμοκρασία πέφτει αφού παράγεται λιγότερη θερμότητα. Υπό την επίβλεψη του Δρ. Τσουκέρ η Ευρωπαϊκή Διαστημική Υπηρεσία (ESA), ξεκίνησε να ερευνά τρόπους για να προκαλεί νάρκη στους αστροναύτες. Κατά τη διάρκεια της νάρκης εξοικονομείται οξυγόνο, μειώνεται η επίδραση της ακτινοβολίας, τα κόκαλα και οι μυς βρίσκονται σε καλύτερη κατάσταση, ενώ η μνήμη μάλλον δεν επηρεάζεται. Όπως ακριβώς συμβαίνει στη φύση όταν τα ζώα πέφτουν σε χειμερία νάρκη. Η πρόκληση εδώ, μας λέει ο επιστήμονας, είναι να επιταχύνουμε κάτι που στη φύση πήρε εκατομμύρια χρόνια για να συμβεί. Βέβαια προκύπτουν και πολλά προβλήματα με τη χρήση αυτής της μεθόδου. Ένα από αυτά είναι το τι θα συμβεί αν κατά τη διάρκεια της νάρκης στην οποία πρέπει να βρίσκονται όλοι οι αστροναύτες του πληρώματος προκύψει κάποιος κίνδυνος, κάποια επείγουσα τεχνική ανάγκη. Το πρόβλημα αυτό μπορεί να επιλυθεί με τη χρήση ρομποτικής συσκευής που θα υποκαθιστά κατά κάποιο τρόπο το πλήρωμα σε όλο το χρονικό διάστημα της νάρκης τους, θα είναι ο φύλακας άγγελός τους. Όμως το μεγαλύτερο πρόβλημα που δεν έχει ακόμη επιλυθεί είναι τι θα συμβεί όταν οι αστροναύτες μετά από πολύμηνη νάρκη ξυπνήσουν. Πώς θα είναι όταν ξυπνήσουν και έρθουν αντιμέτωποι με τα γεγονότα και την εξέλιξη των πραγμάτων που θα έχουν συμβεί όλους τους μήνες που εκείνοι κοιμόντουσαν; Πώς θα διαχειριστούν μία κατάσταση στην οποία θα κατακλυστούν από μία ιστορία που πλέον δεν είναι η δική τους ιστορία αφού το χρονικό διάστημα που συνέβαινε αυτή απουσίαζαν χωροχρονικά; Είναι πολύ δύσκολο να προβλεφθεί τι θα συμβεί στους αστροναύτες όταν ξυπνήσουν αφού το ανθρώπινο μοντέλο δεν μπορεί να ταυτιστεί με το μοντέλο της αρκούδας.

    Ένα μεγάλο διακύβευμα είναι επίσης η προετοιμασία της επιστροφής. Και όσο μεγαλύτερη είναι η αποσύνδεση, τόσο μεγαλύτερη και η δυσκολία επανένταξης. Αναζητούνται εκείνες οι δικλείδες ασφαλείας που θα εξασφαλίσουν την ασφαλή αποκοπή και θα αποτρέψουν τον κίνδυνο μιας καταστροφικής αποσύνδεσης του πληρώματος με το περιβάλλον της Γης. Ένα περιβάλλον που δεν θα είναι ποτέ το ίδιο από τη στιγμή που το άφησαν. Οι άνθρωποι στη Γη έχουν και αυτοί τη δική τους αποστολή. Στο σύντομο πέρασμά τους από τη ζωή,συνεισφέρουν τις μικρές παραγράφους τους στο μεγάλο κεφάλαιο της ιστορίας αυτού του πλανήτη. Η Κάντι Κόλμαν σε ερώτησή της αν θα μπορούσε να παραμείνει για 6 μήνες επιπλέον στον διαστημικό σταθμό απάντησε, παρά την πολυήμερη διαμονή της εκεί, ότι με μεγάλη ευκολία θα δεχόταν να παραμείνει. Ούτε καν θα το σκεφτόταν. Και από την απάντηση της Κόλμαν καταλαβαίνουμε τη λεπτή ισορροπία ανάμεσα στη ζωή των αστροναυτών στη Γη και της ζωής στο διάστημα. Δύο αντίθετοι πόλοι που τους έλκουν για εντελώς διαφορετικούς λόγους και οι δύο. Και μία ισορροπία που πρέπει με κάθε τρόπο να διατηρηθεί και να μην διασαλευτεί. Άραγε αν η Κόλμαν παρέμενε όπως επιθυμούσε άλλους 6 μήνες στον σταθμό, θα επέστρεφε τελικά η ίδια όπως τη θυμόντουσαν οι αγαπημένοι της στη Γη ή θα τις είχαν συμβεί ριζικές αλλαγές;

    Καραδοκεί πάντα ο κίνδυνος: Αν ο αστροναύτης αποσυνδεθεί εντελώς, τότε επιστρέφοντας δεν θα είναι πλέον χαμένος διάστημα αλλά στη Γη; Ένα απολαυστικό ντοκιμαντέρ που αναδεικνύει με μία σαφή και τεκμηριωμένη αφήγηση τη δυσκολία των αστροναυτών να εναρμονίσουν το διαχρονικό όνειρο της ανθρωπότητας να κατακτήσει άλλους πλανήτες με τη βαθιά ανθρώπινη συναισθηματική ανάγκη του ατόμου να νιώθει ότι βρίσκεται σε επαφή με τον πλανήτη-σπίτι του.

    Το παρακολουθήσαμε στο 25ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης.

    Η Καλλίτσα Βλάχου είναι εκπαιδευτικός και αντιπρόεδρος της Κινηματογραφικής Λέσχης Πετρούπολης. Ολοκληρώνει το Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών: Φιλοσοφία και Τέχνες στη Σχολή  Ανθρωπιστικών Σπουδών του  Ελληνικού Ανοιχτού Πανεπιστημίου. Έχει παρακολουθήσει το Πρόγραμμα Συμπληρωματικής Εκπαίδευσης στο ΕΚΠΑ με τίτλο:  Κινηματογράφος: Ιστορία, Πρακτικές και Βασικές Αρχές Σκηνοθεσίας.  Αγαπάει πολύ τον Κινηματογράφο που για την ίδια δεν αποτελεί ένα απλό μέσο ψυχαγωγίας αλλά ένα μέσο που σε μεταφέρει σε ατελείωτα και συναρπαστικά ταξίδια του νου και της ψυχής. Σε τέτοια ταξίδια τη μεταφέρει και η δεύτερη μεγάλη της αγάπη, η λογοτεχνία. Όμως τι νόημα θα είχαν τα ταξίδια του νου και της ψυχής αν δεν μοιραζόταν τις εμπειρίες της με τους αγαπημένους της; Και μέσα σε αυτούς τους αγαπημένους κυρίαρχο ρόλο κατέχουν οι μαθητές της που η μοιρασιά μαζί τους αποκτά ιδιαίτερη αξία. Γιατί όταν επικοινωνείς μέσα από τα μονοπάτια της τέχνης με ανθρώπους που βρίσκονται στο ξεκίνημα της ζωής τους, ε… τότε χαίρεσαι γιατί ξέρεις ότι η τέχνη μόνο σε ξέφωτα οδηγεί και χαίρεσαι γιατί βοήθησες και βοηθάς κάποιους να βρεθούν σε αυτά…

  • Μαθηματικοί Κύκλοι

    Μαθηματικοί Κύκλοι

    ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΕΦΑΛΤΗΡΙΟ

    Επιμέλεια: Dmitri Fomin, Sergey Genkin, Ilia Itenberg

    Μετάφραση: Γιάννης Παπαδόγγονας

    Επιστημονική Επιμέλεια στην Ελληνική Έκδοση: Γιώργος Λ. Ευαγγελόπουλος, Πέτρος Μπρέγιαννης 
    ISBN: 978-618-854-655-4
    Διαστάσεις: 17 x 24 cm
    Αριθμός σελίδων: 366

    Ημερομηνία Έκδοσης: Δεκέμβριος 2022

    Τιμή: 20€

    Περιγραφή

    Τι είδους βιβλίο είναι αυτό; Είναι ένα βιβλίο που έχει γραφτεί στο πλαίσιο μιας σημαντικής άτυπης εκπαιδευτικής παράδοσης της πρώην Σοβιετικής Ένωσης, η οποία ενθάρρυνε τη δημιουργία ομάδων μαθητών, δασκάλων και μαθηματικών, που ονομάζονταν «μαθηματικοί κύκλοι». Η βασική αντίληψη που το διέπει είναι ότι η μελέτη των μαθηματικών μπορεί να γεννήσει τον ίδιο ενθουσιασμό που προκαλεί και ένα ομαδικό άθλημα – χωρίς να είναι απαραίτητα ανταγωνιστική. Το βιβλίο απευθύνεται σε μαθητές και δασκάλους που αγαπούν τα μαθηματικά και θέλουν να μελετήσουν τους διάφορους κλάδους τους πέρα από τα στενά όρια του σχολικού προγράμματος. Είναι επίσης ένα βιβλίο ψυχαγωγικών μαθηματικών και, ταυτόχρονα, ένα έργο που περιέχει έναν τεράστιο πλούτο θεωρητικής ύλης και προβλημάτων σε βασικούς τομείς «εξωσχολικών μαθηματικών». Το βιβλίο βασίζεται στη μοναδική εμπειρία που έχουν αποκομίσει πολλές γενιές Ρώσων εκπαιδευτών και πανεπιστημιακών δασκάλων.

    Κριτικές

    Υπάρχουν πολλά που μπορούν να ανακαλύψουν, να μάθουν και να απολαύσουν σε αυτό το έργο τόσο οι μαθητές όσο και οι δάσκαλοι… Οι ερασιτέχνες λάτρεις των μαθηματικών επίσης θα γοητευτούν από αυτό… Σε όλα τα κεφάλαια, η παρουσίαση και το ύφος γραφής είναι εξαίσια ελκυστικά και «ανάλαφρα», ακόμα κι όταν εξετάζονται πιο δύσκολα αντικείμενα. Σίγουρα έχει θέση σε κάθε σχολική και προσωπική βιβλιοθήκη.

    – Mathematical Reviews

  • Ομιλία Μανώλη Δαφέρμου: “Η επιστήμη σε σταυροδρόμι”

    Ομιλία Μανώλη Δαφέρμου: “Η επιστήμη σε σταυροδρόμι”

    Το InScience παρουσιάζει μια ομιλία του Καθηγητή Επιστημολογίας της Ψυχολογίας Μανώλη Δαφέρμο.

    ΠΕΡΙΛΗΨΗ

    Στην εισήγηση θα αναδειχθούν ορισμένες ιδιαιτερότητες του σημερινού μεταιχμίου στο οποίο βρίκσεται η επιστήμη με έμφαση στις προκλήσεις που συνδέονται με την εκθετική αύξηση της επιστημονικής γνώσης και τη διεθνοποίηση της επιστημονικής έρευνας. Επίσης, θα αναδειχθούν ορισμένες διαστάσεις της κρισιακής κατάστασης στην επιστήμη που εκφράζεται στην κλιμακούμενη αναντιστοιχία μεταξύ της τάσης αναπαραγωγής της επιστημονικήες γνώσης στην υπάρχουσα μορφή της, ενώ ωριμάζουν οι ανάγκες και προϋποθέσεις για ουσιαστική ανάπτυξη, ριζικό μετασχηματισμό της. Οι κρισιακές καταστάσεις κυοφορούν επιστημονικές επαναστάσεις που μετασχηματίζουν τα θεμέλια των επιστημών, τη θεωρία και τη μεθοδολογία τους.

    Κεφάλαια της Ομιλίας

    • 00:02:42 Χαιρετισμός – εισαγωγή
    • 00:02:42 Ομιλία
    • 00:46:01 Ερωτήσεις:
      • 00:47:45 ‘Ενας από τους πατέρες της Κβαντομηχανικής ο Werner Heisenberg είχε γράψει πως αυτό που τον έστρεψε προς τις θετικές επιστήμες ήταν η ανάγνωση, σε ηλικία 15 ετών, του πλατωνικού διαλόγου ΤΙΜΑΙΟΣ. Η παραγωγή πρωτότυπου επιστημονικού έργου συνδέεται με την απόκτηση μιας ευρύτερης παιδείας;
      • 00:50:37 Κατά πόσο η εκθετική αύξηση του όγκου του επιστημονικού έργου αλλάζει το χαρακτήρα της επιστημονικής εργασίας; Μπορούν να επιβιώσουν οι μεμονωμένοι ερευνητές; Μήπως οδηγούμαστε στην ανάγκη σχηματισμού πολυπρόσωπων επιστημονικών ομάδων;
      • 00:55:03 Η πρόσφατη πανδημία έδειξε μια απρόσμενη έκταση φαινομένων ανορθολογισμού και δυσπιστίας προς την επιστήμη. Ποιες είναι οι αιτίες αυτού του φαινομένου; Πως μπορεί να αντιμετωπιστεί;
      • 01:00:00 Πώς πιστεύετε ότι αξιοποιεί το κεφάλαιο την επιστημονική εργασία; Πιστεύετε ότι μια καπιταλιστική επιχείρηση που παράγει μελέτες επιστημονικές ή “πατέντες” παράγει αξία και αν ναι υπό ποιες προϋποθέσεις; Πιστεύετε ότι η τάση για “επαναληπτικότητα” και μαζική παραγωγή στη σύγχρονη επιστημονική εργασία έχει σχέση με την προσπάθεια του κεφαλαίου να την υπάγει στον νόμο της αξίας;
      • 01:04:55 Σε παλαιότερες εποχές οι μεγάλοι φιλόσοφοι είχαν βαθειά γνώση των επιτευγμάτων των θετικών επιστημών. Σήμερα κάτι τέτοιο φαίνεται να μην συμβαίνει; Για ποιο λόγο; Οι λεγόμενες ανθρωπιστικές επιστήμες ποια σχέση πρέπει να αποκαταστήσουν με τις λεγόμενες θετικές;
      • 01:13:19 Δεδομένων των ζητημάτων που αναφέρατε τα οποία εν πολλοίς συνιστούν και αντικειμενικούς περιορισμούς για έναν επιστήμονα σήμερα, ποια θα λέγατε ότι είναι τα καθήκοντα σε γενικές γραμμές, κυρίως ενός νέου επιστήμονα;
      • 01:18:56 Σε ένα μελλοντικό σοσιαλιστικό πλαίσιο βλέπετε μια γόνιμη συνθήκη για την σύνθεση των επιστημών ή μια όξυνση , σε αρχική φάση, του “καταμερισμού” των επιστημών; Αν γίνεται να θέσετε μια σειρά προϋποθέσεων για τη σύνθεση των επιστημών.
      • 01:24:31 Πιστεύετε ότι τα AI bots όπως το ChatGPT είναι ένδειξη πως λείπει η δημιουργικότητα από την σημερινή έρευνα, μιας και μπορεί μια τέτοια μηχανή να εξομοιώσει “ανθρώπινες απαντήσεις”; Θεωρείτε ότι είναι ορατός ο κίνδυνος οι μηχανές αυτές να αντικαταστήσουν τους ανθρώπους σε πολλές από τις λειτουργίες οι οποίες αυτή τη στιγμή απαιτούν ανθρώπινη εμπλοκή; Ή θα μπορούσε η έλευση αυτών των “μηχανών” και η χρησιμοποίησή τούς να δώσει στους ανθρώπους τον χρόνο να μπορέσουν να επαναπροσδιορίσουν την δημιουργικότητα τους, ακόμα και τον τρόπο σκέψης τους;
      • 01:29:47 Η επιστημονική υπερ-εξειδίκευση και κατά συνέπεια η αποσπασματική εικόνα που οι μαθητές μας αποκτούν στο σχολείο οδηγεί στη μεταφυσική αντίληψη για την “ολιστική” θεώρηση” του κόσμου; Πού στην ουσία ανακατεύονται επιστημονικές πληροφορίες και γνώσεις με σκοταδιστικές ανορθολογικές αντιλήψεις.
  • ΚΒΑΝΤΙΚΑ ΑΕΡΙΑ ΑΤΟΜΩΝ (ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ – ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ): Κβαντικά αέρια και άλλες «εξωτικές» εφαρμογές τους.

    ΚΒΑΝΤΙΚΑ ΑΕΡΙΑ ΑΤΟΜΩΝ (ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ – ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ): Κβαντικά αέρια και άλλες «εξωτικές» εφαρμογές τους.

    Καλλιτεχνική απεικόνιση των ατόμων ενός κβαντικού αερίου στο διάστημα. Χρήστος Αλαβέρας / Κβαντικό Αέριο στο Διάστημα / Παστέλ σε μαύρο χαρτί κανσόν Α4.Στο πρώτο μέρος αυτού του αφιερώματος εστιάσαμε στην ιστορική ανασκόπηση των θεωρητικών και πειραματικών εργασιών πάνω στα κβαντικά αέρια καθώς και σε μια συνοπτική παρουσίαση των βασικών τους ιδιοτήτων (εδώ). Στο δεύτερο μέρος αναφερθήκαμε στην πιο εντυπωσιακή εφαρμογή τους που είναι το ατομικό λέιζερ (εδώ).   Στο τρίτο μέρος εστιάσαμε στην Ατομική Οπτική (εδώ). Στο τέταρτο και τελευταίο άρθρο αυτού του αφιερώματος θα αναφερθούμε στην αξιοποίηση των κβαντικών αερίων σε πειράματα στο διαστημικό χώρο και σε άλλες «εξωτικές» εφαρμογές τους. Θα συνιστούσαμε στον αναγνώστη να διαβάσει το πρώτο και δεύτερο μέρος αυτού του μεγάλου αφιερώματος ώστε να μπορεί να κατανοήσει καλύτερα το περιεχόμενο αυτού του άρθρου. ΚΒΑΝΤΙΚΑ ΑΕΡΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΣΤΗΜΑ

    ‘Ενας παράγοντας που επηρεάζει όλες τις πειραματικές προσπάθειες με κβαντικά αέρια είναι η βαρύτητα. Η πανταχού παρούσα αυτή φυσική αλληλεπίδραση παρασύρει τα άτομα που έχουν μάζα και ελαττώνει το χρόνο που ένα κβαντικό αέριο παραμένει παγιδευμένο άρα και την χρησιμότητά του ως πεδίο έρευνας από τους επιστήμονες. Είναι λογικό, λοιπόν, η προσοχή των ερευνητών να έχει στραφεί στην ανάπτυξη κβαντικών αερίων σε συνθήκες έλλειψη βαρύτητας.

    Στις 23 Ιανουαρίου του 2017, στα πλαίσια της διαστημικής αποστολής MAIUS-1, Γερμανοί επιστήμονες, από το Πανεπιστήμιο Leibniz του Αννόβερου, κατόρθωσαν να δημιουργήσουν το πρώτο κβαντικό αέριο ατόμων ρουβιδίου στο διάστημα και να εκτελέσουν 110 πειράματα κατά τη διάρκεια μιας πτήσης που είχε συνολική διάρκεια 17 λεπτών (Lachmann et al, 2021). Τα στάδια αυτού του ερευνητικού προγράμματος παρουσιάζονται στην Εικ.1. Η εμπειρία που αποκτήθηκε από αυτήν την αποστολή αξιοποιήθηκε από την NASA η οποία, στις 21 Μαΐου του 2018, έθεσε σε λειτουργία το Εργαστήριο Ψυχρών Ατόμων (Cold Atom Lab, CAL). Το Εργαστήριο αυτό αποτελεί μέρος του Διεθνούς Διαστημικού Σταθμού (International Space Station, ISS). Στις 30 Ιουνίου του ίδιου χρόνου δημιουργήθηκε το πρώτο κβαντικό αέριο από άτομα ρουβιδίου  και ανακοινώθηκαν τα πρώτα πειράματα σε κβαντικά αέρια μποζονίων στον ISS (Aveline et al, 2020). Είναι αξιοσημείωτο πως ο χρόνος «ζωής» ενός κβαντικού αερίου στο διάστημα μπορεί να φτάσει και πάνω από 10 δευτερόλεπτα, όταν σε ένα αντίστοιχο πείραμα στη Γη διαρκεί μερικά κλάσματα του δευτερολέπτου.Εικόνα 1: Η ανάπτυξη του πρώτου κβαντικού αερίου στο διάστημα στα πλαίσια της αποστολής MAIUS-1. Μετά την διέλευση από την Γραμμή Kármán (το όριο ανάμεσα στην γήινη ατμόσφαιρα και τον διαστημικό χώρο), ο πύραυλος-φορέας εκτελεί μια πλάγια βολή υπό την επίδραση της βαρύτητας. Η δημιουργία του κβαντικού αερίου και τα πειράματα σε αυτό εξελίσσονται κατά τη διάρκεια μιας ελεύθερης πτώσης, ουσιαστικά σε συνθήκες έλλειψης βαρύτητας.Από τα πειραματικά αποτελέσματα στον ISS ξεχωρίζει ο σχηματισμός φυσαλίδων σε μορφώματα ψυχρών παγιδευμένων ατόμων (Carollo et al, 2022) (βίντεο εδώ). Ήδη από την εποχή των διαστημικών προγραμμάτων ΑΠΟΛΛΩΝ οι αστροναύτες είχαν παρατηρήσει πως τα υγρά συμπεριφέρονται διαφορετικά, σε συνθήκες έλλειψης βαρύτητας σε σχέση με τη Γη καθώς, σε αυτές τις συνθήκες, συσσωματώνονται με τη μορφή φυσαλίδων παρά σταγόνων. Τα πειράματα στον  ISS, με ατομικά αέρια σε θερμοκρασία ενός εκατομμυριοστού του βαθμού  πάνω από το απόλυτο μηδέν (1 μΚ), έδειξαν το σχηματισμό φυσαλίδων διαμέτρου 1 mm και πάχους 1 μm. Το αέριο ξεκινά σαν μια μικρή στρογγυλή σταγόνα, σαν κρόκος αυγού, και «σμιλεύεται» σε κάτι που ομοιάζει περισσότερο σε ένα λεπτό κέλυφος αυγού. Στη Γη, παρόμοιες προσπάθειες αποτυγχάνουν καθώς τα άτομα ωθούνται από τη βαρύτητα κατακόρυφα προς τα κάτω, σχηματίζοντας κάτι που ομοιάζει περισσότερο σε ένα φακό επαφής παρά σε μια φυσαλίδα. Το επόμενο βήμα θα είναι ο σχηματισμός ενός κβαντικού αερίου Bose-Einstein από φυσαλίδες. Θεωρητικές εργασίες έχουν ήδη δείξει πως σε ένα τέτοιο αέριο μπορούν να δημιουργηθούν δίνες από τη δυναμική των οποίων μπορούμε να εμβαθύνουμε στη φυσική των κβαντικών αερίων. Γενικότερα, η δυναμική των ρευστών επηρεάζεται εκτός από τη βαρύτητα και από άλλους παράγοντες όπως το ιξώδες και η επιφανειακή τάση. Η μελέτη των κβαντικών αερίων σε συνθήκες έλλειψης βαρύτητας βοηθά στην κατανόηση της φυσικής αυτών των μηχανισμών.

    Τα πειράματα με κβαντικά αέρια στον διαστημικό χώρο παρουσιάζουν μια σειρά από μεγάλες τεχνικές δυσκολίες και προκλήσεις. Κατ’ αρχάς θα πρέπει το μέγεθος, το βάρος και η ισχύς που καταναλώνουν οι διατάξεις να είναι συμβατά με τα τεχνικά όρια που επιβάλλει η κατασκευή διαστημικών σταθμών και συστημάτων εκτόξευσης. Στη συνέχεια θα πρέπει να εξασφαλιστεί η αξιόπιστη και αυτόνομη λειτουργία των διατάξεων για μεγάλο χρονικό διάστημα (έως και αρκετά χρόνια) χωρίς την ανάγκη ανθρώπινης παρέμβασης. Ιδιαίτερα σε ένα διαστημικό σταθμό η ανθρώπινη παρουσία και δραστηριότητα μπορεί να προκαλέσει ανεπιθύμητα σφάλματα στα πειράματα γεγονός που καθιστά αναγκαίο το σχεδιασμό και την ανάπτυξη διαστημικών διατάξεων που θα έχουν ως αποκλειστική λειτουργία τον πειραματισμό με κβαντικά αέρια.Εικόνα 2: Τα κβαντικά αέρια μπορούν να αξιοποιηθούν στην έρευνα ενός πλήθους από θεμελιώδη ερωτήματα της φυσικής καθώς και σε μια σειρά εφαρμογές.Ανάμεσα στα πολλά επιστημονικά προβλήματα που αναμένεται να μελετηθούν σε συνθήκες έλλειψης βαρύτητας είναι η σχέση μεταξύ βαρυτικής και αδρανειακής μάζας, η έρευνα για την σκοτεινή ενέργεια και ύλη, ο υπολογισμός θεμελιωδών σταθερών όπως η παγκόσμια βαρυτική σταθερά G, η ανίχνευση βαρυτικών κυμάτων και άλλα. Πολύ σημαντικές εφαρμογές που αφορούν στην ανάπτυξη ατομικών ρολογιών και το ρόλο τους στην πλοήγηση στη θάλασσα, στον αέρα και στο διαστημικό χώρο αναμένεται να επωφεληθούν από την ανάπτυξη κβαντικών αερίων στο διάστημα.

    Ιδιαίτερα εντυπωσιακό είναι το γεγονός πως τα κβαντικά αέρια μπορούν να αξιοποιηθούν ως πλατφόρμες προσομοίωσης φαινομένων κοσμικής κλίμακας όπως η ίδια η δημιουργία του Σύμπαντος. Δεδομένου ότι κάθε φορά που οι επιστήμονες παρατηρούν τον ουρανό βλέπουν πίσω στο παρελθόν αναρωτιέται κάποιος γιατί χρειάζεται να καταφύγουμε σε προσομοιώσεις για τη διερεύνηση κοσμολογικών φαινομένων. Η απάντηση βρίσκεται στο γεγονός πως υπάρχει ένα όριο στο παρελθόν πέρα από το οποίο δεν μπορούμε να διεισδύσουμε. Σύμφωνα με την εκδοχή της θεωρίας της Μεγάλης Έκρηξης (Big Bang Theory) οι πρώτες «στιγμές» (κάπου 380.000 χρόνια!) μετά την έκρηξη, που είναι στην κυριολεξία πολύ κρίσιμες για την μετέπειτα ανάπτυξη του Σύμπαντος, καλύπτονται από μυστήριο. Κατά την περίοδο αυτή ο συμπαντικός χώρος εικάζεται πως ήταν γεμάτος από πυκνό πλάσμα το οποίο είναι μη διαπερατό στην ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία με αποτέλεσμα αυτή να μην κατορθώσει να ταξιδέψει στο χωροχρόνο και να φτάσει σήμερα στα όργανα παρατήρησης που διαθέτουμε. Μια προσπάθεια να φωτιστεί αυτή η αρχική περίοδος έχει γίνει στα πλαίσια της Θεωρίας του Πληθωρισμού (Inflation Theory), η οποία προτείνει ότι ο χώρος στην αρχή επεκτάθηκε ταχύτατα (σε χρόνο 10-30 s το μέγεθος του Σύμπαντος διπλασιάστηκε εκατό φορές!) για να ακολουθήσει μια δραματική επιβράδυνση. Αλλά δεν είναι γνωστό με βεβαιότητα εάν η θεωρία είναι σωστή και ακόμα κι αν είναι πολλές λεπτομέρειες μένουν να διερευνηθούν. Οι κοσμολόγοι δεν μπορούν να ταξιδέψουν τόσο πίσω στο χρόνο για να έχουν μια εικόνα του τι συνέβη κατά την εποχή του πληθωρισμού. Μια λύση σε αυτό το πρόβλημα είναι να καταφύγουμε στην προσομοίωση του φαινομένου και εδώ τα κβαντικά αέρια έχουν αφήσει πολλές υποσχέσεις.

    Πριν από πέντε χρόνια, σε μια εργασία, η ερευνητική ομάδα του G. Campbell, στο Πανεπιστήμιο του Maryland των ΗΠΑ, έδειξε πως η απότομη διαστολή ενός παγιδευμένου κβαντικού αερίου Bose-Einstein ομοιάζει στην διαστολή του Σύμπαντος (Eckel et al, 2018). Μόλις το 2022 η ερευνητική ομάδα του M. Oberthaller, στο Πανεπιστήμιο της Χαϊδελβέργης, έκανε ένα σημαντικό βήμα στην προσομοίωση της διαστολής του Σύμπαντος κατασκευάζοντας μια πειραματική πλατφόρμα στην οποία μπορεί να διερευνηθεί αυτή η κατάσταση σε ένα κβαντικό αέριο από άτομα καλίου. Το νέο ποιοτικό στοιχείο που έφερε αυτό το πείραμα ήταν πως αντί οι ερευνητές να αφήσουν το κβαντικό αέριο να διασταλεί στο χώρο και το χρόνο προσομοίωσαν μια κατάσταση διαστολής ενώ τα άτομα παρέμεναν στη θέση τους. Πως έγινε κάτι τέτοιο εφικτό; Με μια απλή σκέψη: τα μέρη ενός συστήματος που διαστέλλεται αλληλεπιδρούν με δυνάμεις που διαρκώς εξασθενούν. Αν σε ένα κβαντικό αέριο εφαρμόσουμε ένα εξωτερικό μαγνητικό πεδίο του οποίου μεταβάλουμε την ένταση μπορούμε να ελαττώνουμε κατά βούληση τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ των ατόμων του αερίου και έτσι να προσομοιώσουμε μια κατάσταση διαστολής (Viermann et al, 2022). Για να επιτευχθεί πειραματικά αυτή η κατάσταση οι ερευνητές αξιοποίησαν ένα φαινόμενο της ατομικής φυσικής γνωστό ως συντονισμός Feshbach (Feshbach resonance). Τα αποτελέσματα του πειράματος αυτού είναι πάρα πολύ ενθαρρυντικά καθώς επιβεβαίωσαν μια σημαντική ιδιότητα που έχει ένα διαστελλόμενο σύμπαν.

    Πράγματι, μια απλή πρόβλεψη της κβαντικής θεωρίας πεδίου είναι πως σε ένα διαστελλόμενο σύμπαν οι κβαντικές διακυμάνσεις οδηγούν στο σχηματισμό ζευγών σωματιδίων-αντισωματιδίων. Κάτι τέτοιο είναι αδύνατο σε ένα στατικό σύμπαν. Σε ένα διαστελλόμενο κβαντικό αέριο τα αντίστοιχα σωματίδια θα ήταν φωνόνια και αυτό ήταν ακριβώς που παρατήρησαν ο Oberthaller και οι συνεργάτες του. Παράλληλα οι ερευνητές προχώρησαν και σε προσομοίωση διαφορετικών τύπων διαστολής, με σταθερό, με επιβραδυνόμενο και με επιταχυνόμενο ρυθμό αντίστοιχα. Και στις τρεις περιπτώσεις μετά το πέρας της διαστολής το κβαντικό αέριο είχε κυριευθεί από ακουστικά κύματα παρόμοια με αυτά που κυριαρχούσαν στο Σύμπαν την εποχή του πλάσματος. Οι επιστήμονες πλέον έχουν θέσει επί τάπητος το φιλόδοξο σχέδιο να χρησιμοποιήσουν αυτού του είδους τις προσομοιώσεις ώστε να διερευνήσουν τη δυναμική του Σύμπαντος πριν την εποχή του πληθωρισμού.

    ΚΒΑΝΤΙΚΑ ΑΕΡΙΑ STEALTH

    Τα αέρια ψυχρών ατόμων μπορούν να δημιουργήσουν καταστάσεις “stealth” στις οποίες το ατομικό μόρφωμα είναι αόρατο στην ακτινοβολία (Sanner et al, 2021), (Deb et al, 2021), (Margalit et al, 2021). Πως επιτυγχάνεται κάτι τέτοιο; Χάρις την απαγορευτική αρχή του Pauli η οποία εφαρμόζεται σε συστήματα φερμιονίων (σωματιδίων με ημιακέραιο σπιν, όπως τα ηλεκτρόνια). Σύμφωνα με αυτήν την αρχή δύο φερμιόνια δεν μπορούν να καταλάβουν την ίδια κατάσταση σε ένα κβαντικό σύστημα. Στην περίπτωση, για παράδειγμα, ημιαγωγών και μονωτών, τα ηλεκτρόνια δεν μπορούν να αποκριθούν στην εφαρμογή ασθενών ηλεκτρικών πεδίων γιατί κάτι τέτοιο θα απαιτούσε την μετακίνηση τους σε μια άλλη κβαντική κατάσταση η οποία είναι ήδη κατειλημμένη.

    Σε ένα σύνηθες αέριο ατόμων τα προσπίπτοντα φωτόνια «συγκρούονται» με τα άτομα, σαν μπίλιες του μπιλιάρδου, σκορπίζοντας το φως προς κάθε κατεύθυνση με αποτέλεσμα το κβαντικό αέριο να καθίσταται ορατό. Κατά τη διάρκεια της κρούσης αυτής ένα μέρος από την ορμή και την ενέργεια του φωτονίου μεταφέρεται στο άτομο. Αν διαθέτουμε ένα κβαντικό αέριο από φερμιονικά άτομα (όπως αυτά του λιθίου) και το φέρουμε σε αλληλεπίδραση με τα φωτόνια μιας δέσμης λέιζερ τότε επειδή το αέριο είναι αρκετά περιορισμένο στο χώρο η κρούση συνεπάγεται τη μετάβαση του ατόμου σε μια γειτονική κβαντική κατάσταση. Αυτό όμως είναι αδύνατο καθώς η κατάσταση αυτή είναι ήδη κατειλημμένη από άλλο άτομο. Ως εκ τούτου η σκέδαση των φωτονίων από το άτομο καθίσταται αδύνατη. Τα φωτόνια δεν μπορούν να αλληλεπιδράσουν με τα άτομα με αποτέλεσμα να διέρχονται μέσα από το κβαντικό αέριο ανεπηρέαστα σαν να διαπερνούν ένα διαφανές μέσο.

    ΚΒΑΝΤΙΚΑ ΑΕΡΙΑ ΚΑΙ ΧΡΟΝΙΚΟΙ ΚΡΥΣΤΑΛΛΟΙ

    Οι χρονικοί κρύσταλλοι προτάθηκαν το 2012 από τον F. Wilczek (Wilczek, 2012). Πρόκειται για το χρονικό ανάλογο των γνωστών μας «συμβατικών» χωρικών κρυστάλλων. Οι χρονικοί κρύσταλλοι αναδύονται από μια αυθόρμητη αυτo-οργάνωση ενός φυσικού συστήματος που οδηγεί το σύστημα σε μια περιοδική κίνηση στο χρόνο όπως ο σχηματισμός χωρικών κρυστάλλων αποτελεί μια εκδήλωση αυθόρμητης αυτό-οργάνωσης της ύλης που οδηγεί στην ανάπτυξη μιας περιοδικής δομής στο χώρο.

    Αυτή η εξωτική και δυναμική φάση της ύλης έχει παρατηρηθεί σε διάφορες πειραματικές πλατφόρμες με την αξιοποίηση κβαντικών αερίων. Ιδιαίτερα διαδεδομένη μέθοδος για την ανάπτυξη χρονικών κρυστάλλων είναι η αναπήδηση κβαντικών αερίων πάνω σε κάτοπτρα, στην οποία αναφερθήκαμε στο τρίτο μέρος του αφιερώματος (εδώ).  Στις περισσότερες περιπτώσεις οι χρονικοί κρύσταλλοι αναπτύσσονται σε «κλειστά» συστήματα, δηλαδή συστήματα τα οποία είναι «προστατευμένα» από αλληλεπιδράσεις με το περιβάλλον. Γενικά η αλληλεπίδραση ενός συστήματος με το περιβάλλον καταστρέφει τη συμμετρία και την τάξη ενός χρονικού κρυστάλλου. Υπάρχουν όμως περιπτώσεις όπου αυτή η αλληλεπίδραση μπορεί να διαμορφωθεί με τέτοιο τρόπο ώστε η συμμετρία και η τάξη να διατηρηθούν.  Τα κβαντικά αέρια έγιναν η πρώτη πειραματική πλατφόρμα στην οποία αναπτύχθηκαν χρονικοί κρύσταλλοι σε ένα ανοικτό σύστημα (Keßler et al, 2021). Κάτι τέτοιο είναι αρκετά σημαντικό γιατί είναι πολύ δύσκολο ένα σύστημα να παραμείνει «κλειστό» και πλήρως απομονωμένο από το περιβάλλον. Με την ανάπτυξη των χρονικών κρυστάλλων η φυσική της συμπυκνωμένης ύλης εισέρχεται στην τέταρτη διάσταση, αυτή του χρόνου.ΕΠΙΛΟΓΟΣ

    Φέτος συμπληρώνεται ένας αιώνας από τότε που οι S. N. Bose και A. Einstein προέβλεψαν θεωρητικά την δυνατότητα ύπαρξης των κβαντικών αερίων. Είμαστε σίγουροι πως η επέτειος αυτή θα συνοδευτεί από ένα μεγάλο αριθμό αφιερωματικών άρθρων παγκοσμίως. Οι αναγνώστες του InS έχουν την ευκαιρία σε αυτή τη σειρά των τεσσάρων άρθρων να λάβουν, ελπίζουμε, μια αρκετά λεπτομερή εικόνα για τις ιδιότητες και τις εφαρμογές των κβαντικών αερίων. Μαζί με τους οπτικούς κρυστάλλους ατόμων αποτελούν τα κορυφαία ίσως επιτεύγματα της σύγχρονης ατομικής φυσικής και βασικούς πυλώνες της αναγέννησης του πεδίου αυτού που λαμβάνει χώρα τις τελευταίες δεκαετίες (Lembessis, 2020).ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ

    Η Συντακτική Επιτροπή του InS ευχαριστεί θερμά τον εικαστικό Χρήστο Αλαβέρα, από τη Θεσσαλονίκη, που φιλοτέχνησε την κεντρική και άλλες εικόνες του άρθρου.ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

    Aveline, D., C., Williams, J., R., Elliott, E., R., Dutenhoffer, C., Kellogg, J., R., Kohel, J., M., Lay, N., E., Oudrhiri, K., Shotwell, R., F., Yu, N., and Thompson, R., J., 2020. Observation of Bose–Einstein condensates in an Earth-orbiting research lab. Nature 582, 193-197. https://doi.org/10.1038/s41586-020-2346-1

    Carollo, R., A., Aveline, D., C., Rhyno, B., Vishershwara, S., Lannert, C., Murphree, J. D., Elliot, E., R., Williams, J., R., Thompson, R., J., and Lundbland, N., 2022. Observation of ultracold atomic bubbles in orbital microgravity. Nature 606, 281-286. https://www.nature.com/articles/s41586-022-04639-8

    Deb, A., B., and Kjaergaard, N., K., 2021. Observation of Pauli blocking in light scattering from quantum degenerate fermions. Science 374, Issue 6570, 972-975. DOI: 10.1126/science.abh3470

    Eckel, S., Kumar, A., Jacobson, T., Spielman, I., B.,  and Campbell, G., K., 2018.  A rapidly expanding Bose–Einstein condensate: an expanding universe in the lab. Rev. X 8, 021021. https://doi.org/10.1103/PhysRevX.8.021021

    Keßler, H., Kongkhambut, P., Georges, C., Mathey, L., Cosme, J., G., and Hemmerich, A., 2021. Observation of a dissipative time crystal. Rev. Lett. 127, 043602. https://doi.org/10.1103/PhysRevLett.127.043602

    Lachmann, M., D., Ahlers, H., Becker, D., Dinkelaker, A., N., Grosse, J., Hellmig, O., Müntinga, H., Schkolnik, V., Seidel, S., T., Wendrich, T., Wenzlawski, A., Carrick, B., Gaaloul, N., Lüdtke, D., Braxmaier, C., Ertmer, W., Krutzik, M., Lämmerzahl, C., Peters, A., Schleich, W., P., Sengstock, K., Wicht, A., Windpassinger, P., and Rasel, E. M., 2021. Ultracold atom interferometry in space. Nature Communications 12, 1317. https://doi.org/10.1038/s41467-021-21628-z

    Lembessis, V. E., 2020. Taming Atoms: The Renaissance of Atomic Physics. Bellingham, Washington USA: SPIE. https://spie.org/Publications/Book/2563827?SSO=1

    Margalit, Y., Lu, Y.-K., Top, F., Ç., and Ketterle, W., 2021. Pauli blocking of light scattering in degenerate fermions. Science 374, Issue 6570, 976-979. DOI: 10.1126/science.abi6153

    Sanner, C., Sonderhouse, L., Hutson, R., B., Yan, L., Milner, W., R., and Ye, J., 2021. Pauli blocking of atom-light scattering. Science 374, Issue 6570, 979-983. DOI: 10.1126/science.abh3483

    Viermann, C., Sparn, M., Liebster, N., Hans, M., Kath, E., Parra-López, A., Tolosa-Simeón, M., Sánchez-Kunz, N., Haas, T., Strobel, H., Floerchinger, S., and Oberthaler, M., K., 2022. Nature 611, 260-264. https://doi.org/10.1038/s41586-022-05313-9

    Wilczek, F., 2012. Quantum time crystals. Rev. Lett. 109, 160401. https://doi.org/10.1103/PhysRevLett.109.16040

  • Μονοπάτια Κατανόησης

    Μονοπάτια Κατανόησης

    ΕΚΔΟΣΕΙΣ BROKEN HILL

    Αθανάσιος Φωκάς

    ISBN: 9789925350995

    Διαστάσεις: 21 x 29 cm
    Αριθμός σελίδων: 272
    Τιμή: € 25

    Περιγραφή

    Απόσπασμα εκ του Προλόγου του κ. Αθανάσιου Φωκά

    «Ελπίζω ότι τα Μονοπάτια Κατανόησης θα προσφέρουν στον αναγνώστη την ικανοποίηση, που απορρέει από την κατανόηση της προέλευσης των σκέψεων, των συναισθημάτων και των πράξεών μας. Η κατανόηση αυτή γεννά θαυμασμό για τη σοφία και την ομορφιά της φύσης, και ιδιαίτερα για το μεγαλύτερο επίτευγμά της, τη δημιουργία του ανθρωπίνου εγκεφάλου. Γράφοντας το βιβλίο ένιωσα βαθιά ευγνωμοσύνη για το προνόμιο του να μπορώ να απολαμβάνω μια πληθώρα σύνθετων και πολύπλευρων δημιουργημάτων της φύσης και της ανθρωπότητας. Ελπίζω ότι ο αναγνώστης θα νιώσει παρόμοια συναισθήματα. Η ενοποίηση και η αναλογική σκέψη αποτελούν κεντρικά θέματα του βιβλίου. Αναφορικά με αυτές τις έννοιες, αξίζει να σημειωθεί ότι η ολοκλήρωση του μοντέλου που ενοποιεί τις τέσσερις βασικές δυνάμεις της φύσης, τη βαρυτική, την ηλεκτρομαγνητική, την ασθενή και την ισχυρή, εξακολουθεί να αποτελεί το ‘Ιερό Δισκοπότηρο’ της Φυσικής. Κατ’ αναλογίαν, είναι φυσικό να προσπαθούμε να κατανοήσουμε τις βιολογικές και πολιτιστικές ‘δυνάμεις’ που υπαγορεύουν την ανθρώπινη εξέλιξη. Στο βιβλίο γίνεται προσπάθεια διερεύνησης αυτής της ενοποίησης. Αναλύοντας βασικούς νευρωνικούς μηχανισμούς, γίνεται σαφές ότι ο ανθρώπινος εγκέφαλος έχει προδιάθεση να αναζητεί τη γνώση και την ομορφιά, χωρίς την τεχνητή διάκριση ανάμεσα σε επιστήμες, γράμματα και τέχνες. Θεωρώ ότι η αναζήτηση αυτή απαιτεί μια ενοποιητική, διεπιστημονική, ολιστική προσέγγιση. Η ανάγκη για μια τέτοια προσέγγιση απορρέει από την κατανόηση ότι «τα πάντα σχετίζονται με τα πάντα». Ίσως κανείς δεν εξέφρασε αυτή την πραγματικότητα πιο εύγλωττα από τον Λεονάρντο Ντα Βίντσι, ο οποίος αποτελεί την ενσάρκωση της διεπιστημονικότητας: «Μελέτησε την επιστήμη της τέχνης, μελέτησε την τέχνη της επιστήμης. Ανακάλυψε τις αισθήσεις σου, κυρίως μάθε πώς να βλέπεις. Συνειδητοποίησε ότι τα πάντα συνδέονται με τα πάντα». Βασική προϋπόθεση μιας διεπιστημονικής προσέγγισης της γνώσης και του πολιτισμού είναι η κατανόηση του γεγονότος ότι η ζωή μάς παρέχει γενναιόδωρα πολλές πηγές ευχαρίστησης και ικανοποίησης, πέραν της χρηστικότητας, αποτελεσματικότητας, ισχύος και ομορφιάς των τεχνολογικών επιτευγμάτων. Πράγματι, στη ζωή υπάρχει κι εκείνο που, σύμφωνα με τον Ludwig Wittgenstein, «δεν μπορεί να ειπωθεί». Είναι αυτό που δεν είναι μόνο άρρητο, αλλά και γενικότερα μη αλγοριθμικό. Είναι πνευματικό, με την έννοια της πνευματικότητας ως πρόσβασης σε αισθήματα και άλλες δημιουργικές δυνατότητες που ενυπάρχουν στον εξαιρετικά πλούσιο και μυστηριώδη κόσμο του ασυνειδήτου. Πιστεύω, ότι η ζωή μας είναι ελλιπής χωρίς αυτό τον ανεξερεύνητο κόσμο ομορφιάς και δυνητικής ευδαιμονίας.»

    Βιογραφικό Συγγραφέα

    Ο καθηγητής Αθανάσιος Φωκάς είναι κάτοχος πτυχίου Αεροναυπηγικής από το Imperial College (1975), διδακτορικού διπλώματος στα Εφαρμοσμένα Μαθηματικά από το California Institute of Technology (1979) και πτυχίου Ιατρικής από το Πανεπιστήμιο του Miami (1986). Το 2002 αναγνωρίσθηκε από το Πανεπιστήμιο του Cambridge η σπουδαιότητα των μη‐γραμμικών φαινομένων με την ίδρυση έδρας Μη‐Γραμμικής Επιστήμης, της οποίας πρώτος κάτοχος είναι ο συγγραφέας. Το 2000, με αφορμή τον εορτασμό της χιλιετίας, τιμήθηκε με το βραβείο Naylor, το υψηλοτέρου κύρους βραβείο στο πεδίο των Εφαρμοσμένων Μαθηματικών και Θεωρητικής Φυσικής του Ηνωμένου Βασιλείου (το 1999, τιμήθηκε με αυτό ο Stephen Hawking, ενώ το 1995 είχε τιμηθεί ο Sir Roger Penrose). Άλλες διακρίσεις περιλαμβάνουν το Αριστείο των Θετικών Επιστημών από την Ακαδημία Αθηνών, το Guggenheim Fellowship, και το Αριστείο του Ιδρύματος Μποδοσάκη. Είναι μέλος εξεχόντων Ακαδημιών και Ιδρυμάτων, συμπεριλαμβανομένων των ακολούθων: τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, μέλος της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Επιστημών, Διακεκριμένο Μέλος του κολλεγίου Clare Hall του Πανεπιστημίου του Cambridge, μέλος της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Επιστημών και Τεχνών, και Διακεκριμένο Μέλος του Αμερικανικού Ινστιτούτου Ιατρικής και Βιολογικής Μηχανικής. Έχει λάβει επίτιμα διδακτορικά από οκτώ πανεπιστήμια. Το 2005 του απονεμήθηκε το παράσημο του Ταξιάρχη του Τάγματος του Φοίνικος από τον Πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας και το 2010 ανακηρύχθηκε Πρεσβευτής του Ελληνισμού. Είναι συγγραφέας η συν-συγγραφέας πέντε μονογραφιών και περίπου τετρακοσίων επιστημονικών άρθρων και έχει συν-συντάξει οκτώ βιβλία. Έχει συμπεριληφθεί από το ISI Web of Sciences στον κατάλογο των επιστημόνων με τις περισσότερες αναφορές. Οι δημοσιεύσεις του καλύπτουν ένα εντυπωσιακά μεγάλο εύρος επιστημονικών κλάδων, όχι μόνο στα Μαθηματικά, στη Φυσική, στις Επιστήμες του Μηχανικού, στη Βιολογία και στην Ιατρική, αλλά και στις ανθρωπιστικές επιστήμες, όπως στη Φιλοσοφία και την Τέχνη.

  • Παρουσίαση του βιβλίου ΣΧΕΔΙΑΖΟΝΤΑΣ ΚΑΙ ΒΙΩΝΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ της Μαριάννας Χαριτωνίδου

    Παρουσίαση του βιβλίου ΣΧΕΔΙΑΖΟΝΤΑΣ ΚΑΙ ΒΙΩΝΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ της Μαριάννας Χαριτωνίδου

    Το InScience παρουσιάζει την Βιβλιοπαρουσίαση του βιβλίου ΣΧΕΔΙΑΖΟΝΤΑΣ ΚΑΙ ΒΙΩΝΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ της Μαριάννας Χαριτωνίδου.

    Αναλυτικό πρόγραμμα

    0:24 Χαιρετισμός Μανώλης Οικονόμου (Αρχισυντάκτης Archetype) 

    2:40 Ανδρέας Γιακουμακάτος (Καθηγητής ΑΣΚΤ)

    20:59 Γιώργος Ξηροπαΐδης (Καθηγητής Παντείου Πανεπιστημίου)

    39:20 Κώστας Μωραίτης (Καθηγητής ΕΜΠ)

    1:01:20 Αναστάσιος Κωτσιόπουλος (Καθηγητής ΑΠΘ)

    1:18:04 Μαριάννα Χαριτωνίδου (Μεταδιδακτορική Ερευνήτρια ΑΣΚΤ)

    1:47:10 ΣυζήτησηΜαριάννα Χαριτωνίδου
    Σχεδιάζοντας και Βιώνοντας την Αρχιτεκτονική
    Η Εξελισσόμενη Σημασία των Κατοίκων της Πόλης κατά τον 20ό αιώνα

    Πώς οι έννοιες του παρατηρητή και του χρήστη της αρχιτεκτονικής και του αστικού σχεδιασμού μετασχηματίστηκαν κατά τον 20ό και 21ο αιώνα; Η Μαριάννα Χαριτωνίδου διερευνά πως σχετίζονται οι μεταλλαγές των μέσων αναπαράστασης στην αρχιτεκτονική και τον αστικό σχεδιασμό με τη σημασία των κατοίκων της πόλης. Παράλληλα, αναλύει το ενδιαφέρον των Le Corbusier και Ludwig Mies van der Rohe για την προοπτική αναπαράσταση και πως οι αρχιτέκτονες που συνδέονται με την Team Ten αντιλαμβάνονταν τον εξανθρωπισμό της αρχιτεκτονικής και της πολεοδομίας. Επίσης, εξετάζει τη σχέση μεταξύ πολιτικής και πολεοδομικού σχεδιασμού κατά τα μεταπολεμικά χρόνια στη σκέψη των Κωνσταντίνου Δοξιάδη και Adriano Olivetti, την αντίληψη του συμμετοχικού σχεδιασμού στο έργο του Giancarlo De Carlo, και τις σχεδιαστικές μέθοδους του Aldo Rossi. Τέλος, αναλύει την επιρροή της αστικής κοινωνιολογίας στην προσέγγιση της Denise Scott Brown και τη δυναμική αντίληψη του χώρου στην θεωρητική και σχεδιαστική πρακτική του Bernard Tschumi.

    Marianna Charitonidou
    Drawing and Experiencing Architecture
    The Evolving Significance of City’s Inhabitants in the 20th Century

    How were the concepts of the observer and user in architecture and urban planning transformed throughout the 20th and 21st centuries? Marianna Charitonidou explores how the mutations of the means of representation in architecture and urban planning relate to the significance of city’s inhabitants. She investigates Le Corbusier and Ludwig Mies van der Rohe’s fascination with perspective, Team Ten’s interest in the humanisation of architecture and urbanism, Constantinos Doxiadis and Adriano Olivetti’s role in reshaping the relationship between politics and urban planning during the postwar years, Giancarlo De Carlo’s architecture of participation, Aldo Rossi’s design methods, Denise Scott Brown’s active socioplactics and Bernard Tschumi’s conception praxis.

     

    Marianna Charitonidou, Drawing and Experiencing Architecture: The Evolving Significance of City’s Inhabitants in the 20th Century (Bielefeld: Transcript Verlag, 2022), doi: https://doi.org/10.1515/9783839464885

    ISBN: 9783839464885

    Για παραγγελίες του βιβλίου: https://www.transcript-publishing.com/978-3-8376-6488-1

    Για ηλεκτρονική πρόσβαση στο βιβλίο:

    https://www.transcript-verlag.de/shopMedia/openaccess/pdf/oa9783839464885.pdf

    https://www.degruyter.com/document/doi/10.1515/9783839464885/html

    Για να διαβάσετε τη βιβλιοκρισία του βιβλίου από τον Αναστάσιο Κωτσιόπουλο μπορείτε να επισκεφτείτε τον παρακάτω σύνδεσμο: https://www.archetype.gr/blog/arthro/scholia-gia-to-vivlio-tis-mariannas-charitonidou-schediazontas-kai-vionontas-tin-architektoniki

  • Ανιάρα /Aniara – ΕΠΙΣΤΗΜΗ – ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ & ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ

    Ανιάρα /Aniara – ΕΠΙΣΤΗΜΗ – ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ & ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ

    Σκηνοθεσία: Pella Kågerman and Hugo Lilja
    Σουηδία (2018)

     

    Οι ταινίες επιστημονικής φαντασίας, εκτός από κοινωνικά και πολιτικά, πολλές φορές αναδεικνύουν και φιλοσοφικά ζητήματα. Μία τέτοια ανάδειξη φιλοσοφικών ερωτημάτων που ζητούν τις απαντήσεις τους, τίθενται στην ταινία «Ανιάρα». Ταινία του 2018, πραγματεύεται τη διάρρηξη της επιστήμης με τους ηθικούς κανόνες που θέτουν στο επίκεντρό τους τον άνθρωπο και την αρμονική του συνύπαρξη με το περιβάλλον που τον φιλοξενεί . Όταν ο άνθρωπος, το μοναδικό ον του πλανήτη που μπορεί  εσκεμμένα να μεταβάλλει το περιβάλλον γύρω του, αποκόπτεται από αυτό και το μεταβάλλει μόνο για το άμεσο όφελός του και όχι για το όφελος των επερχόμενων γενεών, τότε το μέλλον δείχνει πολύ δυστοπικό, συνθλίβοντας κάθε αισιόδοξη μορφή απεικόνισης αυτού.

    Όταν πλέον η Γη καθίσταται ένας μολυσμένος ραδιενεργός κατεστραμμένος από την κλιματική αλλαγή πλανήτης και αφιλόξενος πλέον για το ανθρώπινο είδος, το τελευταίο αναγκάζεται σε μαζική μετανάστευση. Κι αν ο πλανήτης έχει πλέον καταστραφεί ολοκληρωτικά, ωστόσο οι διασωθέντες του βρίσκονται ασφαλείς μέσα σε ένα υπερπολυτελές διαστημόπλοιο, το «Ανιάρα». Ένα διαστημόπλοιο που είναι επίτευγμα της υψηλότερης τεχνολογικής και επιστημονικής εξέλιξης που κατάφερε να φέρει ο άνθρωπος. Μιας εξέλιξης, όμως, που δεν κατάφερε να σώσει τον πλανήτη Γη.  Κατάφερε όμως να σώσει τους εναπομείναντες επιζώντες μεταφέροντάς τους σε έναν άλλον πλανήτη.

    Το «Ανιάρα» μεταφέρει τους επιβάτες από τη Γη για μετοίκηση στον Άρη. Το ταξίδι είναι προγραμματισμένο να διαρκέσει  τρεις εβδομάδες. Την πρώτη όμως εβδομάδα του ταξιδιού, διαστημικά σκουπίδια χτυπούν τον πυρηνικό αντιδραστήρα του διαστημόπλοιου, πυροδοτώντας μια επικείμενη κατάρρευση και αναγκάζοντας έτσι το πλήρωμα να εξαγάγει όλα τα καύσιμα του σκάφους. Μετά από αυτή τη σύγκρουση, το διαστημόπλοιο βρίσκεται πλέον μετέωρο στο διάστημα και απομακρύνεται καθημερινά από τον τελικό του προορισμό που είναι o πλανήτης Άρης. Ένα σκάφος χωρίς προορισμό πλέον, χαμένο στον ατελείωτο και άγνωστο κόσμο του σύμπαντος.

    Οι επιβάτες του ωστόσο, εξακολουθούν να μεταφέρουν τις μνήμες τους και  τα συναισθήματά τους από τον παλιό τους πλανήτη. Μεταφέρουν όμως και τις  καταναλωτικές τους συνήθειες , την απληστία τους, καθώς και τις  ψευδαισθήσεις  μιας επίπλαστης ευτυχίας, στοιχεία που συνέβαλλαν σε μεγάλο βαθμό, στο να βρεθούν στην τωρινή τους κατάσταση. Αναμένοντας το σκάφος- σωτήρα που θα τους μεταφέρει με ασφάλεια στον Άρη, ο χρόνος αναμονής αποκτά άλλες διαστάσεις. Άλλοτε η προσδοκία της άφιξης του σκάφους τον μικραίνει και άλλοτε η ματαίωση αυτής της προσδοκίας τον επιμηκύνει, μετατρέποντάς τον σε μία άγνωστη ατελείωτη αριθμητική ακολουθία.

    Οι άνθρωποι του σκάφους, μη μπορώντας να διαχειριστούν τον ατελείωτο χρόνο τους και ζώντας καθημερινά μία επαναλαμβανόμενη ρουτίνα, καταβάλλονται από τις υπαρξιακές τους ανησυχίες που εκδηλώνονται με κρίσεις πανικού, με απώλεια του αυτοελέγχου, με εμμονές, με κατάθλιψη. Και αναζητούν τρόπους διαφυγής. Και οι τρόποι διαφυγής είναι η γλυκιά νάρκωση…Η βαθιά ύπνωση, που επιτυγχάνεται αριστοτεχνικά στην ταινία μέσω μιας μηχανής εικονικής πραγματικότητας που μεταφέρει τους επιβάτες σε εικόνες και μνήμες του παρελθόντος της ζωής τους πάνω στη Γη. Εικόνες της φύσης που αφειδώς κάποτε τους πρόσφερε την ομορφιά της. Εικόνες και μνήμες από μία άλλη ζωή που δεν κατάφεραν να διασώσουν. Και οι μνήμες δυστυχώς φέρουν μαζί τους και το βάρος των ενοχών, της απραξίας,της παθητικότητας. Και έτσι το υποκατάστατο της ευτυχίας χάνει και αυτό τη δύναμη του, όπως συμβαίνει άλλωστε και με όλα τα υποκατάστατα. Διαρκούν λίγο και μετά η στέρησή τους οδηγεί το άτομο στην καταβύθιση του σε όλο και πιο εφιαλτικές εικόνες που εμπεριέχουν μέσα τους τη δική του συνενοχή και που το κάνουν να αναζητήσει με όλο και περισσότερο πάθος το επόμενο υποκατάστατο για να γλιτώσει από αυτές.

    Μέσα όμως σε όλη αυτή τη δυστοπία υπάρχουν ακόμη κάποια απομεινάρια μιας γνήσιας ειλικρινούς επικοινωνίας, υπάρχουν ακόμη κάποιες εστίες αντίστασης από κάποιους επιβάτες που συνειδητοποιώντας την τραγικότητα της κατάστασης στην οποία έχουν περιέλθει, προσπαθούν να διατηρήσουν την ελπίδα ζωντανή σε μία προσπάθεια να δημιουργήσουν ξανά τη ζωή που αφήσαν να χαθεί…Άραγε θα τα καταφέρουν;

    Η ταινία «Ανιάρα», βασίζεται στο έπος του Σουηδού συγγραφέα Χάρι Μάρτινσον με τον ομώνυμο τίτλο που δημοσιεύτηκε το 1956. Ένα έπος όπου επιχειρείται μια γεφύρωση μεταξύ ποίησης και επιστήμης. Αποτυπώνεται με έναν ιδιαίτερο κινηματογραφικά αφηγηματικό τρόπο – τα εντυπωσιακά εφέ, τα  φωτογραφικά εξαιρετικά κάδρα του, την  τέλεια  χρήση των χρωμάτων – αυτή η προσπάθεια στην ταινία. Η ποίηση της ζωής αντιδιαστέλλεται με την επιστήμη αναδεικνύοντας τον λόγο για τον οποίο η τέχνη  είναι χρήσιμη στην επιστήμη καθώς αποτελεί μία σχεδόν ανεξάντλητη πηγή ιδεών που κατά περίπτωση μπορεί να χρησιμοποιηθoύν από την επιστήμη. Ιδέες που ίσως είναι προφανείς για τις επιστήμες όπου η επιστημονική φαντασία εξελίσσεται σταδιακά και όχι μόνο χρησιμοποιεί γνωστά επιστημονικά και τεχνολογικά δεδομένα, αλλά διατυπώνει και εικασίες που δημιουργούν νέους προβληματισμούς. Η σύμπλευση της επιστημονικής φαντασίας με την ποίηση, τη λογοτεχνία, τη φιλοσοφία, αλλά και την κινηματογραφική τέχνη, είναι αυτή που κάμπτει την αξίωση της επιστημονικής κοινότητας να έχει τον αποκλειστικό έλεγχο όχι μόνο των θεωριών που διατυπώνει, αλλά και των συνεπειών τους θεωρώντας ότι αυτές μπορεί να αντιμετωπιστούν μόνο από τους ειδικούς. 

    Για τον τίτλο Ανιάρα του έργου του Χάρι Μάρτινσον (βραβευμένου με Νόμπελ λογοτεχνίας, το 1974), υπάρχουν διάφορες απόψεις. Μία από αυτές, υποστηρίζει ότι μπορεί να προέρχεται από την αρχαία ελληνική λέξη ἀνιαρός, “λυπημένος, απελπισμένος”. Μια άλλη θεωρία υποστηρίζει ότι η λέξη “Aniara” προέρχεται από τα χημικά σύμβολα Ni (Νικέλιο) και Ar (Αργό) και το αρνητικό πρόθεμα “a-” και ερμηνεύεται ως το σκάφος που είναι αδέσμευτο τόσο στη Γη (το Νικέλιο είναι άφθονο στον πυρήνα της Γης) όσο και στον ουρανό (το Αργό είναι άφθονο στην ατμόσφαιρα της Γης). Στον Μάρτινσον λέγεται ότι άρεσε αυτή η ερμηνεία.

    Ίσως γιατί ό,τι με αφθονία μας πρόσφερε ο πλανήτης το αρνηθήκαμε. Ίσως γιατί ο υπέρμετρος εγωισμός μας, δεν μας επέτρεψε να αντιληφθούμε την πραγματική έννοια της ελευθερίας που αποκτά ουσία μόνο στο βαθμό που το άτομο έχει την πραγματική ικανότητα να επιδιώξει τα αγαθά εκείνα που δίνουν αξία στη ζωή του. Ίσως  γιατί δεν καταφέραμε ως ανθρωπότητα να ενστερνιστούμε την «κουλτούρα του μοιράζεσθαι». Ίσως τελικά γιατί δεν έχει κατορθωθεί ακόμη να επιτευχθεί μία ενιαία κουλτούρα αντίληψης για τις ανθρωπιστικές και θετικές επιστήμες, αντίθετη με αυτή του διαχωρισμού τους που δυστυχώς σε μεγάλο βαθμό βιώνουμε σήμερα. Πολλοί και ευρηματικοί, οι συμβολισμοί της ταινίας πολλές και οι ερμηνείες.

    Μία ταινία, που θέτει άπειρους προβληματισμούς που συμβάλλουν στην αναθεώρηση και απαγκίστρωσή μας από πολλές παθογόνες καταστάσεις που η εθελοτυφλία μας, μάς αναγκάζει να μην τις δεχόμαστε ως τέτοιες.

    H ταινία Aniara είναι διαθέσιμη online στο Cinobo.

    Η Καλλίτσα Βλάχου είναι εκπαιδευτικός και αντιπρόεδρος της Κινηματογραφικής Λέσχης Πετρούπολης. Ολοκληρώνει το Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών: Φιλοσοφία και Τέχνες στη Σχολή  Ανθρωπιστικών Σπουδών του  Ελληνικού Ανοιχτού Πανεπιστημίου. Έχει παρακολουθήσει το Πρόγραμμα Συμπληρωματικής Εκπαίδευσης στο ΕΚΠΑ με τίτλο:  Κινηματογράφος: Ιστορία, Πρακτικές και Βασικές Αρχές Σκηνοθεσίας.  Αγαπάει πολύ τον Κινηματογράφο που για την ίδια δεν αποτελεί ένα απλό μέσο ψυχαγωγίας αλλά ένα μέσο που σε μεταφέρει σε ατελείωτα και συναρπαστικά ταξίδια του νου και της ψυχής. Σε τέτοια ταξίδια τη μεταφέρει και η δεύτερη μεγάλη της αγάπη, η λογοτεχνία. Όμως τι νόημα θα είχαν τα ταξίδια του νου και της ψυχής αν δεν μοιραζόταν τις εμπειρίες της με τους αγαπημένους της; Και μέσα σε αυτούς τους αγαπημένους κυρίαρχο ρόλο κατέχουν οι μαθητές της που η μοιρασιά μαζί τους αποκτά ιδιαίτερη αξία. Γιατί όταν επικοινωνείς μέσα από τα μονοπάτια της τέχνης με ανθρώπους που βρίσκονται στο ξεκίνημα της ζωής τους, ε… τότε χαίρεσαι γιατί ξέρεις ότι η τέχνη μόνο σε ξέφωτα οδηγεί και χαίρεσαι γιατί βοήθησες και βοηθάς κάποιους να βρεθούν σε αυτά…

  • Ψηφιακές Τεχνολογίες και Τέχνες

    Ψηφιακές Τεχνολογίες και Τέχνες

    ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΡΟΠΗ

    Christiane Paul, Michael J. Apter, Roy Ascott, Christina Dunbar-Hester, Rainer Usselmann, Patrick Lichty, Steve Dixon, Matthew Causey, Donna J. Cox, Richard Grusin, Margot Lovejoy, Diane J. Gromala και Yacov Sharir, Mark Poster, Ihab Hassan, Susan Broadhurst, Guillermo Gómez-Peña, Niamh Thornton, Eduardo Kac, Ralf Remshardt

    Εισαγωγή – Επιστημονική Επιμέλεια: Βίκυ Λαλιώτη
    Mετάφραση: Στέλλα Σοφοκλέους
    Επιμέλεια: Στέλλα Τσουχτέρη
    Διευθυντής Σειράς: Μανώλης ΠατηνιώτηςΠεριγραφή

    Αυτό το βιβλίο είναι μια συλλογή εμβληματικών κειμένων που αφορούν τη σχέση των ψηφιακών τεχνολογιών με τις τέχνες από τη δεκαετία του 1960 έως σήμερα. Έχει στόχο να φέρει σε επαφή τις αναγνώστριες και τους αναγνώστες με τα χαρακτηριστικά των ψηφιακών τεχνών, αλλά και με τις πρακτικές, τις αισθητικές και τις πολιτικές διαστάσεις τους στο πλαίσιο συγκεκριμένων ιστορικών και πολιτισμικών συμφραζομένων.

    Τα κείμενα, τα οποία οργανώνονται σε τρία μέρη (κυβερνητική, μεταμοντερνισμός, μετανθρωπισμός), δείχνουν την ποικιλία των προβληματισμών που έχουν αναπτυχθεί γύρω από τις ψηφιακές τέχνες από τη σκοπιά γνωστικών αντικειμένων όπως οι επιτελεστικές, θεατρικές και μουσικές σπουδές, η ανθρωπολογία, η ιστορία της τέχνης και της τεχνολογίας, οι σπουδές των μέσων μαζικής επικοινωνίας και η λογοτεχνία. Οι συγγραφείς, οι περισσότεροι από τους οποίους έχουν πλούσιο και σημαντικό καλλιτεχνικό έργο κυρίως στα πεδία των επιτελεστικών τεχνών (π.χ. μουσική, χορός, θέατρο, performance art), αλλά και της video art, του animation, του κινηματογράφου, κ.ά., χαράσσουν πολύπλοκες διαδρομές, τόσο ανάμεσα σε διαφορετικά –με βάση παραδοσιακές ταξινομήσεις– καλλιτεχνικά είδη και επιστημονικά πεδία, όσο και ανάμεσα στις τέχνες και τις επιστήμες.

    Σε μια εποχή που το ψηφιακό έχει γίνει κανονικό, δηλαδή αποτελεί πλέον οργανικό μέρος της καθημερινής ζωής πολλών ανθρώπων, αυτό το βιβλίο προτείνει να υπερβούμε ουτοπικές και δυστοπικές προσεγγίσεις των ευρύτερων ψηφιακών κουλτούρων και να εμπλακούμε ενεργητικά στις διαδικασίες δημιουργίας και κατανόησης κόσμων πιο φιλικών για όλα τα πλάσματα που τους κατοικούν.

    Βιογραφικά συγγραφέων

    Η Christiane Paul: Είναι επικεφαλής επιμελήτρια/διευθύντρια του Sheila C. Johnson Design Center στο Parsons School of Design και αναπληρώτρια καθηγήτρια στο School of Media Studies στο The New School, και Adjunct Curator of New Media Arts στο Whitney Museum of American Art στο Νέα Υόρκη.

    Ο Michael J. Apter: Ο Michael J. Apter είναι ψυχολόγος που γεννήθηκε στην Αγγλία και μεγάλωσε στο Μπρίστολ. Σπούδασε στο Clifton College και στο Bristol University όπου απέκτησε το πτυχίο Bachelor of Science και το διδακτορικό του στην Ψυχολογία το 1965, έχοντας επίσης ένα διδακτορικό έτος στο Princeton University.

    Ο Roy Ascott: Ο Ρόι Άσκοτ είναι Βρετανός καλλιτέχνης, δουλεύει με την κυβερνητική και την τηλεματική, πάνω σε μια τέχνη που βασίζεται στην επίδραση των ψηφιακών και των τηλεπικοινωνιακών δικτύων πάνω στην συνείδηση. Ο Άσκοτ συνεργάζεται στο Arts Council της Αγγλίας.

    Η Christina Dunbar-Hester: Είναι αναπληρώτρια καθηγήτρια στη Σχολή Επικοινωνίας και Δημοσιογραφίας Annenberg του Πανεπιστημίου της Νότιας Καλιφόρνια. Είναι κάτοχος Ph.D. από το Cornell University in Science & Technology Studies.

    Ο Rainer Usselmann: Είναι φωτογράφος διαφήμισης στη Γερμανία, σπούδασε Φωτογραφία στο Bournemouth και έχει μεταπτυχιακό στην Ιστορία της Τέχνης.

    Patrick Lichty: Είναι εννοιολογικός καλλιτέχνης, ακτιβιστής και επιμελητής. Σήμερα είναι καθηγητής Creative Digital Media στο κρατικό πανεπιστήμιο Winona.

    Ο Steve Dixon: Ο καθηγητής Steve Dixon μετά από μια επιτυχημένη καριέρα ως ηθοποιός και βραβευμένος σκηνοθέτης παραγωγών ταινιών και ψηφιακών μέσων, ο Steve έγινε ακαδημαϊκός το 1991. Γρήγορα δημιούργησε διεθνή φήμη για την έρευνά του στη χρήση των μέσων και των τεχνολογιών υπολογιστών στις τέχνες του θεάματος.

    Ο Δρ. Matthew Causey. Είναι επί του παρόντος Επικεφαλής της Σχολής Δημιουργικών Τεχνών στο TCD. Είναι Καθηγητής Δράματος, Συνεργάτης Κολλεγίου και Διευθυντής του Εργαστηρίου Έρευνας Τεχνολογίας Τεχνών.

    Η Donna J. Cox. Είναι Αμερικανίδα καλλιτέχνης και επιστήμονας, Michael Aiken Endowed Chair. Καθηγητής Τέχνης + Σχεδιασμού; Διευθυντής, Advanced Visualization Lab στο Πανεπιστήμιο του Illinois στην Urbana-Champaign.

    Ο Richard Arthur Grusin. Είναι ένας Αμερικανός  ακαδημαϊκός μελετητής και συγγραφέας. Ο Grusin είναι καθηγητής Αγγλικών στο Πανεπιστήμιο του Ουισκόνσιν – Μιλγουόκι.

    Η Margot Lovejoy. Ήταν ψηφιακός καλλιτέχνης και ιστορικός της τέχνης και της τεχνολογίας. Ήταν Καθηγητής Emerita Εικαστικών Τεχνών στο Κρατικό Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης στο Purchase.

    Η Diane Gromala, PhD, είναι Τακτική Καθηγήτρια στη Σχολή Διαδραστικών Τεχνών και Τεχνολογίας (SIAT). Σχεδιάζει και κατασκευάζει καινοτόμες διαδραστικές τεχνολογίες υγείας. που καλύπτουν την τεχνολογία (σχεδιασμός, HCI και μηχανική) και την υγεία (ερευνητές, κλινικούς γιατρούς και ασθενείς.

    Ο Yacov Sharir. Είναι χορογράφος, χορευτής, τεχνολόγος και καινοτόμος. Είναι Αναπληρωτής Καθηγητής Θεάτρου και Χορού στο Πανεπιστήμιο του Τέξας-Όστιν και Καλλιτεχνικός Διευθυντής της Sharir Dance Company με έδρα το Όστιν.

    Ο Mark Poster Ήταν ομότιμος καθηγητής Ιστορίας και Μελετών Κινηματογράφου και Μέσων στο UC Irvine, όπου δίδαξε επίσης στην Έμφαση της Κριτικής Θεωρίας.

    Ο Ihab Habib Hassan. Ήταν Αμερικανός λογοτέχνης και συγγραφέας.

    Η Susan Broadhurst. Είναι επαγγελματίας καλλιτέχνης, συγγραφέας και ακαδημαϊκός. Είναι καθηγήτρια  απόδοσης και τεχνολογίας και επίτιμη καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Brunel του Λονδίνου.

    Ο Guillermo Gómez-Peña. Είναι καλλιτέχνης, συγγραφέας, ακτιβιστής και εκπαιδευτικός του Μεξικού / Chicano. Και διευθυντής της διακρατικής συλλογικότητας τεχνών La Pocha Nostra.

    Η Niamh Thornton (University of Liverpool). Είναι ειδικός στις Λατινοαμερικανικές Σπουδές με ιδιαίτερη έμφαση στον μεξικανικό κινηματογράφο, τη λογοτεχνία και τον ψηφιακό πολιτισμό.

    O Eduardo Kac. Είναι ένας Αμερικανός σύγχρονος καλλιτέχνης του οποίου τα έργα τέχνης καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα πρακτικών, συμπεριλαμβανομένων της περφόρμανς, της ποίησης, της ολογραφίας, της διαδραστικής τέχνης, της τηλεματικής και της διαγονιδιακής τέχνης.

    Ο Ralf Remshardt. Είναι καθηγητής Θεάτρου στο  University of Florida. Είναι έμπειρος μελετητής, σκηνοθέτης, μεταφραστής και δραματουργός.

  • Podcast: AΪΝΣΤΑΙΝ – ΜΕΓΑΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ – ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΥΣΕΣ ΖΩΕΣ: ΟΙ ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΕΣ ΤΗΣ ΚΒΑΝΤΙΚΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ.

    Podcast: AΪΝΣΤΑΙΝ – ΜΕΓΑΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ – ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΥΣΕΣ ΖΩΕΣ: ΟΙ ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΕΣ ΤΗΣ ΚΒΑΝΤΙΚΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ.

    Αγαπητές φίλες και φίλοι

    Σε αυτό το podcast το InScience παρουσιάζει μια σύντομη βιογραφία του Άλμπερτ Αϊνστάιν, όπως έχει γραφεί από τον Στέφανο Τραχανά, στο βιβλίο του με τίτλο ΜΕΓΑΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ – ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΥΣΕΣ ΖΩΕΣ: ΟΙ ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΕΣ ΤΗΣ ΚΒΑΝΤΙΚΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ.

    Το βιβλίο εκδόθηκε το 2014 από τις ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΡΗΤΗΣ και κυκλοφορεί εκτός εμπορίου. Οι ενδιαφερόμενοι αναγνώστες μπορούν να το προμηθευτούν από την ιστοσελίδα των εκδόσεων.

    Την επιμέλεια του podcast είχε η Ομάδα Αφήγησης Παραμυθανθός

    Αφηγητές: Δημήτρης Μάλλης και Καλλιρρόη Μουλά

    Την μουσική συνέθεσε αποκλειστικά για το podcast o Θωμάς Ζήσης

    Την κεντρική εικόνα του podcast φιλοτέχνησε ο εικαστικός Χρήστος Αλαβέρας από τη Θεσσαλονίκη.

    H συντακτική επιτροπή του InScience αισθάνεται την ανάγκη να ευχαριστήσει θερμά τις ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΡΗΤΗΣ και ιδιαίτερα την κυρία Ελένη Χρηστιά για την ευγενική παραχώρηση της άδειας για την αναπαραγωγή του υλικού.

  • Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΟΤΕΡΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ – Μια επισκόπηση

    Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΟΤΕΡΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ – Μια επισκόπηση

    (μετάφραση της 2ης αμερικανικής έκδοσης)

    ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΡΗΤΗΣ

    PETER J. BOWLER,  IWAN RHYS MORUS

    Μετάφραση 1ης έκδοσης: Βαρβάρα Σπυροπούλου
    Μετάφραση – προσαρμογή στη 2η αμερικανική έκδοση: Μιχάλης Δαγτζής
    Επιστημονική επιμέλεια: Θόδωρος Αραμπατζής Φαίδρα Παπανελοπούλου

    Σχήμα 17 x 24 εκ., 568 σελ.
    Τιμή: 25 ευρώ

    Στην παρούσα 2η έκδοση του κορυφαίου αυτού εγχειριδίου, οι Peter J. Bowler και Iwan Rhys Morus εξερευνούν τόσο την ίδια την ιστορία της επιστήμης όσο και την επίδραση που άσκησε στη νεότερη σκέψη εν γένει, και καταγράφουν όλες τις μείζονες εξελίξεις που έλαβαν χώρα στο πεδίο της επιστημονικής σκέψης, από τις επαναστατικές ιδέες του 17ου αιώνα μέχρι τα ζητήματα που εγείρονται στις μέρες μας από τη θεωρία της εξέλιξης, τη γενετική, την πυρηνική φυσική και τη σύγχρονη κοσμολογία.

    Γραμμένη από δύο έμπειρους ιστορικούς της επιστήμης, η Ιστορία της νεότερης επιστήμης καλύπτει ένα ιδιαίτερα ευρύ φάσμα επιστημονικών πεδίων και εξετάζει σύγχρονες θεματικές, όπως τη σχέση της επιστήμης με τη θρησκεία, την εκλαΐκευση της επιστήμης, την επίδραση που ασκεί ο πόλεμος στην εξέλιξη της επιστήμης και τη θέση των γυναικών στην ιστορία της επιστήμης. Η επαυξημένη και επικαιροποιημένη αυτή έκδοση, περιέχει δύο νέα κεφάλαια: ένα που εξερευνά την επίδραση των υπολογιστών στην ανάπτυξη της επιστήμης, και ένα δεύτερο που δείχνει πώς η Δύση χρησιμοποίησε την επιστήμη και την τεχνολογία ως εργαλεία γεωπολιτικής επέκτασης.

    Το βιβλίο ενθαρρύνει τους αναγνώστες να δουν την ιστορία της επιστήμης όχι ως μια σειρά ασύνδετων ονομάτων και ημερομηνιών αλλά ως ένα σύνθετο πλέγμα σχέσεων ανάμεσα στην επιστήμη και τη σύγχρονη κοινωνία.

    PETER J. BOWLER
    Ο Peter J. Bowler είναι οµότιµος Καθηγητής Ιστορίας της Επιστήµης στο Queen’s University του Μπέλφαστ. Έχει γράψει πολλά βιβλία, µεταξύ των οποίων τα Darwin Deleted: Imagining a World without Darwin και A History of the Future: Prophets of Progress from H. G. Wells to Isaac Asimov.

    IWAN RHYS MORUS
    Ο Iwan Rhys Morus είναι Καθηγητής στο Τµήµα Ιστορίας και Ουαλικής Ιστορίας του Aberystwyth University της Ουαλίας. Πρόσφατα βιβλία του είναι τα The Oxford Illustrated History of Sciences και Nikola Tesla and the Electrical Future.